Amaç, Kıbrıs'a barış getirmekti Amaç, Kıbrıs Adası'na barışı getirmek ve Kıbrıs Türklerinin maruz kaldığı baskı ile zulme son vermekti.
Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekâtı'nın üzerinden 51 yıl geçti. Peki, süreç nasıl başladı?
Enosis hedefi ve artan baskılar
Rumlar, 1963'ten 1974'e kadar Yunanistan ile birleşme, yani Enosis hedefine ulaşabilmek için silahlandı.
Bu süreçte Kıbrıs Türkleri devlet kurumlarından dışlandı, sosyal ve ekonomik hayattan izole edildi. Amaç, Türklerin adadaki varlığını sona erdirerek Enosis'in önünü açmaktı.
Darbe ve Türkiye'nin müdahale kararı
Kıbrıs Türklerine yönelik saldırılar gerçekleştiren Rum örgütü EOKA'nın önde gelen isimlerinden Nikos Sampson, 15 Temmuz 1974'te Yunan cuntasının desteğiyle darbe yaptı.
Yönetime el koyan Sampson, Kıbrıs'ın anayasal düzenini ve egemenliğini hedef aldı.
Diplomatik girişimlerden sonuç alamayan Türkiye, Kıbrıs'ın Yunanistan'a ilhakını önlemek ve Kıbrıs Türk halkının güvenliğini sağlamak amacıyla harekete geçti.
"Yalnız Türklere değil, Rumlara da barış getirmek için gidiyoruz"
Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, harekât öncesinde yaptığı açıklamada, "Yalnız Türklere değil, Rumlara da barış getirmek için adaya gidiyoruz." ifadelerini kullandı.
Türkiye, 20 Temmuz 1974'te başlattığı Kıbrıs Barış Harekâtı'nı, 22 Temmuz'da İngiltere ve Yunanistan'a müzakerelere başlanması çağrısında bulunarak ateşkesle durdurdu.
Ancak Atina yönetimi, adada yeni anayasal düzen kurulmasına yönelik önerileri kabul etmedi. Türk birliklerinin geri çekilmesini ön şart olarak öne sürdü.
"Ayşe tatile çıksın" parolası
Bunun üzerine, 14 Ağustos 1974'te "Ayşe tatile çıksın" parolasıyla harekâtın ikinci aşaması başlatıldı.
Operasyon başarıyla tamamlandı ve 16 Ağustos'ta ateşkes ilan edildi. Böylece Kıbrıs Türk halkının güvenliği sağlandı.
Katliamlar ortaya çıkarıldı
Geri çekilen Rum birliklerinin geçtikleri Türk köylerini yakıp yıktığı, silahsız sivilleri katlettiği belirlendi.
Toplu mezarlar ve katliam izleri, harekâtın ardından yapılan çalışmalarla ortaya çıkarıldı.
Kıbrıs Barış Harekâtı'nda Türk Silahlı Kuvvetleri 498 şehit verdi. Kıbrıs Türk toplumundan ise 1.672 kişi hayatını kaybetti.
KKTC'nin kuruluşuna uzanan süreç
Harekâtın ardından adada iki toplumlu fiili sınırlar oluştu. 1975 yılında Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu. 15 Kasım 1983'te ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi.
Kıbrıs Barış Harekâtı, Türkiye açısından uluslararası anlaşmalardan doğan garantörlük hakkı kapsamında gerçekleştirilen bir müdahale olarak değerlendirilirken, adadaki siyasi statü ve harekâtın hukuki sonuçları uluslararası alanda günümüzde de tartışılmaya devam ediyor.
