Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, İstanbul’da basın mensuplarıyla bir araya geldiği toplantıda, elektrik dağıtım sektörünün mevcut durumu, yatırım öncelikleri ve enerji dönüşümünde şebekelerin üstleneceği role ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Enerji dönüşümünün yalnızca üretim kapasitesiyle açıklanamayacağını ifade eden Erdeniz, elektrik talebindeki artış, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu, elektrikli araçlar, veri merkezleri, yapay zekâ uygulamaları, sanayide elektrifikasyon ve dijitalleşmenin dağıtım altyapısını stratejik bir yatırım alanı haline getirdiğini belirtti.
Erdeniz, "Enerji dönüşümünün başarısı yalnızca ne kadar yenilenebilir enerji kurduğumuzla değil, bu enerjiyi ne kadar güçlü, akıllı, esnek ve dayanıklı şebekelerle yönetebildiğimizle ölçülecek. Bu nedenle dağıtım şebekeleri enerji dönüşümünün omurgasıdır" dedi.
Türkiye'de elektrik talebi artış eğiliminde
Türkiye’nin elektrik tüketiminin son 12 yılda yaklaşık yüzde 50 artarak 240 teravatsaatten 361 teravatsaate yükseldiğini aktaran Erdeniz, Ulusal Enerji Planı’na göre bu rakamın 2035 yılında 510 teravatsaat seviyesine çıkmasının beklendiğini söyledi. Aynı dönemde kurulu gücün 122,5 gigavattan 227 gigavata çıkarılmasının hedeflendiğini belirten Erdeniz, yaklaşık 104 gigavatlık yeni kapasite ihtiyacının öngörüldüğünü kaydetti.
Bu artışın yalnızca üretim tarafında değil, dağıtım şebekelerinde de ciddi yatırım ihtiyacı oluşturduğunu vurgulayan Erdeniz, "Elektrik tüketiminde, production kapasitesinde ve bağlantı taleplerinde yaşanacak artışın sağlıklı yönetilebilmesi için güçlü bir dağıtım altyapısına ihtiyacımız var. Yeni elektrik çağına geçiş döneminin gerektirdiği dağıtım mimarisini kurabilmek için önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı öngörüyoruz" ifadelerini kullandı.
Beşinci tarife döneminde 22 milyar dolarlık yatırım beklentisi
Elektrik dağıtım şirketlerinin Beşinci Uygulama Dönemi kapsamında yatırım planlarını sürdürdüğünü aktaran Erdeniz, 2026-2030 döneminde yatırım tavanının 18,5 milyar dolar olarak belirlendiğini bildirdi. Yatırım niteliğindeki üçüncü seviye planlı bakım harcamalarıyla birlikte toplam yatırım beklentisinin 22 milyar dolar seviyesine ulaşacağını belirten Erdeniz, "Bu rakam, bir önceki döneme göre yatırım önceliğinin daha da güçlendiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde dağıtım şirketlerinin odağında güçlü altyapı, akıllı şebekeler, dijitalleşme, siber güvenlik, afet ve iklim risklerine dayanıklılık, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve tüketiciye daha hızlı hizmet verecek teknolojik kabiliyetler olacak" değerlendirmesinde bulundu.
Erdeniz ayrıca, özelleştirme sonrası dağıtım sektörünün Türkiye ekonomisine yaklaşık 33 milyar dolarlık katkı sağladığını, bu süreçte yaklaşık 20 milyar dolara yakın yatırım gerçekleştirildiğini ve son beş yıldaki yatırım tutarının 12 milyar dolara ulaştığını söyledi.
Abone sayısı 52 milyona yükseldi
Erdeniz, son 12 yılda abone sayısının 36 milyondan 52 milyona çıktığını belirten, yaklaşık 16 milyon yeni bağlantı yapıldığını ifade etti. Hat uzunluğunun 1 milyon kilometreden 1,6 milyon kilometreye yükseldiğini, trafo sayısının ise yaklaşık 350 binden 570 bine ulaştığını aktardı.
Kayıp-kaçak oranında da düşüş yaşandığını belirten Erdeniz, "Kayıp-kaçak oranımızı yüzde 18,5 seviyelerinden yüzde 9’un altına indirdik. Bu iyileşmeyle Türkiye ekonomisine yıllık 1 milyar doların üzerinde katkı sağlanıyor" dedi. Türkiye’nin mevcut yapısıyla Avrupa’nın en büyük ikinci elektrik dağıtım altyapısına sahip olduğunu belirten Erdeniz, mevcut eğilimin sürmesi halinde 2027’de birinci sıraya çıkılabileceğini ifade etti.
Dağıtım 2.0: Yeni şebeke vizyonu
Dağıtım şebekelerinin artık tek yönlü yapılar olmadığını vurgulayan Erdeniz, tüketicinin aynı zamanda üreticiye dönüştüğünü belirtti.
Erdeniz, "Geçmişte şebekeler elektriğin tüketiciye ulaştırıldığı tek yönlü yapılar olarak görülüyordu. Bugün ise tüketici aynı zamanda üretici olabiliyor; çatısında elektrik üretebiliyor, aracını şarj edebiliyor, depolama sistemleriyle enerji yönetimine katılabiliyor. Bu yeni yapı, dağıtım şebekelerini enerji ve veriyi aynı anda yöneten akıllı platformlara dönüştürüyor. Biz bu dönüşümü Dağıtım 2.0 vizyonu olarak tanımlıyoruz" ifadelerini kullandı.
Elektrikli araçlar, ısı pompaları, veri merkezleri, yapay zeka uygulamaları ve sanayide elektrifikasyonun şebeke üzerinde yeni ihtiyaçlar oluşturduğunu belirten Erdeniz, finansmana erişim ve öngörülebilir regülasyonun önemine dikkati çekti. Erdeniz, "Türkiye’nin enerji geleceği artık yalnızca üretimde değil, şebekelerde de yazılıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Verimli tüketim için 24 derece çağrısı
Erdeniz, güçlü altyapı yatırımlarının yanı sıra verimli enerji tüketiminin de enerji sisteminin sürdürülebilirliği açısından önem taşıdığını belirten, yaz aylarında artan soğutma kaynaklı elektrik talebine dikkati çekti.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı öncülüğünde, Elder koordinasyonunda başlatılan "#24DereceİleMümkün" kampanyasına değinen Erdeniz, "Klima kullanımında 24 derece, konfor ile tasarruf arasında güçlü bir denge noktası sunuyor. Dağıtım şirketlerimizle birlikte bu mesajı Türkiye’nin dört bir yanındaki tüketicilerimize ulaştıracağız" dedi. Erdeniz, kampanya kapsamında tüketicilere doğru klima kullanımı, düzenli bakım, kapı ve pencere kontrolü ile yüksek verimli cihaz tercihine yönelik sade ve uygulanabilir önerilerin paylaşılacağını kaydetti.
