DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, çocuk işçileştirilmesine neden olan politik, sosyal ve ekonomik yapısal sorunların araştırılması ve çocuk iş cinayetlerinde yaşamını yitiren çocuklara ilişkin kapsamlı inceleme yapılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na araştırma önergesi sundu.
Önergenin gerekçesinde, çocuk işçileştirilmesine yol açan tüm yapısal nedenlerin ortaya çıkarılması, çocukların iş cinayetlerinde yaşamını yitirmesinin önlenmesi ve çocukların üstün yararını esas alan politikaların geliştirilmesi gerektiği belirtildi. Çiçek, sorunun bütün yönleriyle ele alınması ve Meclis tarafından araştırılması gerektiğini ifade etti.
"Çocukların işçileştirilmesinin temel nedenleri yoksullaştırma ve eğitim olanaklarına erişememe"
Çocuk işçiliğinin temel nedenlerine değinen Çiçek, önergede şu ifadelere yer verdi:
“İşçileştirilmiş çocuk ya da kamuoyunda kullanılan diğer ifadeyle çocuk işçiliği, dünya genelinde milyonlarca çocuğun fiziksel, bilişsel ve ruhsal sağlığını tehdit eden bir hakikat olarak yüzyıllardır karşımıza çıkmaktadır. Çocukların işçileştirilmesinin temel nedenleri yoksullaştırma, parasız eğitimin kaldırılması doğal olarak eğitim olanaklarına ulaşamama ve özellikle son dönemde iktidarın uyguladığı mesleki öğrenim politikaları şeklinde sıralanabilir. Çocukların oyundan, eğitim gibi temel haklardan yoksun kalarak yaşamını kazanmak için çalışmak zorunda bırakılması, onların insanlık onuruna yakışmayan bir yaşam çemberine hapsedilmesi anlamına gelir. Çocukların işçileştirilmesi, özellikle ekonomik eşitsizliklerin derin olduğu bölgelerde yoğunlaşmaktadır. İç savaşlar, göç ve doğal afetler gibi kriz durumları, çocukların daha fazla risk altına girmesine neden olmaktadır. Çocuk yaşta çalıştırılma, her yaştan erkek çocuklar arasında kız çocuklarından daha yaygın olduğu da kamuoyu ile paylaşılan raporlar ve veriler arasındadır.”
MESEM ve çocuk iş cinayetlerine dikkat çekti
Çiçek, ulusal ve uluslararası sözleşmeler ile yasal düzenlemelere rağmen uygulamadaki eksiklikler ve cezasızlık politikalarının çocuk işçiliğini ve çocuk iş cinayetlerini engelleyemediğini belirterek önergede şu değerlendirmelerde bulundu:
“Son yıllarda Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) başta olmak üzere çeşitli uygulamalar aracılığıyla çocuk emeği eğitim adı altında üretim süreçlerine dahil edilmekte, çocuklar fiilen işçi olarak çalıştırılmaktadır. Çok sayıda çocuk iş cinayetlerinde yaşamını yitirmekte veya ağır yaralanmaktadır. Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) sistemiyle çocuk işçiliği fiilen yasallaştırılmıştır. Kayıt dışı ve MESEM ‘de çalıştırılanlarla çocuklarla birlikte bu rakamın 3,5 milyonu bulduğu tahmin ediliyor. İstatistiklere göre 2025 yılında çocukların yüzde 36.8’i yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında. TÜİK verilerine göre dahi yaklaşık 7 milyon 860 bin çocuk düzenli olarak yoksulluk ve sosyal dışlanma riskiyle karşı karşıya. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin (İSİG Meclisi) Çocuk İş Cinayetleri Raporu’na göre, 2024 yılında 71 çocuk işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybederken, 2025 yılında bu sayı 94 ulaştı. Yine rapora göre 2013’ten bugüne en az 852 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti.”
Meclis araştırması talebi
Çiçek, önergesinin sonunda sorunun ivedilikle ele alınması gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Çocuk işçileştirilmesine sebep olan politik, sosyal, ekonomik kökenli tüm yapısal sorunların tespiti, eğitimden mahrum edilmiş tüm çocukların eğitim haklarının ücretsiz olarak sağlanarak fırsat eşitliği verilmesi, başta mülteci çocuklar, sokakta yaşamak zorunda bırakılmış çocuklar, kesişimsel ayrımcılığa ve sömürüye uğrayan çocuklar olmak üzere tüm çocukların eşit koşullarda yaşamalarını sağlayacak politikaların geliştirilmesi, çocukları her türlü şiddet ve istismar biçimlerinden koruyacak daha etkin düzenlemelerin yapılması ve çocuk işçiliğinin sona erdirilmesi amacıyla Anayasanın 98’inci, TBMM İçtüzüğü’nün 104’üncü ve 105’inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.”
