ABD'li bilim insanları, tarım arazilerinde biriken ve "sonsuz kimyasallar" olarak bilinen PFAS bileşiklerini temizlemek için düşük maliyetli yeni bir yöntem geliştirdi.
Bilim dergisi PNAS'ta yayımlanan araştırmaya göre, Yale Üniversitesi öncülüğündeki ekip, kanalizasyon arıtma çamurlarının gübre olarak kullanılması sonucu tarım topraklarında biriken PFAS kirliliğini azaltabilecek bir sistem önerdi.
PFAS, karbon-flor bağlarının son derece güçlü olması nedeniyle doğada binlerce yıl bozulmadan kalabiliyor. Bu nedenle "sonsuz kimyasallar" olarak adlandırılan maddeler, zamanla toprağa, su kaynaklarına ve gıda zincirine karışarak insan sağlığı açısından risk oluşturabiliyor.
Yeni yöntem nasıl çalışıyor?
Araştırmacıların önerdiği yöntemde ilk olarak kirlenmiş toprağa öğütülmüş bazalt gibi alkali kayaçlar uygulanıyor. Bu işlem toprağın pH seviyesini artırarak PFAS bileşiklerinin bitkiler tarafından daha kolay alınmasını sağlıyor.
Daha sonra kenevir ve çok yıllık otlar gibi PFAS'ı yüksek oranda bünyesine alabilen bitkiler yetiştiriliyor. Hasat edilen bitkiler oksijensiz ortamda yüksek sıcaklıkta ısıtılarak biyokömüre dönüştürülüyor. Elde edilen biyokömür yeniden toprağa uygulanarak geriye kalan PFAS'ın hareketliliğinin azaltılması hedefleniyor.
Araştırmacılar, yöntemin yaklaşık 20 yıl boyunca uygulanması halinde hektar başına maliyetinin yaklaşık 29 bin dolar olacağını öngörüyor.
Çalışmaya göre önerilen yöntem yalnızca PFAS seviyelerini düşürmekle kalmıyor, aynı zamanda toprak kalitesini de koruyor. Mevcut yöntemlerde ise kirlenmiş toprağın kazılarak yüksek sıcaklıkta işlenmesi hem üst toprağın kaybına hem de yüksek karbon salımına neden oluyor.
