Rusya, uzay çalışmalarında yeni bir dönemi başlatacak iddialı bir projeye hazırlanıyor. Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos), Ay’da kalıcı altyapının enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla 2036 yılına kadar nükleer enerji santrali kurulmasını öngören devlet kararnamesi taslağını hazırladı. Uzun vadeli planlar arasında Venüs ve Mars görevlerinin de nükleer enerjiyle desteklenmesi yer alıyor.
2036 HEDEFİYLE AY’A NÜKLEER SANTRAL
Roscosmos tarafından hazırlanan ve Kremlin’in onayına sunulan stratejik belgeye göre, Rusya önümüzdeki 10 yıl içinde Ay’da nükleer enerji santralini devreye almayı amaçlıyor. Moskova yönetimi, bu projeyle Ay’daki altyapının enerji ihtiyacını karşılamanın yanı sıra derin uzay araştırmalarında da önemli bir avantaj elde etmeyi hedefliyor.
Plan kapsamında Venüs ve Mars’a yönelik keşif programlarının genişletilmesi ile nükleer itki sistemlerine sahip uzay araçlarının geliştirilmesi de öngörülüyor.
Rusya Başbakan Yardımcısı Denis Manturov da 2025 yazında Devlet Başkanı Vladimir Putin’e, Rusya’nın Ay’da nükleer enerji santrali kuran ilk ülke olacağı yönünde taahhütte bulunmuştu.
“10 YIL BOYUNCA KESİNTİSİZ ÇALIŞACAK”
Rus nükleer enerji şirketi Rosatom’un Başkanı Alexey Likhachev, Roscosmos ile ortak yürütülen çalışmalar kapsamında 10 kilovata kadar kapasiteye sahip ve en az 10 yıl boyunca arızasız çalışabilecek "Ay Enerji Ünitesi" geliştirdiklerini açıkladı.
Likhachev, sistemin uzayın zorlu koşullarına dayanacak şekilde tasarlandığını belirterek, ünitenin fırlatma sırasında oluşan yüklere, uzay vakumuna, yoğun radyasyona ve Ay gecelerinde sıcaklığın eksi 150 dereceye kadar düştüğü şartlara dayanabilecek özellikte olduğunu ifade etti.
DAHA GÜÇLÜ SANTRAL İÇİN ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR
Rosatom Başkanı Likhachev, mevcut 10 kilovatlık kapasitenin Ay’da planlanan endüstriyel faaliyetler için yeterli olmayacağını da dile getirdi.
Nadir toprak elementlerinin çıkarılması, buzdan oksijen ve roket yakıtı üretilmesi ile yerinde sanayi faaliyetlerinin çok daha yüksek enerji gerektirdiğini belirten Likhachev, güçlü bir nükleer enerji kaynağı olmadan derin uzayda sanayi temelli bir gelişmenin mümkün olmayacağını söyledi.
Bu kapsamda, mevcut tasarımın çok üzerinde kapasiteye sahip yeni nesil Ay nükleer santrali için çalışmaların sürdüğü bildirildi.
AY’DA “EGEMEN BÖLGE” TARTIŞMASI
Rusya Bilimler Akademisi Başkan Yardımcısı Sergey Çernişev, projenin yalnızca bilimsel değil, jeopolitik sonuçlar da doğurabileceğini ifade etti.
Çernişev, yürütülen federal uzay projelerinin Rusya’ya gelecekte Ay’ın paylaşım sürecinde aktif rol üstlenme imkânı sağlayabileceğini ve Ay yüzeyinde kendi "egemen bölgelerini" oluşturabileceklerini savundu.
Akademisyen Anatoli Petrukoviç’in verdiği bilgilere göre, yalnızca Ay programı için 2036 yılına kadar yaklaşık 700 milyar ruble, yani 7,5 milyar dolarlık kaynak ayrılması planlanıyor. Rusya’nın "Uzay" ulusal projesinin toplam bütçesinin ise 4,4 trilyon rubleye, başka bir ifadeyle 47,2 milyar dolara ulaştığı belirtildi.
LUNA-25 BAŞARISIZLIĞI HAFIZALARDAKİ YERİNİ KORUYOR
Rusya’nın iddialı Ay hedeflerine rağmen, son yıllarda program teknik aksaklıklar ve gecikmelerle gündeme geldi.
2023 yılında gerçekleştirilen ve yarım asır aradan sonra düzenlenen ilk Ay görevi olan Luna-25, uzun yıllar süren hazırlıkların ardından Ay yüzeyine çakılarak başarısızlıkla sonuçlanmıştı.
Nisan 2026’da ise Rus Bilimler Akademisi, teknik sorunlar nedeniyle bir sonraki Ay görevinin 2027’den 2028’e ertelendiğini duyurmuştu.
