Hindistan'da üniversiteye giriş sınavı sorularının sızdırılması üzerine başlatılan gösterilerin liderleri, Başbakan Narendra Modi'nin yasal reformlar ve hızlı cezalandırma vaadinin ardından bugün hükümet yetkilileriyle bir araya geleceklerini duyurdu.
Sivil toplum hareketi Cockroach (Hamamböceği) Janta Party (CJP) sözcüsü Saurav Das, gece saatlerinde yaptığı açıklamada, görüşmenin tarafsız bir mekanda gerçekleştirileceğini belirterek, "Hükümetin açık bir zihinle geleceğini ve uzun süredir sokaklarda olan bu ülkenin insanlarını dinleyeceğini umuyoruz. Taleplerimizi kendilerine ayrıntılarıyla aktaracağız" dedi.
Das, başlayacak müzakerelere rağmen ülke genelindeki kitlesel gösterileri durdurmayacaklarını vurgulayarak, "Geri çekilmiyoruz, çünkü gerçek uyanış tabandan başlar ve gerçekten ihtiyacımız olan şey budur" ifadelerini kullandı.
Görüşme kararı, hareketin önde gelen isimlerinden aktivist Sonam Wangchuk'un 26 gündür sürdürdüğü açlık grevini Perşembe gecesi sonlandırmasının ardından alındı.
Wangchuk, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, hükümetin barışçıl göstericilere karşı herhangi bir cezai işlem yapılmayacağı ve parlamentoda eğitim ile sınav sisteminde hesap verilebilirliğin artırılmasına ilişkin kapsamlı bir oturum düzenleneceği yönünde güvence verdiğini kaydetti.
CJP kurucusu 30 yaşındaki Abhijeet Dipke ise Wangchuk'un kararını memnuniyetle karşıladıklarını, ancak Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan görevden uzaklaştırılana kadar eylemleri sürdüreceklerini bildirdi.
Dipke, sosyal mesajında Wangchuk'a hitaben, "Kendi hayatınızı ortaya koyarak tüm bir ulusun vicdanını uyandırdınız" değerlendirmesini yaptı.
Başkent Yeni Delhi'deki Jantar Mantar protesto alanında toplanan göstericiler, eylemlerin odağındaki temel talebin Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan'ın istifası olduğunu dile getirdi.
Göstericilerden Sudesh Singh, "Dharmendra Pradhan görevden uzaklaştırılana kadar eylemlerimize devam edeceğiz. Kendisine başka bir makam verilmemeli. Eğer burada durursak çocuklarımızın geleceğinden taviz vermiş oluruz" dedi.
CJP temsilcileri, bakanın istifasının yanı sıra, sınav krizinin ardından hayatına son veren öğrencilerin ailelerine 10 milyon rupi (yaklaşık 104 bin dolar) tazminat ödenmesini ve gözaltındaki eylemcilerin serbest bırakılmasını talep ediyor.
Hükümet kanadından kıdemli bir bakan Perşembe günü yaptığı açıklamada görüşmelere her zaman açık olduklarını belirtirken, Sağlık Bakanı J.P. Nadda da Pazartesi günü göstericilerle görüşerek talepleri değerlendirmek üzere zaman istemişti.
Protestolar, Pazartesi günü on binlerce göstericinin başkentte gösteri yasağını ihlal ederek parlamentoya yürümek istemesi üzerine şiddet olaylarına sahne oldu.
Polis, başkentte son beş yılın en büyük kitlesel eylemi niteliğindeki gösteride kalabalığı dağıtmak için gözyaşartıcı gaz ve cop kullandı.
Çarşamba gecesi Jantar Mantar'da 10 binden fazla kişinin toplanmasıyla gerilim devam etti. Yetkililer, gösterileri sınırlamak amacıyla Perşembe günü merkezdeki 16 metro istasyonunu kapattı ve mobil internet hizmetlerini kesti.
Delhi Metro Rail Corp., Cuma sabahından itibaren 17 istasyonun daha hizmete kapatıldığını duyurdu. Bu adım, ulaşım ağında hafta içinde başvurulan üçüncü geniş çaplı kısıtlama oldu.
Bu sabah itibarıyla bölgedeki mobil internet erişimindeki kesintilerin sürdüğü bildirildi.
Başbakan Narendra Modi, Perşembe gece yarısına doğru sosyal medya hesabından paylaştığı mesajda, kabinenin Cuma günü toplanarak sınav sorularını sızdıranlara yönelik yargı süreçlerini hızlandıracak yasal düzenlemeyi ele alacağını bildirdi.
Kabine üyelerinin önerileri doğrultusunda tasarıya nihai şeklinin verileceğini belirten Modi, "Tasarının bir an önce meclise sunulması ve kabul edilmesi için her türlü çabayı göstereceğiz" ifadesini kullandı.
Ancak eylemciler, cezaların artırılmasından ziyade sızıntıları önleyici tedbirler alınması gerektiğini savunarak teklifi yetersiz buldu.
Eylemleri tetikleyen temel gelişme, 3 Mayıs'ta ülke genelinde yaklaşık 2 milyon öğrencinin katıldığı tıp fakültesi lisans giriş sınavının (NEET) sorularının sızdırıldığının anlaşılması üzerine iptal edilmesi oldu.
İptal kararının ardından yaklaşık bir düzine öğrencinin intihar ettiği açıklandı; sınav Haziran ayında yenilendi. Hindistan genelinde 150 binden az kontenjan için milyonlarca adayın yarıştığı NEET, ülkedeki en zorlu sınavlar arasında yer alıyor.
Soru sızıntılarının polis ve öğretmen alımı sınavlarında da daha önce yaşandığı, NEET sorularının 2024 yılında bazı bölgelerde sızmasına rağmen o dönem sınavın tekrarlanmadığı hatırlatıldı.
Lise öğrencilerine yönelik çevrim içi notlandırma sistemindeki aksaklıklar da tepkileri artıran bir diğer unsur oldu.
Mayıs ayı ortasında bir sosyal medya mizah hesabı olarak kurulan Cockroach Janta Party, kısa sürede milyonlarca takipçiye ulaşarak kitlesel bir harekete dönüştü. Nüfusunun yarısından fazlasını 30 yaş altı gençlerin oluşturduğu 1,4 milyarlık ülkede bu ivme; yüksek genç işsizliği ve sınav usulsüzlüklerinin yarattığı hoşnutsuzlukla açıklanıyor.
Modi'nin 2014'te iktidara gelmesinden ve 2024'te üçüncü dönemini kazanmasından bu yana karşılaştığı en büyük gençlik eylemi olan süreç, muhalefet partilerinin de desteğini aldı.
Ana muhalefetteki Kongre Partisi konuyu parlamentonun muson oturumuna taşıdı.
Analistler; Sri Lanka, Bangladeş ve Nepal'deki gençlik eylemlerinin hükümetleri devirdiği örneklere dikkati çekerek, genel seçimlerin Nisan 2029'da yapılacağını, ancak önümüzdeki yıl Uttar Pradeş, Gucarat ve Pencap gibi kritik eyaletlerde düzenlenecek seçimlerde bu huzursuzluğun sandığa yansıyabileceğini vurguluyor.
