Japonya’da üretici fiyatları haziranda yıllık yüzde 7,1 artarak üç yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine çıktı. Enerji maliyetleri ve zayıf yen şirketlerin girdi fiyatlarını artırırken, veri Japonya Merkez Bankası’nın faiz görünümünü yeniden gündeme taşıdı.
Japonya’da üretici fiyat endeksi haziran ayında yıllık bazda yüzde 7,1 yükseldi. Piyasa beklentisi artışın yüzde 6,8 düzeyinde kalması yönündeydi.
Mayıs ayındaki yıllık artış yüzde 6,6 olarak revize edildi. Haziran verisi, üretici fiyatlarında art arda dördüncü ayda güçlü yükselişe işaret etti.
Üretici fiyat endeksi aylık bazda yüzde 0,4 arttı. Piyasa tahmini aylık artışın yüzde 0,3 olması yönündeydi. Japonya Merkez Bankası’nın açıkladığı resmi veriler, şirketlerin enerji ve ham madde maliyetlerindeki yükselişi fiyatlara yansıtmaya devam ettiğini gösterdi.
Enerji maliyetleri fiyatları yükseltti
Ortadoğu’daki çatışmanın enerji fiyatlarını yükseltmesi, Japon şirketlerinin üretim maliyetlerine doğrudan yansıdı. Japonya’nın enerji ithalatına bağımlı yapısı, petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki hareketlerin üretici fiyatlarına hızlı biçimde geçmesine neden oluyor.
Petrol ve kömür ürünleri fiyatları haziranda yıllık yüzde 22,8 arttı. Söz konusu gruptaki aylık yükseliş yüzde 3 oldu. Ağır fuel oil, motorin ve benzin fiyatları aylık artışa en yüksek katkıyı sağladı.
Elektrik, gaz ve su fiyatları da üretici fiyatlarındaki aylık değişime 0,09 puan katkıda bulundu. Petrol ve kömür ürünlerinin katkısı ise 0,21 puan olarak hesaplandı.
Enerji maliyetlerindeki yükseliş, plastik, kimya, kağıt, çelik ve üretim makineleri gibi farklı sektörlerde de fiyat baskısı oluşturdu. Plastik ürünleri aylık yüzde 1,4, kağıt ve bağlantılı ürünler yüzde 0,7 arttı.
Metal fiyatlarında yüksek artış
Demir dışı metal fiyatları haziranda yıllık yüzde 39,2 yükseldi. Bakır, alüminyum ve yapay zekâ altyapısında kullanılan bazı sanayi metallerine yönelik güçlü talep, fiyatların yüksek kalmasında etkili oldu.
Kimyasal ürünlerde yıllık artış yüzde 14,4, bilgi ve iletişim ekipmanlarında yüzde 14,5 olarak gerçekleşti. Kereste ve ahşap ürünlerinde fiyatlar yıllık yüzde 8, plastik ürünlerinde yüzde 7,3 yükseldi.
Demir ve çelik fiyatları ise yıllık yüzde 0,4 geriledi. Ulaşım araçlarındaki yıllık fiyat artışı yüzde 2,1, elektronik parça ve cihazlardaki artış yüzde 2,7 oldu.
Tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri aylık değişimi 0,11 puan aşağı çekti. Pirinç ve domuz eti fiyatları gruptaki gerilemede etkili oldu.
Zayıf yen ithalatı pahalılaştırdı
Yenin yaklaşık 40 yılın en düşük seviyelerine gerilemesi, Japon şirketlerinin ithal ham madde ve enerji maliyetlerini artırdı. Döviz kuru etkisi özellikle yen cinsinden ithalat fiyatlarında belirginleşti.
Yen bazlı ithalat fiyat endeksi haziranda yıllık yüzde 29,7 yükseldi. Endeks aylık bazda yüzde 1,3 arttı. Sözleşme para birimi bazında ithalat fiyatları ise aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 17,8 yükseldi.
