Arjantin’in 1962’den bu yana Dünya Kupası’nı üst üste kazanan ilk ülke olma hedefinde, Lionel Messi’nin kadro içindeki rolü belirleyici bir unsur olarak öne çıkıyor.
BBC'nin spor köşe yazarı Guillem Balague’nin aktardığına göre; 38 yaşındaki yıldız, Portekizli Cristiano Ronaldo ve Meksikalı Guillermo Ochoa ile birlikte rekoru paylaşacağı altıncı Dünya Kupası’na hazırlanıyor. Ancak bu Messi, 2003’te Barcelona’da ilk kez sahaya çıkan oyuncudan oldukça farklı olacak.
Çoğu oyuncu zamanla düşüşe geçer. Elit oyuncular ise uyum sağlamanın yollarını bulur. Ronaldo, hızı azaldığında kendini ceza sahası golcüsüne dönüştürdü.
Messi ise düşüşe uyum sağlamak yerine, oyunun kendisini sürekli geride bırakan yapısına karşı üstünlük kurmak için kendini yeniden şekillendirdi.
16 yaşında Barcelona formasıyla Jose Mourinho’nun Porto’suna karşı oynadığı hazırlık maçında sağ kanatta başlayan, driplingleriyle içe kat eden Messi, o günden bu yana en az beş kez yeniden doğarak hem Arjantin hem de Inter Miami için bugünkü oyuncuya dönüştü.
Guardiola neden Messi’yi kanattan aldı?
O dönemin dünyanın en tanınan ve en iyi oyuncusu olan Ronaldinho, onu ilk kez antrenmanda gördüğünde “O, en iyisi olacak” demişti.
İki yıl sonra, Ağustos 2005’te Messi, Joan Gamper Kupası’nda Juventus karşısında dünyaya kendini tanıttı. Juventus teknik direktörü Fabio Capello, 18 yaşındaki bu oyuncudan o kadar etkilenmişti ki onu transfer etmeye çalıştığı iddia edildi.
Messi 21 yaşına geldiğinde, Ronaldinho’nun etkisi azalmış ve bayrak devri başlamıştı. O dönem Barcelona teknik direktörü Frank Rijkaard, takımın Messi’den ne beklediğini net şekilde ifade ediyordu:
“Tam merkezin içinde olmalı. Topa ne kadar çok dokunursa takım için o kadar iyi”
Pep Guardiola’nın 2008’de göreve gelmesinin ilk aylarında, sağ kanat Arjantinli yıldızın koridoru, adeta özel yolu haline geldi.
Guardiola’nın onu kanattan ilk kez uzaklaştırmasının nedeni savunma sorumluluklarıydı. Messi geri koşmuyor, bu da bek oyuncusunu zor durumda bırakıyordu. Ancak Katalan teknik adam, onun eninde sonunda merkeze evrileceğini biliyordu.
Ve takım, en büyük sahneler ve en kritik anlar için onun yeni pozisyonu etrafında kurulacaktı.
Sahte 9 ve sistemi bozan doğuş
Tarih: 2 Mayıs 2009. Yer: Santiago Bernabeu. La Liga maçı.
Guardiola, Messi’yi sağ kanattan aldı ve onu forvet hattının en ucuna yerleştirdi. Ancak klasik bir santrfor rolü vermedi. Samuel Eto’o sağa, Thierry Henry sola geçti. Messi’ye ise şu görev verildi: geri gel, topu al, oyunu sen kur.
Maç 6-2 bitti. “Sahte 9” yeniden doğmuştu.
Bu aslında yeni bir fikir değildi. Gusztav Sebes’in Macaristan’ı 1953’te İngiltere’yi 6-3 yenerken Nandor Hidegkuti’yi orta sahaya sarkıtarak savunmayı dağıtmıştı.
Johan Cruyff da Rinus Michels’in Total Futbol anlayışı içinde benzer bir serbest forvet rolü oynamıştı.
Başta Messi, çözümü olmayan bir problem haline geldi. Orta sahaya indiğinde Madrid savunması karar vermek zorundaydı: peşinden gidip boşluk mu bırakacaklardı, yoksa yerlerinde kalıp ona alan mı vereceklerdi? Hiçbir seçenek işe yaramadı. Messi boşluklardan rahatça geçti.
Arkasında Xavi, Andres Iniesta ve Yaya Toure, önünde Henry ve Eto’o varken rakipler sürekli yanlış karar veriyordu.
Guardiola bu deneyi birkaç hafta sonra Manchester United’a karşı Şampiyonlar Ligi finalinde de tekrarladı. Messi o maçta kafayla gol attı.
2011 ile 2013 arasında Messi, 69 La Liga maçında 96 gol attı.
