9 Haziran 1338: İbnü’l-Bârizî'nin vefatı (Kıraat ve Hadis limi, Şâfiî Fakihi)

İbnü’l-Bârizî (Ebü’l-Kāsım Şerefüddîn Hibetullāh b. Abdirrahîm b. İbrâhîm el-Cühenî el-Hamevî), Ramazan 645’te (Ocak 1248) Hama’da dünyaya geldi. Doğum günü için kaynaklarda 5, 6 ve 25 Ramazan gibi farklı tarihler zikredilmiştir. Bir fıkıh âlimi ve Hama kadısı olan babası Necmeddin İbnü’l-Bârizî gibi o da Bağdat’ta bir mahalle (Bâbü Ebrez) adına nisbetle İbnü’l-Bârizî diye anıldı. Bedreddin Muhammed b. Eyyûb et-Tâzifî’den kıraat okudu. Babasından fıkıh, nahiv ve usul dersleri aldı. Babası ile dedesinden, İzzeddin el-Fârûsî ve Cemâleddin b. Mâlik’ten hadis dinledi. İbn Mâlik’ten ayrıca nahiv öğrendi. Kendisinden Ebû Şâme, Birzâlî ve Zehebî gibi âlimler hadis ilminde faydalandılar. Zehebî, kendisinden Hama ve Dımaşk’ta hadis derslerini aldığını söylemiştir.

İbnü’l-Bârizî fıkıh ilminde üstün bir seviye kazanmış, güçlü zekâsı, disiplini ve gayretli çalışması, ahlâkı ve tevazuu ile tanınmıştır. Hama’da kırk yıl süreyle herhangi bir ücret almadan kadılık yapan ve birkaç defa Mısır kadılığına tayin edildiği halde bu görevi kabul etmeyen İbnü’l-Bârizî defalarca hacca gitmiştir.
Ömrünün sonlarına doğru gözleri görmez olmuş ve bu dönemde yerini torunu Necmeddin Abdürrahim b. İbrâhim’e bırakarak kadılık görevinden ayrılmışsa da bu makamla ilgisini sürdürmüştür.
İbnü’l-Bârizî Allah’ın sıfatları konusunda tartışmaya girmekten sakınmış, Selef ulemâsıyla Eş‘arî kelâmcılarından herhangi birinin tarafını tercih etmeyip her iki ekol hakkında da olumlu bir tavır sergilemiştir. Hayatı boyunca kitap biriktiren ve zengin kütüphanesini vakfeden İbnü’l-Bârizî 20 Zilkade 738’de (9 Haziran 1338) Hama’da vefat etti.
Eserleri:
İbnü’l-Bârizî’nin doksan küsur eseri olduğu söylenmektedir. Bu eserlerden bazıları şunlardır:
1. Nâsiḫu’l-Ḳurʾâni’l-ʿazîz ve mensûḫuh.
2. el-Ferîdetü’l-Bâriziyye fî ḥalli’l-Ḳaṣîdi’ş-Şâṭıbiyye.
3. Kitâbü’l-Bustân fî ʿulûmi’l-Ḳurʾân.
4. Ravżâtü cennâti’l-muḥibbîn fî tenzîli’l-ʿulûmi’l-Kitâbi’l-mübîn (Ravżâtü’l-cinân fî tefsîri’l-Ḳurʾân, Kitâbü’r-Ravża fî tefsîri’l-Ḳurʾân).
5. Tecrîdü (Muḫtaṣarü)’l-uṣûl fî eḥâdîs̱i’r-Resûl.
6. el-Müctebâ fî eḥâdîs̱i’l-Muṣṭafâ.
7. el-Miṣbâḥ. Begavî’nin Meṣâbîḥu’s-sünne adlı eserinin muhtasarı.
8. Rumûzü’l-künûz. Fıkıhla ilgili bir manzume.
9. Kitâbü’l-Muġnî fi’ḫtiṣâri’t-Tenbîh ve iẓhâri fetâvîh.