Japonya Merkez Bankası’nın verilerine göre yenin dolar karşısındaki değişimi haziranda aylık yüzde 1,5 olarak gerçekleşti. Zayıf para birimi, döviz cinsinden satın alınan ürünlerin yerel para maliyetini büyüttü.
İthalat fiyatlarında elektrikli ve elektronik ürünler aylık değişime 0,18 puan, metaller 0,12 puan katkı sağladı. Petrol, kömür ve doğal gaz grubu ise aylık değişimi 0,32 puan aşağı çekti.
İhracat fiyatları geriledi
Japonya’nın ihracat fiyat endeksi sözleşme para birimi bazında haziranda aylık yüzde 0,4 geriledi. Endeks yıllık bazda yüzde 11,1 yükseldi.
Yen bazında ihracat fiyatları aylık yüzde 0,4 arttı. Yıllık artış yüzde 20,7 oldu. Yenin değer kaybetmesi, ihracat gelirlerinin yerel para karşılığını artırırken sözleşme para birimi bazındaki fiyat hareketi daha sınırlı kaldı.
Motorin, jet yakıtı, gaz yağı ve benzin ihracat fiyatlarındaki aylık düşüşe katkı sağladı. Altın, değerli metaller ve demir hurdası da ihracat fiyat endeksini aşağı çeken gruplar arasında yer aldı.
Elektrikli ve elektronik ürünler ise ihracat fiyatlarındaki aylık değişime 0,44 puanlık pozitif katkı verdi. Bellek çipleri, sensörler ve süreç kontrol cihazları gruptaki artışta etkili oldu.
Tüketici fiyatlarına geçiş izlenecek
Üretici fiyatlarındaki yükseliş, şirketlerin artan maliyetleri tüketici fiyatlarına ne ölçüde yansıtacağı sorusunu gündeme taşıdı. Tokyo yönetiminin enerji sübvansiyonları, petrol ve doğal gaz maliyetlerinin hane halkı enflasyonuna geçişini şimdiye kadar sınırladı.
Sübvansiyonların etkisinin azalması veya şirketlerin maliyet artışlarını perakende fiyatlarına daha hızlı yansıtması, tüketici enflasyonunda yeni bir yükselişe yol açabilir.
Üretici enflasyonunun yüksek seyretmesi küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından da önem taşıyor. Fiyat artırma gücü sınırlı şirketler, yükselen girdi maliyetlerini kâr marjlarından karşılamak zorunda kalabilir.
Japonya Merkez Bankası, şirketlerin maliyetleri fiyatlara daha hızlı yansıtmasının tüketici enflasyonunu artırabileceği uyarısında bulunuyor. Merkez bankası, bölgesel ekonomi raporunda enerji ve ham madde maliyetlerindeki yükselişin yılın ilerleyen dönemlerinde yeni fiyat artışlarına yol açabileceğini belirtti.
Faiz beklentileri güçlenebilir
Yüksek üretici enflasyonu ve zayıf yen, Japonya Merkez Bankası’nın faizleri yeniden artırabileceği beklentilerini destekleyebilir. Banka haziran ayında politika faizini 25 baz puan yükselterek yüzde 1’e çıkarmıştı.
Üretici fiyatlarının beklentileri aşması, maliyet baskılarının merkez bankasının öngördüğünden daha kalıcı olabileceğine işaret ediyor. Bununla birlikte, tüketici enflasyonunun seyri ve enerji sübvansiyonlarının etkisi faiz kararında belirleyici olacak.
Japonya Merkez Bankası’nın bir sonraki para politikası toplantısında ekonomik büyüme, tüketici fiyatları, yenin seyri ve Ortadoğu kaynaklı enerji riskleri birlikte değerlendirilecek.
Piyasalar önümüzdeki dönemde tüketici enflasyonu, ücret artışları, ithalat fiyatları ve şirketlerin fiyatlama davranışlarını takip edecek. Üretici maliyetlerindeki yükselişin tüketiciye daha güçlü yansıması, yeni faiz artırımı beklentilerini güçlendirebilir.
