Kriptoyu anlamanın en kolay yolu eskiden Bitcoin'e bakmaktı. Dünyanın en büyük kripto para birimi yükseldiğinde, girişim sermayesi fonları, borsalar ve binlerce spekülatif token'e akıyordu. Düştüğünde ise şirketler ortadan kayboluyor, finansman kuruyor ve sektör genelindeki faaliyetler yavaşlıyordu. Bitcoin yalnızca en büyük dijital varlık değildi. Tüm kripto ekonomisinin çekim merkeziydi.
Ancak artık sektörün en hızlı büyüyen bazı iş kolları farklı bir mantıkla hareket ediyor.
Bitcoin sert şekilde geriledi. Cuma günü 60 bin doların altına düşerek, geçen yılki zirvesinden bu yana değerinin yaklaşık yarısını silen düşüşünü genişletti. Satış dalgası; borsa yatırım fonlarından (ETF) para çıkışları, yapay zeka furyasının bireysel yatırımcıların ilgisi için rekabet etmesi ve önceki ralliyi destekleyen büyük kurumsal alıcıların birikim yapmaya devam edip edemeyeceğine ilişkin artan soru işaretleriyle tetiklendi.
Bloomberg'in haberine göre, altcoin piyasasının büyük bölümü Bitcoin'in son düşüşünden daha önce başlayan ve çok daha derin olan bir gerileme yaşıyor. TradingView verilerine göre Bitcoin dışındaki token'ların toplam piyasa değeri Kasım 2021'de 431 milyar dolarla zirve yaparken, bugün yaklaşık 170 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Bir zamanlar finansı yeniden şekillendirmeyi vadeden tüm ekosistemler küçülüyor, birleşiyor veya sessizce ortadan kayboluyor. Buna rağmen sektörün ticari açıdan en önemli bazı iş alanları her zamankinden daha hızlı büyüyor.
McKinsey & Co. ve Artemis Analytics verilerine göre stablecoin'ler küresel ödeme sisteminin bir parçası haline geliyor ve yıllık yaklaşık 390 milyar dolarlık işlem hacmi oluşturuyor. Wall Street şirketleri hisse senetleri, tahviller ve para piyasası fonlarını token'laştırmak için yarışıyor. Bir zamanlar blokzincir teknolojisini küçümseyen bankalar artık bu teknolojiyi test ediyor. Ödeme şirketleri dijital dolarları sistemlerine entegre ediyor. Tahmin piyasaları ana akım kullanıcılara ulaşmaya başlıyor. Üzerinde inşa edilen birçok varlık zorlanırken dijital altyapı yayılmayı sürdürüyor.
Bitcoin artık ana hikaye değil
Teknoloji odaklı hedge fonu EMJ Capital'in kurucusu ve yatırım direktörü Eric Jackson, "Bitcoin fiyat grafiği eskiden kripto hikayesinin tamamıydı. Artık öyle değil" dedi.
Jackson, "Kripto için fiyat ve benimsenme aynı ölçüt değil ve olmamalı da" ifadelerini kullandı.
Bitcoin, pazartesi günkü işlemlerde Strategy Inc.'in yeniden alımlara başlamasıyla birlikte toparlanarak yaklaşık 64 bin 200 dolara yükseldi. Bloomberg tarafından derlenen verilere göre en büyük dijital para birimi, 7 Haziran'da sona eren yedi günlük dönemde yaklaşık 235 milyar dolarlık piyasa değeri kaybetti.
Bugün kriptoyu yalnızca bir fiyat grafiğiyle özetlemek giderek zorlaşıyor.
Sektörün ilk vaadi hiçbir zaman yalnızca Bitcoin değildi. Asıl fikir; para, varlıklar ve finansal faaliyetlerin zamanla internet tabanlı ağlar üzerinden hareket etmesiydi. İşin ironik tarafı, yatırımcılar bu değeri yakalaması beklenen birçok token'e olan güvenlerini kaybederken, bu vizyonun bazı bölümleri gerçeğe dönüşmeye başlıyor.
