Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ardından basın toplantısı düzenleyen NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirveyi "son derece başarılı" olarak değerlendirdi.
"Bu zirvenin mesajı çok net: NATO sonuç üretiyor." diyen Rutte, geçen yıl Lahey Zirvesi'nde alınan tarihi kararların Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenen Ankara Zirvesi'nde uygulamaya geçirilmeye başlandığını söyledi.
2035 yılına kadar savunma harcamalarının GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarılması hedefinde önemli ilerleme sağlandığını dile getiren Rutte, bunun yalnızca bütçeyi artırmak değil, silahlı kuvvetleri günümüzün güvenlik tehditlerine uygun şekilde güçlendirmek anlamına geldiğini vurguladı.
50 milyar dolarlık tedarik anlaşması
Savunma sanayisinde üretimin hızlandırılması, bürokratik engellerin kaldırılması, dayanıklılığın artırılması ve inovasyona yatırım yapılmasının öncelikleri arasında yer aldığını belirten Rutte, NATO Savunma Sanayii Forumu kapsamında yalnızca bir günde 50 milyar doları aşan yeni tedarik anlaşmalarına imza atıldığını açıkladı.
İnsansız sistemlere 40 milyar dolar yatırım
Rutte ayrıca, "NATO Drone Edge" girişiminin başlatıldığını, önümüzdeki beş yılda insansız sistemlere 40 milyar dolar yatırım yapılacağını ve yakıt tedarik zincirini güçlendirmek amacıyla 27 milyar avroluk altyapı yatırımının hayata geçirileceğini duyurdu. Yapay zeka ve ortak savaş bulutu altyapısı gibi alanlarda da yeni projelerin devreye alındığını söyledi.
Ukrayna'ya desteğin süreceğini vurgulayan Rutte, müttefiklerin bu yıl ve gelecek yıl Ukrayna'ya en az 70 milyar euro değerinde askeri teçhizat, eğitim ve yardım sağlamayı taahhüt ettiğini belirtti.
5. maddeye bağlılık vurgusu
Kolektif savunma ilkesinin yeniden teyit edildiğini ifade eden Rutte, NATO'nun 5. Maddesi'ne bağlılığın bir kez daha güçlü şekilde vurgulandığını söyledi.
İttifakın modernizasyonu konusunda da ortak irade ortaya koyduklarını dile getiren Rutte, Avrupa'daki müttefikler ile Kanada'nın ABD ile birlikte NATO'nun savunmasında daha fazla sorumluluk üstleneceğini belirterek, "NATO 3.0'ın özü budur. Sürekli kendini yenileyen ve 1 milyar insanın güvenliğini sağlamayı sürdüren bir ittifak inşa ediyoruz." ifadelerini kullandı.
"Yakın tarihte bunun benzerini görmedim"
Rutte, iki günlük zirvedeki atmosferi şöyle tanımladı:
"Odada 32 liderin bir arada bulunduğu ortamda gördüğüm şey, muazzam bir birlik duygusuydu. Yakın tarihte bunun benzerini görmedim. Bana göre NATO'nun özü de tam olarak budur. NATO hiç olmadığı kadar güçlü. Evet, zaman zaman çok sert tartışmalar yaşanır. İnsanlar, görüşlerini yüksek sesle, büyük bir kararlılıkla savunur, diğerleri de buna karşılık verir ancak bu, beni hiçbir zaman endişelendirmez çünkü biz, demokratik ülkelerden oluşan bir İttifakız. Bu durum bizi daha güçlü kılıyor."
"Trump'ın NATO'ya bağlı olduğunu her zaman biliyordum"
Rutte, ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO'ya bağlılığına her zaman inandığını dile getirerek, Avrupa'nın savunma harcamalarında ABD ile aynı seviyeye gelmesi yönündeki tartışmanın uzun yıllardır sürdüğünü vurguladı.
Trump'ın bu konudaki baskısının sonuç verdiğini yineleyen Rutte, Avrupa'daki müttefiklerin daha fazla sorumluluk üstlendiklerini ve savunma harcamalarının GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarılması hedefi doğrultusunda ilerleme sağlandığını bildirdi.
İran mesajı
Rutte, NATO'nun İran konusundaki tutumunun açık olduğunu belirterek, İttifak'ın ortak politikasının İran'ın nükleer silah kapasitesine sahip olmaması yönünde olduğunu söyledi.
İran'ın NATO toprakları dışında bulunduğunu hatırlatan Rutte, buna rağmen gerekli görülmesi halinde NATO'nun faydalı olabileceği alanlarda rol üstlenmeye hazır olduğunu ifade etti.
Arktik güvenliği ve Grönland
Rutte, Arktik bölgesinin savunması konusunda Trump'ın "haklı" olduğunu belirterek, Rusya ve Çin'in bölgede daha fazla erişim sağlaması riskine karşı NATO'nun harekete geçtiğini ifade etti.
Grönland konusunda ise ABD, Grönland ve Danimarka arasında üçlü görüşmeler yürütüldüğünü anlatan Rutte, bu görüşmelerin parçası olmadığını, kendi görevinin askeri liderlerle birlikte Arktik Nöbeti (Arctic Sentry) girişiminin uygulanmasını sağlamak olduğunu söyledi.
S-400 meselesi
Rutte, Türkiye'nin Rus S-400 hava savunma sistemine sahip olmasına ilişkin soru üzerine, konunun esas olarak Ankara ile Washington arasında ele alınması gereken ikili bir mesele olduğunu söyledi.
Konunun, Türkiye ile ABD arasında yapılan ikili görüşmelerde de gündeme geldiğini anladığını belirten Rutte, "İki ülke bu konu üzerinde çalışıyor. Bu nedenle ben yorum yapmayayım." dedi.
"Yunanistan'dan gelen Türkiye karşıtı söylemler"le ilgili soruya yanıtında Rutte, müttefikler arasında zaman zaman görüş ayrılıkları yaşanmasının doğal olduğunu belirtti.
Rutte, "Sonuçta NATO, 32 ülkeden oluşan bir İttifak'tır ve bu nedenle zaman zaman ikili düzeyde bazı anlaşmazlıkların ortaya çıkması doğaldır. Benim görevim, İttifak'ın birliğini korumak, en azından bunu sağlamak için elimden geleni yapmaktır." ifadesini kullandı.
Rutte, bu tutum sayesinde gerekli olması halinde perde arkasında devreye girerek ilgili ülkelerin görüşmelerine yapıcı katkı sağlayabileceğini söyledi.
Bir sonraki NATO Zirvesi Arnavutluk'ta
Rutte, bir sonraki NATO Zirvesi'nin Arnavutluk'ta düzenleneceğini açıkladı.
Bu kararın Lahey Zirvesi'nde alındığını belirten Rutte, Ankara'daki zirvenin ardından bir sonraki NATO Zirvesi'nin Arnavutluk'ta yapılacağını ancak kesin tarihin henüz belirlenmediğini söyledi.
