Kamuoyunda "12'nci Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Teklifle, Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik 23 Temmuz 2026'da sona erecek süre 4 yıl daha uzatılacak.
Önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu'nun gündemine gelmesi beklenen teklifte birçok alanda yeni düzenleme öngörülüyor.
İCRA, İDARE VE ADLİ TIPTA YENİ DÜZENLEMELER
Teklife göre İcra ve İflas Kanunu'nda değişikliğe gidilecek. Buna göre Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince verilen bir miktar para ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamlar, idare tarafından gecikmeksizin yerine getirilecek. İdare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletilecek. Hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulması halinde uyarma cezası uygulanacak.
Adli Tıp Kurumu ile ilgili düzenlemeyle, adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanacak kişiler için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da doktora derecesi şartı getirilecek. Başkan ve üyeler ile grup başkanları ve ihtisas dairesi başkanlarının görev süresi 4 yıl olacak. Yeni görevlendirmeler yapılıncaya kadar görev süresi dolanlar görevlerine devam edecek.
HAKİM VE SAVCI YARDIMCILARINA YENİ EĞİTİM PROGRAMI
Hakimler ve Savcılar Kanunu'nda yapılacak değişiklikle adli ve idari yargı hakim yardımcılarına Anayasa ve insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, usul hukuku, duruşma yönetimi, karar ve gerekçeli karar yazımı, adalet hizmetlerinin yönetimi ve denetimi, uluslararası kuruluşlar ve sözleşmeler, sık karşılaşılan davalar ile kişisel gelişim alanlarında eğitim verilecek.
İŞKENCE VE EZİYET SUÇLARINDA HAGB UYGULANMAYACAK
Teklife göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği ve Anayasa'nın 17'nci maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda uygulanmayacak. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda Ceza Muhakemesi Kanunu'nun genetik inceleme sonuçlarının gizliliğine ilişkin hükmü de değiştirilecek. İnceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek ve bir örneği delil olarak dosyada saklanacak.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi gibi durumlarda bu bilgiler derhal yok edilecek. Diğer hallerde ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonra cumhuriyet savcısının huzurunda imha edilecek. Bilgisi sisteme kaydedilen kişiler ise kişisel verinin saklanmasını gerektiren neden ortadan kalktığında veya haklı bir gerekçe bulunduğunda hakim ya da mahkemeden bu kayıtların silinmesini talep edebilecek.
BİLGİSAYAR KOPYALARI İMHA EDİLECEK
Teklifte bilgisayar incelemelerine ilişkin usuller de yeniden düzenleniyor. Buna göre, bir suç soruşturmasında somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunması ve başka şekilde delil elde edilmesinin mümkün olmaması halinde hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde cumhuriyet savcısı kararıyla şüphelinin bilgisayarlarında arama yapılabilecek, kayıtların kopyası alınabilecek ve çözümlenerek metin haline getirilebilecek.
Cumhuriyet savcısının verdiği kararlar 24 saat içinde hakim onayına sunulacak. Hakim de kararını en geç 24 saat içinde verecek. Sürenin dolması veya hakimin aksi yönde karar vermesi halinde alınan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhal imha edilecek.
Şifrenin çözülememesi veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması gibi durumlarda bilgisayar ve diğer dijital materyallere el konulabilecek. Şifre çözüldükten ve gerekli kopyalar alındıktan sonra el konulan cihazlar gecikmeksizin iade edilecek. El koyma sırasında sistemdeki tüm verilerin yedeği alınacak, bu yedeklerden biri şüpheliye veya müdafiine teslim edilecek ve tutanak altına alınacak. Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine el koymaksızın da sistemdeki verilerin tamamı ya da bir kısmının kopyası alınabilecek. Alınan veriler kağıda yazdırılarak tutanağa geçirilecek ve ilgililer tarafından imzalanacak.
"IBAN MAĞDURLARI" İÇİN YENİ DÜZENLEME
TBMM Adalet Komisyonu'nda AK Parti ve MHP'nin kabul edilen önergesiyle teklife, kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen haksız menfaat amacıyla banka hesap bilgilerini başkalarıyla paylaşanlara ilişkin yeni bir madde eklendi. Buna göre Türk Ceza Kanunu'nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158'inci maddesine yeni bir fıkra eklenecek.
Dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirakin yalnızca, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka hesabının kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçların başkasına verilmesiyle sınırlı kalması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
Komisyonda kabul edilen önergeyle düzenlenen geçiş hükümlerine göre, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçundan haklarında hüküm verilmiş ve dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklar yönünden, yeni hükmün uygulanacağı dosyalarda bölge adliye mahkemeleri ceza daireleri bozma kararı verecek ve dosyaları ilk derece mahkemelerine gönderecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nda bulunan dosyalar ise usulüne uygun şekilde ilk derece mahkemelerine iletilecek.
AK Parti'nin kabul edilen önergesiyle ayrıca, bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere, ilk derece mahkemelerinin yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozma kararı verilemeyeceğine ilişkin düzenleme tekliften çıkarıldı.
CÜNEYT YÜKSEL: ORGANİZE DOLANDIRICILIKLA MÜCADELEDE GERİ ADIM YOK
TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, düzenlemeye ilişkin yaptığı açıklamada, sosyal medya ve dijital platformlarda "hesabını kirala, IBAN'ını paylaş, komisyon kazan" gibi vaatlerle vatandaşların banka hesaplarının suç gelirlerinin aktarılmasında kullanılabildiğini belirtti.
Bu yöntemlerden en fazla gençlerin etkilendiğini ifade eden Yüksel, kolay kazanç vaadi veya hukuki sonuçların yeterince öngörülememesi nedeniyle bazı gençlerin banka hesaplarını suç örgütlerinin kullanımına açtığını ve bunun eğitim ile meslek hayatlarını etkileyebilecek ağır hukuki sonuçlar doğurduğunu söyledi.
Hiç kimsenin "Ben bilmiyordum" diyerek sorumluluktan tamamen kurtulamayacağını vurgulayan Yüksel, şu ifadeleri kullandı: "Burada özellikle ifade etmek isterim ki hazırlanan düzenleme, dolandırıcılık suçunu planlayan, organize eden, yöneten, vatandaşları aldatan veya suçtan esas menfaati sağlayan kişiler bakımından herhangi bir değişiklik öngörmemektedir. Organize dolandırıcılıkla mücadelemizde en küçük bir geri adım söz konusu değildir. Düzenleme yalnızca, suça katkısı, banka hesabını veya hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi ve araçları vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından daha ölçülü bir değerlendirme yapılmasını amaçlamaktadır."
Yüksel, düzenlemeyle yeni bir suç oluşturulmadığını, herhangi bir fiilin suç olmaktan çıkarılmadığını ve dolandırıcılık suçunun faillerine cezasızlık getirilmediğini belirterek, düzenlemenin gerçek mağdurların zararlarının giderilmesine katkı sağlayacağını ifade etti.