2024 yılında piyasaya sürülen BlackRock'ın token'laştırılmış para piyasası fonu BUIDL, RWA.xyz verilerine göre 2,4 milyar dolarlık varlık büyüklüğüyle en büyük tokenizasyon ürünlerinden biri haline geldi. Diğer örnekler arasında Nasdaq'ın yakın zamanda kripto para borsası Kraken ile token'laştırılmış hisse senetleri sunmak için ortaklık kurması yer alıyor. RWA.xyz verilerine göre hisse senetlerinden gayrimenkule kadar çeşitli alanlarda toplam 30 milyar doların üzerinde varlık şimdiden token'laştırıldı.
Stablecoin kullanımı da kripto odaklı şirketlerin ötesine geçiyor. Visa ve Mastercard stablecoin mutabakat yeteneklerini genişletirken, giderek daha fazla ödeme şirketi sınır ötesi transferler ve mutabakat işlemleri için dijital dolar altyapısını test ediyor. Artemis tarafından derlenen verilere göre toplam stablecoin işlem hacmi 2025 yılında yüzde 72 artarak 33 trilyon dolara ulaştı.
Kaliforniya merkezli EP Wealth Advisors'ın yönetici ortağı Adam Phillips, "Daha geniş riskli varlıklar son haftalarda yükselirken Bitcoin'in zayıflığı bizi biraz şaşırtıyor ancak gerçek şu ki Bitcoin performansı yalnızca yatırımcıların bu varlık hakkındaki düşüncelerini gösterir" dedi.
Phillips, "Bu durum yüzeyin altında ne kadar benimsenme yaşandığını mutlaka göstermez" diye konuştu.
Son yıllarda on milyonlarca token oluşturuldu ancak Delphi Digital verilerine göre bunların 1.700'den azı anlamlı işlem aktivitesi üretmeye devam ediyor. Piyasanın büyük bölümünde sermaye ve ilgi kısa süreli dalgalar halinde geldi ve aynı hızla ayrıldı.
Bu durum mevcut döngünün en dikkat çekici paradokslarından birini açıklıyor. Kripto dünyasının en somut başarılarından bazıları, sektörün en sert tasfiye süreçlerinden biriyle aynı anda yaşanıyor. Teknoloji finansal sistemin içine daha fazla yerleşirken, bu sistem etrafında oluşturulan varlık evreninin önemli bölümü terk ediliyor.
Kripto para piyasası olgunlaşıyor
Önceki dönemlerde bu durum varoluşsal bir tehdit gibi görünebilirdi. Ancak artık giderek daha fazla başka bir şeyi andırıyor: olgunlaşmayı.
ETF araştırma şirketi TMX VettaFi'nin sektör ve endüstri araştırmaları başkanı Roxanna Islam, "Kripto sektörü bireysel yatırımcı spekülasyonundan çok, kurumsal kullanım senaryolarına doğru olgunlaşmayı sürdürüyor" dedi.
Islam, "Finansal kurumlar, Bitcoin fiyatlarındaki oynaklığa rağmen uzun vadeli fayda ve altyapıya odaklanıyor" ifadelerini kullandı.
Yeni teknolojiler nadiren doğrusal şekilde gelişir. Demiryolları, sayısız demiryolu şirketinin başarısızlığına rağmen ayakta kaldı. İnternet, yüzlerce dot-com şirketinin çöküşünden sonra da varlığını sürdürdü. Finansal çılgınlıklar çoğu zaman, önemi ancak spekülasyon sona erdiğinde anlaşılan altyapıları finanse eder.
Kripto da benzer bir döneme giriyor olabilir. İlk kez teknoloji, onu yaratan işlemsel spekülasyonun ötesine geçecek kadar önemli hale geliyor. Bitcoin hâlâ son derece önemli. Ancak artık geçmişte olduğu kadar tek başına belirleyici değil.
Bloomberg Intelligence analisti Mike McGlone ise, "En önemli teknoloji stablecoin'ler ve stablecoin'ler varken değer saklamak için XRP'ye ya da Bitcoin'e ihtiyaç duymuyorsunuz" dedi.
McGlone, "Bir tasfiye sürecinden geçiyoruz ve bu daha yeni başlıyor" değerlendirmesinde bulundu.
