ANKARA'DA TARİHİ NATO ZİRVESİ BAŞLIYOR
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenen 36. NATO Liderler Zirvesi, bugün Ankara’da kapılarını açıyor. Dünya medyasının yakından takip ettiği ve Türkiye’nin küresel stratejik gücünün öne çıktığı zirveye, ABD Başkanı Donald Trump ile birlikte 31 müttefik ülkenin lideri katılıyor. 7-8 Temmuz tarihlerinde gerçekleşecek zirvenin ana gündem maddeleri arasında Ukrayna’ya destek, savunma bütçeleri ve "NATO 3.0" süreci yer alıyor. Görüşmelerde Türkiye’nin konumu, savunma sanayisi ve ABD-Avrupa ilişkileri kapsamlı şekilde değerlendirilecek.
F-35 PROGRAMINA DÖNÜŞ İDDİASI
Zirvenin en dikkat çeken gelişmesi, New York Times (NYT) gazetesinin ortaya attığı F-35 iddiası oldu. Habere göre ABD Başkanı Donald Trump, Ankara ziyareti sırasında Türkiye'nin hayalet uçak olarak bilinen F-35 programına yeniden katılabileceğini ve bu uçakları satın alabileceğini duyuracak. ABD’li kaynaklar arka planda görüşmelerin sürdüğünü belirtirken, Beyaz Saray konuyla ilgili sorulara Trump’ın eski açıklamalarını işaret ederek yanıt verdi.
Öte yandan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bu satışı engellemek için adeta seferber oldu. ABD'de katıldığı "Fox & Friends" programında Trump’a çağrıda bulunan Netanyahu, Türkiye'nin Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ni (GKRY) düşman gördüğünü iddia ederek F-35 satışının durdurulmasını talep etti. Ancak Netanyahu’nun iddia ettiğinin aksine, GKRY bir NATO üyesi değil. Kudüs'ten bir güvenlik yetkilisi de F-35 transferinin İsrail'in bölgedeki askeri üstünlüğünü zayıflatabileceğini belirtirken, Senatör Jim Risch gibi İsrail'e yakın bazı Cumhuriyetçiler ise bu satışa açık destek vermekten kaçınıyor.
İSTANBUL'DAN ANKARA'YA: "NATO 3.0" NE ANLAMA GELİYOR?
Uzmanlar, bu zirveyi Soğuk Savaş sonrası dönemin en kritik dönüm noktalarından biri ve "NATO 3.0" döneminin başlangıcı olarak görüyor. Geçen yıl Lahey Zirvesi’nde alınan kararlar ilk kez Ankara'da uygulamaya konulacak.
Ankara Zirvesi, 22 yıl önce yapılan 2004 İstanbul Zirvesi ile de tarihi bir bağ kuruyor. İstanbul Zirvesi, NATO'nun kriz yönetimi ve alan dışı operasyonlara yöneldiği dönem olmuş, Afganistan ve Irak misyonlarının temeli orada atılmıştı. Bugün ise değişen tehditler ittifakı "NATO 3.0" konseptine taşıyor. Yeni dönemde müttefiklerin savunma harcamalarını artırması; GSYH’lerinin yüzde 3.5’ini askeri yatırımlara, yüzde 1.5’ini ise altyapıya ayırması hedefliyor. AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kallas da yaptığı açıklamada, ABD'nin Avrupa'daki rolünün tartışıldığı bu dönemde Ankara Zirvesi’nin gerçekten tarihi kararlara sahne olacağını vurguladı.
DÜNYA BASININDA TÜRKİYE ANALİZLERİ
İsrail Basını (Ynet & Haaretz): Ynet, Avrupa'daki askeri hareketlilik ve Trump'ın harcama baskısı sebebiyle Türkiye'nin "en zorlu üyeden en değerli üyeye" dönüştüğünü yazdı. Haaretz ise Erdoğan'ın hamlelerinin İsrail'i bir tehdit, Türkiye'yi ise en önemli varlık olarak konumlandırdığını ve zirvenin İsrail'in dünyada zayıflayan gücünü gösterdiğini savundu.
Modern Savaş Enstitüsü (Ali Mammadov): Mammadov, müttefiklerin tehdit anlarında Türkiye'nin stratejik değerini hatırladığını, tehdit azaldığında ise Türkiye'ye yönelik siyasi endişelerin öne çıktığını belirtti.
Yunan Basını (In Newspaper & Skai): In Newspaper, Türkiye'nin Rusya ile ilişkilerini korurken Karadeniz'deki Rus etkinliğini de sınırladığını yazdı. Ayrıca Trump'ın dönüşüyle KAAN savaş uçağı için General Electric motor anlaşması gibi adımların ilişkileri düzelttiğini kaydetti.
Skai'ye konuşan Profesör Angelos Syrigos ise Rus tehdidi nedeniyle NATO'nun müttefiklere "kendi aranızdaki sorunları bırakın" mesajı verdiğini, NATO üyeliğinin Yunanistan-Türkiye savaşını önlese de gerilimi tamamen bitirmediğini ifade etti.
"NATO'NUN TÜRKİYE'YE İHTİYACI VAR"
New York Times, yayımladığı bir diğer analizde NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye'nin Suriye ve Ukrayna'da rüştünü ispatlamış güçlü bir yerli savunma sanayisine sahip olduğunu yazdı. Türkiye'nin halihazırda 10'dan fazla Avrupa ülkesiyle savunma ortaklığı bulunuyor. IstanPol Enstitüsü'nden Riccardo Gasco da AB’nin savunma mimarisinin Türkiye olmadan ayakta kalamayacağını belirterek, Türkiye'nin SAFE programına katılımının önemine dikkat çekti.
Atina'daki diplomatik kaynaklar ise Ankara'nın son dönemde AB ülkeleri nezdinde ikili savunma iş birlikleri için yoğun bir diplomasi yürüttüğünü aktarıyor.
