Güney Çin Denizi'nin kuzeybatı köşesinde yer alan ve yakın zamana kadar neredeyse tamamen sular altında olan küçük, gözyaşı şeklindeki Antelope Resifi, bu yıl radikal bir dönüşüm geçirdi.
BBC'nin haberine göre katı bir kara parçası yaratmak amacıyla deniz yatağından milyonlarca ton kum tarandı. Haritada yalnızca turkuaz bir leke olan Antelope Resifi, yürütülen çalışmalar sonucunda bir köşesinde binaların kümelendiği, 6 kilometrekarelik parlak beyaz kumdan oluşan bir hilal şeklinde görünüyor. Tüm bu süreç yalnızca altı içinde tamamlandı.
Hilal şeklinin oluşturduğu lagünde çok sayıda gemi görülüyor. Bu gemilerin, Çin'in dünyadaki en büyük filoya sahip olduğu kesici emici tarak gemileri olduğu değerlendiriliyor.
Bu gemilerin bazıları saatte 6 bin metreküp kum çıkarabiliyor; bu miktar iki Olimpik yüzme havuzunu doldurmaya yetiyor. Bu tarama operasyonunun olağanüstü hızı, muhtemelen bir dünya rekoru niteliği taşıyor.
Bu faaliyeti yürüten tek ülke Çin değil.
Çin'in geniş kapsamlı toprak iddialarını desteklemek amacıyla yapay kara parçaları oluşturmasını yıllarca izleyen Vietnam da artık Güney Çin Denizi'nde elinde tuttuğu bazı resifleri büyütüyor. Daha küçük ölçekte de olsa, Filipinler gibi diğer hak iddia eden ülkeler de benzer adımlar atıyor.
Bölgede devam eden tarama savaşları
Antelope Resifi; Çin, Tayvan, Vietnam, Filipinler, Malezya ve Brunei tarafından üzerinde hak iddia edilen ihtilaflı Paracel Adaları bölgesinde yer alıyor.
Bu adaların çoğu, Antelope Resifi'nin bu yıla kadarki durumu gibi, geçmişte insan yerleşimi bulunmayan ve sular altında kalan resiflerden oluşuyor. Çin, Paracel Adaları'nın kontrolünü 1974 yılında, o dönemin Güney Vietnam güçleriyle girdiği şiddetli bir çatışmanın ardından ele geçirdi.
Pekin yönetimi; yakın geçmişte Spratly Adaları'ndaki Mischief, Fiery Cross ve Subi resiflerini tarayarak buraları havalimanları ve askeri üsler inşa edilebilecek büyüklükte adalara dönüştürdü. Çin, harita üzerinde çizdiği tartışmalı "dokuz kesikli çizgi" ile Güney Çin Denizi'nin neredeyse tamamının kendi egemenlik toprağı olduğunu ileri sürüyor.
Çin sahil güvenlik ve deniz milis gemilerinden oluşan filolar, bu hat içinde devriye gezerek diğer ülkelerin Çin üstünlüğüne meydan okuma girişimlerini baskılıyor.
Son yıllarda, her iki ülkenin de hak iddia ettiği alanlarda, çok daha küçük ölçekli olan Filipinler sahil güvenliği ile Çin gemileri arasında çeşitli çatışmalar yaşandı.
Antelope Resifi'nde yeni oluşturulan plajlardan birinin düz hatlı kenarı, Çin'in burada Mischief, Fiery Cross and Subi resiflerindekilere benzer askeri nitelikte yeni bir pist inşa ediyor olabileceğine işaret ediyor. Ancak Çin'in halihazırda yakınlardaki Woody Adası'nda yerleşik bir uçak pisti bulunuyor.
Hainan'daki büyük Çin askeri üslerine yakın bir bölgede başka bir pist inşa etmek gereksiz görünüyor. Bu durum, Çin'in Vietnam'a bir mesaj gönderiyor olabileceğini düşündürüyor.
'Yenemiyorsan katıl' stratejisi
Asya Deniz Şeffaflığı Girişimi (AMTI) verilerine göre Vietnam, son üç yıldır en az 20 resif çevresinde kum pompalama işlemi yürüttü ve 11 yeni liman inşa etti.
Vietnam şu anda, Çin'in kontrol ettiği alanın yaklaşık yarısına tekabül eden, 11 kilometrekareden fazla doldurulmuş kara parçasını kontrol ediyor. Ülke ayrıca navigasyon fenerleri gibi askeri düzeyde altyapı tesisleri inşa etmeye başladı. Vietnam'ın yaklaşımı, "Çin'i yenemiyorsan, ona katıl" stratejisi olarak görünüyor.
AMTI Direktörü Greg Poling, "Vietnamlılar, Çin ile olan anlaşmazlıklarında kamuoyu önündeki halkla ilişkiler savaşının ön saflarında yer almayı pek istemiyorlar" dedi.
Poling, "Bunu Filipinlilerin yapmasına izin vermekten çok daha memnunlar. Ancak su üzerinde Vietnamlıların Pekin'e karşı durmaya çok daha istekli olduğunu gördük. Sonuç olarak Çinliler, örneğin Vietnam'ın petrol ve gaz arama çalışmalarını engelleme girişimlerinden çoğunlukla vazgeçti" değerlendirmesinde bulunuyor.
Stanford Üniversitesi merkezli olan ve Güney Çin Denizi'ni izleyen Sealight kuruluşunun direktörü Ray Powell ise Çin'in Antelope Resifi'ni bu kadar hızlı inşa etmesinin nedenini buna bağlıyor. Powell, "Vietnam, Çin'in Filipinler'e odaklanmasından yararlanıyordu. Antelope Resifi'ndeki doldurma faaliyeti, Çin'in Vietnam'a buradaki baskın gücün kim olduğunu hatırlatan bir yanıtı olarak değerlendirilebilir" sözlerini kullandı.
