Bilim insanları, yaşlanma sürecinin arkasındaki mekanizmalardan birini açıklayabilecek önemli bir keşfe imza attı. Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni araştırmaya göre, "vgll3" adı verilen bir gen hızlı büyüme ve erken üreme avantajı sağlarken, ilerleyen yaşlarda kanser riskini artırarak yaşam süresini kısaltabiliyor.
Araştırma, yaşlanma biyolojisinde uzun yıllardır tartışılan "antagonistik pleiotropi" teorisine yönelik şimdiye kadarki en güçlü deneysel kanıtlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Gençlik avantajı, yaşlılıkta risk oluşturuyor
Kudüs İbrani Üniversitesinden araştırmacılar, Afrika turkuaz killifishi olarak bilinen kısa ömürlü balık türü üzerinde çalışmalar yürüttü. Bilim insanları, CRISPR gen düzenleme teknolojisini kullanarak vgll3 genini değiştirdi ve sonuçları gözlemledi.
Genetik değişikliğe uğrayan balıkların daha hızlı büyüdüğü, daha erken ergenliğe ulaştığı ve hücre bölünmesinin arttığı tespit edildi. Ancak bu avantajların önemli bir bedeli vardı.
Araştırmada, yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde bu balıklarda yaşa bağlı tümörlerin ve kanser benzeri oluşumların daha sık görüldüğü ortaya çıktı.
"Evrimi bir takas yaparken yakaladık"
Araştırmanın başyazarlarından genetikçi Itamar Harel, bulguların evrimsel süreçteki önemli bir dengeyi gözler önüne serdiğini belirtti.
Harel, "Evrimi bir takas yaparken fiilen yakaladık. Doğa uzun ömürlülüğü değil, türün devamlılığını önceliklendiriyor" ifadelerini kullandı.
Bilim insanlarına göre vgll3 geni, normal şartlarda hücre büyümesini kontrol altında tutan bir güvenlik mekanizması gibi çalışıyor. Bu mekanizmanın zayıflaması ise hızlı büyüme sağlarken yaşlanmayı hızlandırabiliyor.
İnsanlarda da aynı gen bulunuyor
Araştırmacılar, vgll3 geninin insanlarda da bulunduğunu ancak aynı şekilde işleyip işlemediğinin henüz bilinmediğini vurguluyor.
Daha önce yapılan çalışmalar, bu geni ergenlik dönemi, hücre büyümesi ve bazı kanser türleriyle ilişkilendirmişti. Ancak genin yaşlanma üzerindeki etkilerinin tam olarak anlaşılması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu belirtiliyor.
Kanser ve yaşlanma tedavilerine kapı aralayabilir
Bilim insanları, vgll3 geninin gençlik dönemindeki olumlu etkileri ile ileri yaşlarda ortaya çıkan olumsuz sonuçlarının birbirinden ayrılıp ayrılamayacağını araştırmayı planlıyor.
Uzmanlara göre bu mekanizmanın daha iyi anlaşılması, gelecekte yaşlanmaya bağlı hastalıkların önlenmesi ve kanser tedavilerinin geliştirilmesi açısından önemli fırsatlar sunabilir.
Araştırmacılar, hızlı büyümeyi sağlayan biyolojik süreçlerin aynı zamanda yaşlanma ve hastalık risklerini de tetikleyebileceğini belirterek, yaşam süresini etkileyen genetik faktörlerin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini ifade ediyor.
