Afganistan'da Taliban, devlet mekanizmasında görev yapan tüm personelin akıllı telefon kullanmasını yasaklayan geniş kapsamlı bir karar aldı.
Guardian gazetesi tarafından incelenen ve Taliban’ın askeri mahkemeleri tarafından yayımlanan resmi genelgeye göre bu hafta yürürlüğe giren yasak; "üst düzey, alt düzey, genel mücahitler veya hizmet personeli" ayrımı yapılmaksızın tüm kamu çalışanlarını kapsıyor.
İnternete sızan bir video kaydında, bir Taliban yetkilisinin yasak kararını cep telefonundan okuduğu, yanındaki bir diğer kişinin ise ele geçirilen akıllı telefonları baltayla parçaladığı görülüyor.
Resmi emirde, "Eğer herhangi biri akıllı telefon kullanırsa, cihazı parçalanacak ve ihlalde bulunan kişiye yasal ve şeriat cezası uygulanacaktır" ifadesi yer alıyor. Herhangi bir muafiyet durumu için ise yalnızca Taliban’ın en üst düzey dini lideri Hibetullah Ahundzade’nin yazılı kararnamesi şart koşuluyor.
Yasak halka da yansıyor...
Afganistan içindeki kaynaklar ve raporlar, yasağın şu an için bölgesel olarak farklı şekillerde uygulandığını aktarıyor. Bazı bölgelerde yalnızca devlet memurları hedef alınırken; bazı şehir ve eyaletlerde yasağın kapsamı kadınlara, sivillere, sağlık çalışanlarına, öğretmenlere ve öğrencilere kadar genişletilmiş durumda.
Afganistan üzerine çalışan bir analist, sahadaki durumu şu sözlerle özetledi:
"Yerel düzeyde birçok şey, tamamen oradaki yerel komutanın veya yetkilinin inisiyatifine bağlı olarak gelişiyor. Bu durum, ülke genelinde uygulanacak topyekun bir yasağın habercisi ve şu an sadece nabız yokluyorlar."
Bu hamle, Taliban'ın Afganistan'ı küresel internet ağından tamamen koparmaya yönelik artan çabalarının son halkası olarak görülüyor. Geçtiğimiz eylül ayında yetkililer, pornografiyle mücadele ve "ahlaksızlığı önleme" gerekçesiyle ülke genelinde iki gün süren bir internet karartması uygulamıştı.
Analistler, bu kesintinin plansız yapıldığını, ticari hayatı, acil durum hizmetlerini ve havacılık sektörünü felç etmesi üzerine Taliban yönetiminin geri adım atarak interneti tekrar açmak zorunda kaldığını belirtiyor.
Protestolar ve sızdırılan videolar korkusu
Akıllı telefon yasağının arkasında birkaç temel faktörün yattığı belirtiliyor. Bunların başında, batıdaki Herat kentinde Taliban’ın kadınları "uygunsuz hicap" gerekçesiyle tutuklamasının ardından patlak veren sokak gösterileri geliyor. Protestolar sırasında Taliban güçlerinin kalabalığa ateş açması sonucu en az iki sivil hayatını kaybetmişti.
Analistler, Herat'taki protestolardan sızan gizli kamera görüntülerinin Taliban liderliğinde ciddi bir alarm durumuna yol açtığını vurguluyor:
"Emirlik ilk başta bu olayları tamamen reddetti, böyle bir şey yaşanmadığını savundu. Ancak akıllı telefonlarla çekilen videolar internete düşmeye başlayınca gerçeği gizleyemediler. Bu durum yasak sürecini hızlandırdı."
Mağdur memurlardan biri süreci şu sözlerle anlattı:
"Yaklaşık iki ay önce ofise cep telefonu getirmememizi söylediler. Ben ve birkaç meslektaşım bunu pek ciddiye almadık. Telefonlarımıza el koydular, itiraz edip sesimizi yükseltince de gözümüzün önünde telefonlarımızı parçaladılar. Cihazımın değeri yaklaşık 8 bin afganiydi (yaklaşık 95 sterlin), büyük zarara uğradım."
Taliban yönetiminin, memurların sürekli telefonlarıyla vakit geçirmesinden ve iş yapmamasından şikayetçi olduğu belirtiliyor.
The Guardian'a göre yasağın ana sebebi belge sızıntısı. Birçok devlet görevlisinin, henüz en üst düzey lider Ahundzade tarafından imzalanmamış resmi belgelerin ve gizli toplantıların fotoğraflarını çekerek kamuoyuna sızdırdığı ifade ediliyor.
