İsrail hükümeti, Birinci Dünya Savaşı döneminde Ermenilere yönelik katliamları "soykırım" olarak tanıma kararı aldı. Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın hazırladığı teklif, dünkü kabine toplantısında oybirliğiyle kabul edildi. Kararın yürürlüğe girebilmesi için İsrail parlamentosunun da onay vermesi gerekiyor.
DW Türkçe’nin haberine göre, İsrail Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, kabinenin aldığı karar "tarihi" olarak nitelendirildi. Açıklamaya göre Saar, kabine toplantısında yaptığı konuşmada, "Ermeni soykırımı bugün bile özellikle Türk hükümeti tarafından yürütülen, tarihin manipülatif bir şekilde yeniden yazılmasını da içeren, kurumsallaşmış bir inkar ve küçümseme kampanyasının öznesi olmayı sürdürüyor. Kanımca artık İsrail'in bir Yahudi devleti olarak bunu resmen kabul etmesinin zamanı geldi. Doğru olanı yapmak için hiçbir zaman geç değildir. Bu hem ahlaki hem de tarihi bir yükümlülüktür" ifadelerini kullandı.
Daha önce tanımamıştı
İsrail'de önceki hükümetler, Türkiye ile ilişkileri gözeterek Ermenilere yönelik katliamları resmen "soykırım" olarak tanımlamaktan kaçınmıştı.
Ancak Ekim 2023'te başlayan Gazze savaşı sonrasında Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkiler daha da gerildi. Türkiye, İsrail'i Gazze'de Filistinlilere yönelik "soykırım" yapmakla suçlarken, İsrail bu suçlamayı reddediyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, çeşitli açıklamalarında İsrail yönetimini "günümüzün Nazileri" olarak nitelendirirken, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da Erdoğan'ı "Kürtlere karşı soykırım yapan antisemit diktatör" olmakla suçladı.
Netanyahu da geçen yıl verdiği bir söyleşide Ermeni soykırımını tanıdığını belirten ilk İsrail başbakanı olmuştu. Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise bu açıklamayı kınamış, söz konusu çıkışın İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nde işlediği suçları örtbas etmeyi amaçladığını savunmuştu.
Saar ise kabinenin aldığı kararla ilgili olarak, "Bu, Erdoğan liderliğindeki Türkiye'nin İsrail'e karşı yürüttüğü açıkça düşmanca tutuma, söylemlere ve eylemlere yönelik bir misilleme değildir. Türkiye'nin İsrail aleyhinde yaydığı yanlış söylemler onu tarihi gerçeklerden muaf kılmaz" dedi.
Ne olmuştu?
Birinci Dünya Savaşı sürerken Anadolu'da yaşayan Ermeniler 1915-1916 yıllarında, dönemin Osmanlı yönetimi tarafından Doğu Anadolu'dan Suriye ve Irak'a sürgüne zorlanmıştı. Açlık, susuzluk, hastalık ve katliamlar nedeniyle yüz binlerce Ermeni sürgün yolunda hayatını kaybetmişti.
Ermenistan ve çok sayıda tarihçi, bu dönemde 1 milyonun üstünde Ermeni'nin sistematik olarak katledildiğini ve ağır koşullarda ölüme terk edildiğini savunarak bunu "soykırım" olarak nitelendiriyor.
Türkiye ise tehcir kararının, savaşın zorlu şartları altında silahlı isyana karşı "son çare" olarak alındığını savunuyor; "acı olaylar" yaşandığını kabul etmekle birlikte soykırım nitelendirmesine karşı çıkıyor.
Ermeni kırımını dünyada 30'u aşkın ülke, parlamento düzeyinde soykırım olarak tanıyor. Almanya'da da Federal Meclis 2016 yılında Ermeni kırımını soykırım olarak nitelendiren bir kararı kabul etmişti. Alman hükümeti ise soykırımın hukuki bir tanımı bulunduğuna ve bu konudaki kararın yetkili mahkemelerce verilebileceğine işaret ederek Ermeni kırımıyla ilgili bu tanımlamayı kullanmıyor.
