İstanbul’da yaşamanın maliyetleri her geçen gün artarken, şehirde hayatını kaybedenlerin defin işlemleri de yapısal bir krize dönüştü. Tarihî ve merkezî mezarlıklarda doluluk oranları yüzde 90 seviyesini geçmiş durumda. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Mezarlıklar Daire Başkanlığı, yeni cenazeleri ancak şehrin en uç çeperlerinde kurulan yeni alanlara yönlendiriyor.
Yeni vefat eden vatandaşların çok büyük bir bölümü Avrupa Yakası’nda Kilyos veya Silivri Çanta, Anadolu Yakası’nda ise Çekmeköy gibi uzak bölgelere gönderiliyor. Şehir merkezinden bu mezarlıklara gitmek, özellikle bayram günlerinde yoğun trafik ve ulaşım sorunlarına yol açıyor. Yakınlarını ziyaret etmek isteyen vatandaşlar, gidiş ve dönüş yolculukları için saatler harcıyor.
MEZAR YERİ BULAMAYAN VATANDAŞ ÇAREYİ MEMLEKETTE ARIYOR
Yaşanan bu lojistik kriz, İstanbulluları alternatif çözümlere yöneltti. İstanbul’un bir ucuna cenaze defnedip her bayram saatlerce yol yürümek veya trafikte kalmaktırsa, cenazeyi memlene nakletmek yoğun tercih edilen bir seçenek hâline geldi.
İBB’nin gasilhane, kefenleme, tabut ve memlekete nakil işlemlerini tamamen ücretsiz olarak sunması da bu eğilimi artırıyor. Duruma tepki gösteren vatandaşlar süreci şu sözlerle özetliyor:
“Burada Kilyos’a, Silivri’ye gömüp yabancı gibi kalacağına, hiç değilse ata toprağında huzurla yatsın”
Megakentte Aşiyan, Edirnekapı, Eyüpsultan, Karacaahmet, Nakkaştepe, Zincirlikuyu ve Avcılar Merkez mezarlıklarında artık hiç yer kalmadı. Çekmeköy, Hekimbaşı, Ayazağa, Bahçeköy, Beylikdüzü Yakuplu, Gürpınar, Büyükçekmece Yeni, Göktürk, Kemerburgaz ve Kurtköy mezarlıkları ise dolmak üzere olan alanlar arasında bulunuyor. Mevcut şartlarda defin işlemlerine uygun olan alanlar ise yalnızca Kilyos, Silivri Yeni, Çanta, Pendik Yeni, Tuzla Şifa ve Kısırkaya mezarlıkları ile sınırlı kalıyor.
2026 TARİFESİ: MERKEZDE BİR MEZAR YERİNİN BEDELİ 334 BİN TL'Yİ BULDU
Türkiye gazetesinden Kaan Zenginli'nin haberine göre şehir merkezindeki dar alanlarda boş bir yer bulunması durumunda ise devreye İBB’nin 2026 yılı fiyat tarifesi giriyor. Belediye meclisince onaylanan resmi tarifeye göre; Zincirlikuyu, Karacaahmet, Aşiyan ve Ulus gibi tarihi alanları kapsayan 1. Grup mezarlıklarda, henüz hayattayken “önceden boş yer alma” bedeli tam 334.896 TL’ye ulaşmış vaziyette.
"KENTSEL ALANLAR BETONA TESLİM EDİLDİ"
Uzmanlar, büyükşehirlerde yaşanan mezarlık krizinin temelinde plansız kentleşme ve arazi maliyetlerinin yattığına dikkat çekiyor. Şehir Planlayıcısı ve Kentsel Strateji Uzmanı Ramazan Kuloğlu konuya ilişkin şu açıklamayı yaptı:
"Konut ve ticari alan getirisi o kadar yüksek ki, kent merkezlerinde mezarlık alanı olarak ayrılabilecek kamusal araziler yıllar içinde betona teslim edildi. Bugün belediyelerin yeni mezarlık alanı açabilmek için kamulaştırma yapması, astronomik arazi maliyetleri yüzünden neredeyse imkânsız hâle geldi. Metrekare değerlerinin, inşaat ve arsa maliyetlerinin bu kadar yükseldiği bir gayrimenkul tablosunda; dirisine ev bulamayan şehirlerin, ölüsüne mezar yeri bulamaması sürpriz değil."
BÜYÜKŞEHİRLERİN ORTAK KRİZİ: ANKARA VE İZMİR’DE DE TOPRAK SIKINTISI
Mezar yeri bulma ve artan fiyat sorunu yalnızca megakent İstanbul ile sınırlı kalmıyor. Başta Ankara ve İzmir olmak üzere Türkiye’nin birçok büyükşehrinde de benzer bir toprak krizi yaşanıyor.
İzmir kent merkezindeki 30 mezarlık tamamen dolarken, İzmir Büyükşehir Belediyesi çareyi yeni alanlar açmakta arıyor. 2026 yılı itibarıyla İzmir’de aile mezarlığı fiyatlarına yüzde 100 zam yapılarak bedeller 200 bin TL seviyelerine kadar ulaştı.
Ankara’da ise Karşıyaka, Gölbaşı ve Cebeci gibi merkezi mezarlıklarda aile kabristanları için kişi başı talep edilen rakam 75 bin TL’yi buluyor.
