Teori Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Kuntay Gücüm’ün yazısıyla başlayan tartışma, geçmişten günümüze Türk basınını derinlemesine incelemeyi hedefliyor. Gazeteciler ve akademisyenlerin de dahil olduğu tartışmayla Türk basını ve Türk aydını arasındaki ilişki ve tarihselliği ele alınıyor.
GAZETECİLİK VE TÜRK AYDIN BİRİKİMİ
19. yüzyılın başında gazete ve dergilerle Türk toplumunun hayatına giren basın faaliyeti, büyük çoğunlukla Avrupa basınından besleniyordu. Selanik başta olmak üzere Manastır şehri ve İzmir-İstanbul aracılığıyla Osmanlı topraklarına ulaşan Avrupa menşeili gazete ve dergiler, yeni fikirleri de beraberinde getirmişti. Bu sayede hem Avrupa’daki gelişmeler takip edilebilmiş hem de ideolojik tartışmalar aydınların gündemi haline gelmişti. Özellikle Napolyon Savaşları’nın ortaya çıkardığı yeni anlayışlar, pozitivizm, milliyetçilik, sosyalizm gibi düşüncelerden Türk aydını da etkilenmiş, gerileyen Osmanlı’ya çare arayışında yardımcı olmuştu.
Özellikle ideolojik tartışmalara kapı aralaması, teorisyenler yaratması ve bunu halkın gündemine sokması adına Türk basınının doğuşu, Türk devrim tarihi açısından önemli yer tutuyor. Osmanlı’da ilk gazete Mısır merkezli Takvim-ı Mısriyye, ardından İstanbul’daki Tercüman-ı Ahval, Takvim-i Vekai, Ceride-i Havadis, Tasvir-i Efkar gibi öncülerle birlikte Avrupa’da çıkan Türk gazetelerinden Meşveret, İbret, Hürriyet ve İçtihat gibi gazeteler Türk basın tarihinin tohumlarını atmıştı.
GÜNÜMÜZ ENTELEKTÜEL HAYATA ETKİSİ
Teori’nin başlattığı tartışma, bu tarihsellik içinde Türk basınının geldiği noktayı ele alıyor. Dosyada basının günümüzün entelektüel hayatını nasıl etkilediği, 1980’den sonra inşa edilen neoliberal anlayışın basında neleri değiştirdiği, dijitalleşme ile basın hayatının nasıl bir yola gireceği soruları tartışmanın esas konuları arasında yer alıyor.
Tartışmanın ilk yazısını 11 Temmuz 2026 tarihinde yayınladı. İki günde bir yayınlanan yazıların her birine teoridergisi.com adresinden erişilebilecek.
Dosya kapsamında yayınlanan son yazı, İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aybike Serttaş’ın 13 Temmuz’daki “Büyük Sermaye Grupları, Türk Basını Değiştir” başlıklı yazısı.