Ballon d’Or ödülü onun için neredeyse kalıcı bir hale geldi: 2009, 2010, 2011, 2012, 2015 ve 2019’da kazandı ve toplamda sekize ulaştı.
İlkini 22 yaşında aldı, sonuncusunu 36 yaşında.
Messi 2024’te Juan Pablo Varsky’ye “Eskiden taktiklere çok dikkat etmezdim. Ama Guardiola ile çok şey öğrendim. Boşlukları, topa sahip olmayı, oyunun nasıl işlediğini anlamaya başladım" dedi.
Geçiş: Takımın yükü
BBC'nin aktardığına göre; Xavi 2015’te, Iniesta ise üç yıl sonra Barcelona’dan ayrıldığında bir şey değişti. Messi her zaman belirleyici oyuncuydu, ancak artık tüm sistemin kendisinden kurulması bekleniyordu. Onu besleyen orta saha artık yoktu. Xavi, Iniesta ve oyunu taşıyan yapı ortadan kalkmıştı.
Bir süre boyunca hem Xavi, hem Iniesta hem de golcü olması beklenen Messi için bu fazla yük oldu. Çözüm, yeniden evrilmek oldu.
Golcü ve 10 numara rolü, “enganche” (bağlayıcı) rolüne dönüştü. Daha geriye gelip oyunu kuran, hem başlatan hem bitiren oyuncu haline geldi.
Asistleri, golleri yakalamaya başladı. 2019-20 sezonunda 33 La Liga maçında 22 asist ve 25 gol yaptı. Barcelona’daki son sezonunda (2020-21) 35 maçta 30 gol ve 11 asistle yeniden zirveye çıktı.
Ancak Paris Saint-Germain’deki ilk sezonu bu değişimi kesinleştirdi: tüm kulvarlarda 34 maçta 11 gol, 15 asist; kariyerinde ilk kez asist sayısı gol sayısını geçti.
Kaptanlık yükü ve özgürleşme
Taktik evrimin yanında daha uzun süren bir hikaye vardı: Messi’nin Arjantin’deki kimliği.
2011’de kaptan oldu. Ardından kayıplar geldi: 2014 Dünya Kupası finali (Almanya’ya uzatmada kayıp), 2015 Copa America finali (Şili’ye penaltılarla kayıp), 2016 Copa America finali (yine Şili’ye penaltılarla kayıp). Üç yıl içinde üç final, üç kayıp.
2016 finalinden sonra milli takımı bırakmayı düşündü. Geri döndü ama artık farklıydı.
2019 Copa America’da, Brezilya’ya yarı finalde tartışmalı şekilde elendikten sonra CONMEBOL’u sert şekilde eleştirdi. Bu artık sessiz kalan Messi değildi.
2021 Copa America onun kırılma anı oldu. Arjantin, Maracana’da Brezilya’yı yenerek 28 yıllık kupa hasretine son verdi. Messi’nin soyunma odasında yaptığı konuşma oyuncuları gözyaşlarına boğdu.
2022 Dünya Kupası’nda ise bambaşka bir Messi vardı: Tüm evrimlerin birleşimi.
Hırvatistan maçında Josko Gvardiol’u geçtiği koşu, 2009’daki kanat oyuncusunu geri getirdi.
Finalde Fransa karşısında yaptığı paslar, Nahuel Molina’ya attığı ara pas, üçüncü goldeki koşusu ve penaltılardaki soğukkanlılığı… Hepsi farklı Messi versiyonlarının birleşimiydi.
Messi, 2023’te Zinedine Zidane’a “Futbol çok değişti. Daha taktiksel ve fiziksel. Eskiden daha fazla boşluk vardı” dedi.
‘Son Messi her zaman en iyi Messi’dir
Inter Miami’de ve 2024 Copa America’da Messi artık çok daha az koşuyor. Eskiden bu eleştiriliyordu. Şimdi ise ustalık olarak görülüyor. Oyunu okuyor, enerjisini sadece gerekli anlara saklıyor.
Pablo Aimar “Son Messi her zaman en iyi Messi’dir” demişti.
Messi’nin başardığı şey sadece kupa ve istatistik değil; futbolcunun kariyer boyunca defalarca yeniden icat edilebileceğini göstermesidir.
Capello’yu büyüleyen genç kanat oyuncusu.
Taktik haritayı yeniden çizen sahte 9.
Başkalarını daha iyi yapan “enganche”.
Ülkesinin ihtiyaç duyduğu kaptan.
Ve şimdi neredeyse hiç koşmadan oyunu herkesten önce gören veteran.
Dünya Kupası öncesinde Messi hakkında çok sayıda değerlendirme yapılması bekleniyor. Ancak onun kariyerini anlamak için en önemli nokta, ne kadar iyi olduğu kadar kariyeri boyunca kaç kez farklı rollere uyum sağlamak zorunda kaldığıdır.
