Sıcaklar bastırmaya başladı ve yazın gelecek ilk mutfak misafirleri de herkes tarafından bilinir. Tezgâhta unutulan bir dilim kavun, çöp poşetinin ağzı, lavabodaki bulaşık derken sinekler temmuzu beklemeden işbaşı yapmaya başlar. Spreyle uğraşmadan, evin içine kimyasal kokusu sindirmeden bunları uzaklaştırmanın yolu çoğu kişinin sandığından basit: pencere kenarına bir saksı fesleğen.
Sinekler bu kokuya yaklaşmıyor
Fesleğenin yaprağını ezdiğinizde duyduğunuz o keskin, baharatlı koku tesadüf değil. Bitki yapraklarındaki uçucu yağda linalool ve estragol denen bileşenleri salıyor. İnsan burnuna hoş gelen bu koku ev sineğinin yön bulmasını zorlaştırıyor ve sinek o bölgeye yaklaşmakta nazlanıyor.
Bu, mutfak söylentisinden ibaret değil. Fesleğenin uçucu yağı laboratuvarda sineklere karşı denenmiş ve caydırıcı etkisi ölçülmüş. Khater ve ekibinin Journal of Vector Ecology'de yayımladığı araştırma da bu yönde. Pratikte bu ne demek? Saksıdaki fesleğen sineği öldürmüyor. Pencerenin önünü onun için sevimsiz bir bölgeye çeviriyor, o kadar.
Saksıyı pencereye koymak yetmiyor
Fesleğeni alıp loş bir köşeye, mutfağın güneş almayan duvarına koyunca etki neredeyse sıfıra iniyor. Bitki o caydırıcı yağı ancak sağlıklı ve canlıyken bol bol salıyor. Güneşsiz kalan saksı çabucak halsizleşir ve salgıladığı koku da onunla birlikte azalır.
Birkaç basit koşulu tutturmak yetiyor:
- Saksıyı günde en az 6 saat doğrudan güneş alan bir pencere kenarına yerleştirin.
- Bitki tek yöne uzamasın diye birkaç günde bir saksıyı çevirin.
- Toprağı nemli tutun ama suya boğmayın.
Son madde göründüğünden önemli. Fazla sulanan toprak bu sefer minik mantar sineklerini ve sirke sineğini üzerine çekiyor. Yani sineği uzak tutmak için koyduğunuz bitki, yanlış bakımla başka bir sinek sorununa dönüşebiliyor. Parmağınızı toprağa batırın, üst kısım kurumuşsa sulayın, değilse bekleyin. Bahçeyle uğraşanların en sık yaptığı hata zaten fazla sudur.
Raftaki kuru fesleğen işe yaramaz
Akla ilk gelen kısayol genelde mutfak dolabındaki baharat kavanozu oluyor. Bir tutam kuru fesleğeni tabağa koyup pencereye bırakmak cazip görünüyor. Ama sineği caydıran o uçucu yağlar zamanla uçup gidiyor. Kurutma ve aylarca rafta bekleme sürecinde büyük kısmı kayboluyor. Kurumuş yaprak hâlâ güzel kokar ama sinek için pek bir şey ifade etmez.
Fesleğen tek seçenek değil
Pencere kenarınız fesleğene uygun değilse ya da kokusunu sevmiyorsanız aynı mantıkla çalışan başka bitkiler de var. Nane, içindeki mentolün keskinliğiyle sinekleri rahatsız ediyor. Lavanta da benzer şekilde linalool bakımından zengin, o yüzden listeye giriyor.
Biberiye ise mutfakta ayrı bir yerde durur. Reçineli, iğne yapraklı kokusu sineklerin hoşuna gitmiyor. Üstelik bir tutamını yemeğin içine atabildiğiniz için pencerede boş durmuyor. Susuzluğa fesleğenden daha dayanıklı olması da işe yarıyor, ara sıra sulamayı unutsanız bile pek aldırmıyor.
