Eskişehir’de yer alan 113 yıllık köyün hikayesi ve imar planı şaşırtıyor. Kare bloklu yerleşimi ve hiç çıkmaz sokağı bulunmaması yönüyle Barselona’yı anımsattığı düşünülen Abbas Halim Paşa Mahallesi’nde hiç yabancı yaşamıyor. Köyde yeni ev yapılacağı zaman mimarinin bozulmasına izin verilmiyor. Muhtarı Mehmet Güçen, “Bizim köyümüz 113 yıllık, Türkiye genelinde eşi benzeri olmayan bir köydür” diyerek hikayesini anlattı. İşte o hikaye…
Eskişehir’de 1912 yılındaki Balkan Savaşları nedeniyle Bulgaristan'dan göç etmek zorunda kalan Türklerin yerleşmesiyle kurulan köy, farklı imar planı ile dikkat çekiyor.
113 yıllık bir geçmişe sahip köy kare bloklu yerleşimi ve hiç çıkmaz sokağı bulunmaması ile İspanya'nın Barcelona kentini hatırlatıyor. Eskişehir merkeze 66 kilometre uzaklıktaki köyün kuruluş aşamasında her aileye 120 dekar tarla ve 700 metrekare arsa tahsis edilmiş. Cumhuriyet döneminde de bu dokusunu koruyan mahallede, bugüne kadar yıkılıp yeniden yapılan hiçbir bina mevcut imar planının dışına çıkmadı.
İSMİ DEĞİŞTİ
İlk kurulduğunda "Mandıra" ismiyle anılan köyün ismi 30 Aralık 1914'te Hüdavendigar Vilayeti (Bursa) yönetiminin kararıyla değişti. Bölge halkının talebi üzerine köye, dönemin Osmanlı Sadrazamı Said Halim Paşa'nın kardeşi ve Mısır prenslerinden Mehmed Abdülhalim Paşa'nın oğlu olan Abbas Halim Paşa'nın adı verildi.
ŞAŞIRTAN İMAR PLANI
Bursa Valiliği ve Bayındırlık Bakanlığı gibi önemli görevlerde bulunan Abbas Halim Paşa'nın adını taşıyan mahallede hiç çıkmaz sokak bulunmuyor. Mahallenin imar planı "cetvelle çizilmiş" dikdörtgen ve kare bloklardan oluşuyor.
Konuyla alakalı konuşan Abbashalimpaşa Mahallesi Muhtarı Mehmet Güçen, şunları anlattı:
Bizim köyümüz 113 yıllık, Türkiye genelinde eşi benzeri olmayan bir köydür. Sakinleri, Bulgaristan'ın Kırcaali ve Tozçal bölgelerinden göç edip gelmiştir; köyümüzde dışarıdan gelen yabancı halk hiç yoktur. Köyümüzün gelenekleri tamamen eski usullere göre yaşatılmaktadır. Köyümüzün mimari şekli son derece düzgündür; sokaklarımızın ve caddelerimizin hepsi aynı eşitliktedir ve hiçbir çıkmaz sokağımız bulunmamaktadır.
Burasını 113 yıl önce dönemin Bursa Valisi Abbas Halim Paşa, ilk olarak bir mandıra şeklinde kurmuştur. Sonradan yerleşimin ismi Abbas Halim Paşa olarak değiştirilmiştir. Köyün tam olarak nasıl kurulduğunu bizler pek detaylı bilmeyiz ancak köyde bunun bir şeması ve yazılı tarihi vardır. Kendisi Mısır prenslerinden olup, eski Bursa Valilerinden Said Halim Paşa'nın da kardeşidir. İlk kurulduğunda Abbas Halim Mandırası olan isim, daha sonra Abbas Halim Paşa yapılmıştır. Köyde yeni bir ev yapılacağı zaman bu mimari düzen kesinlikle bozulamaz, herkes aynı şartlara ve plana uymak zorundadır.
Eskiden köyde yabancıya ev satılmadığını belirten muhtar “Köy sakinlerimiz, köy sandığındaki bütçeyle o evi satın alarak köye yabancıların yerleşmesini engelliyordu. Ancak şimdi köy sandığı da para da kalmadı. Eskiden nüfusumuz çoktu; 600-700 civarındayken şimdi 300'e kadar düştü. Türkiye genelinde hiçbir yerde, hiçbir büyükşehirde böyle özelliklere sahip başka bir köy yoktur. Köyümüzün arazisi çok büyüktür; tam 22 bin dekar arazimiz bulunmaktadır. Bu yüzden köyümüze gelip yerleşmek isteyen çok fazla vatandaş var ancak biz buna müsaade etmiyoruz. Özellikle hayvancılık yapanların, hayvanlarını otlatmak ve merayı kullanmak için köyümüzde çok gözü var ama biz bunlara da izin vermiyoruz" diye konuştu.
