Türkiye Kömür İşletmeleri’ne (TKİ) ait Soma Işıklar Maden Ocağı’nda çalışan 1361 madenci işsiz kalma tehdidiyle karşı karşıya. Daha önce TKİ’nin iştiraki olan Yeni Anadolu A.Ş.’ye rödovans yöntemiyle devredilen maden sahası, şirketin tasfiye sürecine girmesi sonrası yeniden özel sektöre devredildi. Bunun ardından Yeni Anadolu A.Ş. bünyesinde çalışan 1361 işçinin iş akitlerinin 9 Temmuz’da sona ereceği duyuruldu.
Madende çalışan işçiler işsiz kalma korkusu nedeniyle konuşmaktan çekinirken daha önce hak mücadelesi verdiği için işten atılan eski Işıklar Madencilik işçisi Ramazan Akdoğan, Soma’daki madencilerin yaşadığı çıkmazı anlattı.
HERKES BORÇ İÇİNDE
Akdoğan, Soma’daki madencilerin büyük bölümünün başka bir iş yapma olanağı olmadığını belirterek şunları söyledi: “İnsanların borcu var, harcı var, kirada olan var. Herkes ‘Biz ne yapacağız?’ diye düşünüyor. Çünkü madenler işçi almıyor. Polyak işçi çıkardı, Demir Export’un da kapatma ve işçi çıkarma planları konuşuluyor. Kala kala İmbat kaldı, o da alım yapmıyor. İşçilerin hepsi psikolojik olarak çok sıkıntıda.”
İŞÇİ KONUŞMAYA KORKUYOR
İşçilerin yalnızca işsiz kalma korkusu yaşamadığını belirten Akdoğan, kıdem ve tazminat haklarının da belirsiz olduğunu söyledi. “Hakları nasıl verilecek, istedikleri şekilde mi verilecek, o da belli değil” diyen Akdoğan, Soma’da madencilerin büyük bölümünün başka sektörlerde çalışma şansı olmadığını vurguladı. “Madencilerin çoğu çobanlıktan, kazma kürek işlerinden gelen insanlar. Meslekleri yok. Madenci madenden başka iş yapamaz. Çoğu ya asgari ücretli işlere gider ya da yevmiyeli iş arar” ifadelerini kullandı.
Daha önce çalışma koşulları ve hak gasplarına karşı ses çıkardığı için işten atıldığını söyleyen Akdoğan, bunun diğer işçiler üzerinde baskı yarattığını belirtti: “Ben konuştuğum için işten çıkarıldım. Arkadaşlar da bunu gördü. O yüzden şimdi kimse konuşmaya cesaret edemiyor. Herkes korkuyor.”
Akdoğan, Soma’da daha önce işten çıkarılan çok sayıda madencinin hâlâ iş bulamadığını anlatarak, “Hepsi arayıp iş soruyor. İŞKUR’dan aldıkları para yetmiyor. Yevmiyeli iş arıyorlar ama Soma’daki kapasite de doldu. Şimdi Yeni Anadolu’daki işçiler de çıkınca onlar da aynı duruma düşecek” dedi.
Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre TKİ ile ihaleyi kazanan Soma Kartal Kömür İşletmeleri A.Ş. arasında 8 Mayıs 2026’da ruhsat devrine ilişkin sözleşme imzalandı. Soma Kartal’ın ilk etapta TKİ’ye 48 milyon 625 bin lira ödeme yaptığı belirtildi. Özelleştirme sonrası işletmeci şirket Yeni Anadolu A.Ş., TKİ’nin rödovans sözleşmesini iptal etmesini gerekçe göstererek işçilerin sözleşmelerinin 9 Temmuz’da sona ereceğini bildirdi. İşçilerin haklarının arabuluculuk süreciyle “tek seferde” ödeneceği ifade edildi.
SAHAYI PEŞKEŞ ÇEKİYORLAR
1361 işçinin işten çıkarılmasını gündeme taşıyan Bağımsız Maden İş Örgütlenme Uzmanı Başaran Aksu ise sürecin “hileli” olduğunu savundu. İşçilere çıkışları kabul etmeme çağrısı yapan Aksu, şu değerlendirmede bulundu: “Rödovansın iptali kararını alan da TKİ, şirketin sahibi de TKİ. Sonra işçilere dönüp ‘Rödovans iptal edildiği için sizi işten çıkarıyoruz’ diyorlar. Burada işçilik maliyetlerini de ortadan kaldırıp sahayı başka bir şirkete devretmek istiyorlar. İşçiler işsiz kalacak, yeni şirket ise sıfır işçilik maliyetiyle büyük kazanç sağlayacak."
Daha önce kamu eliyle işletilen Soma Işıklar Maden Ocağı, 13 Mayıs 2014’te 301 madencinin yaşamını yitirdiği Soma maden katliamının ardından yapılan iş güvenliği denetimlerinde güvensiz çalışma koşulları nedeniyle geçici olarak kapatılmıştı. Eylül 2014’te yeniden üretime başlayan sahada linyit üretimi sürdürülüyordu.
