HABER MERKEZİ
CHP yanlısı Koç ailesinin sırtı gitgide kalınlaşıyor. Siyasete ayar vermeyi, muhalefet görevi görmeyi, Kürt kadınları hedef alacak kadar pervasızlaşan aileye ait şirketler, ‘Türkiye’nin En Büyük 500 Sanayi Kuruluşu’ listesine yine adlarını yazdırdı. İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan’ın açıkladığı listede Koç Holding’e bağlı TÜPRAŞ üretimden satışlarda 698 milyar 789 milyon lirayla listede ilk sırayı aldı. Ford Otomotiv, 538 milyar 268 milyon lirayla yine ikinci sıranın sahibi oldu. Arçelik, 165 milyar 720 milyon lirayla altıncılığı elde etti.
Türkiye’nin Sanayi Devleri
İSO 500 listesine Koç Holding’in şirketlerinin yanı sıra Türkiye ekonomisine kuvvet katan yerli ve yabancı sermayeli firmalar da girdi. Star Rafineri AŞ 327 milyar 854 milyon lirayla üçüncü OYAK-Renault 235 milyar 500 milyon lirayla dördüncü, Toyota Otomotiv 206 milyar 300 milyon lirayla beşinci oldu. Savunma sanayii devi TUSAŞ, 140 milyar 900 milyon lirayla yedinci, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı 138 milyar 800 milyon lirayla sekizinci, ASELSAN 130 milyar 200 milyon lirayla dokuzuncu sırada yer aldı. Mercedes-Benz ise 127 milyar lirayla 10’uncu oldu.
ILIMLI POZİTİF BÜYÜME
Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışları geçen yıl 2024’e göre yüzde 28 artışla 11 trilyon 118 milyar liraya çıktı. 2025’te yüzde 25,4 olan yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) baz alındığında üretimden satışların reel olarak yüzde 2,1 arttığı görüldü. Böylece 2022’de yüzde 4,2, 2023’te yüzde 5,2 ve 2024’te yüzde 3,4 olan reel düşüş, 2025 yılında ılımlı bir pozitif büyümeye döndü.
Üretimden satışların 50’lik gruplara göre dağılımına bakıldığında İSO 500 içinde ölçek yapısının genel olarak korunduğu gözlendi. İlk 10 şirketin İSO 500’deki ağırlığı, önceki yıllara göre hafif bir düşüş gösterse de yüzde 24,4’le yüzde 25 bandına yakın seyrini sürdürdü. İlk 50 kuruluşun payı yüzde 48,6, ikinci 50’nin payı yüzde 13,4 oldu. Sıralamada 101-150 arasındaki şirketler üretimden satışlarda yüzde 9,1, 151-200 arasındakiler yüzde 6,8, 201-500 arasındakiler ise yüzde 22,1 pay aldı. Söz konusu tablo, büyük ölçekli üretimin sanayi içindeki belirleyici ağırlığını gösterdi. Aynı zamanda, İSO 500 kapsamındaki firmalar arasında ölçek farklarının halen belirgin olduğunu ortaya koydu.
104,7 MİLYAR DOLARLIK İHRACAT
Türkiye’nin 2025 yılında gerçekleştirdiği 273 milyar 300 milyon dolarlık ihracatın 104,7 milyar dolarını İSO 500’deki şirketler yaptı. 2025’te Türkiye’nin genel mal ihracatı yüzde 4,4 artarken, İSO 500’ün ihracat artışının yüzde 8,4 olması dikkati çekti.
Dış rekabet koşullarının giderek zorlaştığı bir dönemde İSO 500 kuruluşlarının ihracatını daha güçlü bir ivmeyle artırması, Türk sanayisinin dış pazarlardaki dayanıklılığını ve rekabet gücüne işaret etti. İSO 500’ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı 1,4 puan artışla yüzde 39,7’ye yükselerek yüzde 40 bandındaki seviyesini sürdürdü.
1 TRİLYON LİRALIK FAALİYET KÂRI
İSO 500’e göre 2025 yılında uygulanan dezenflasyon politikaları ve dış pazarlardaki durgunluk, satış gelirleri üzerinde baskı oluştururken yüksek faiz oranları ve artan finansman yükleri, kârlılık göstergelerini sınırlamaya devam etti. Buna karşın, şirketlerin maliyet yönetiminde sağladığı göreli başarı, kârlılığın ılımlı düzeyde de olsa korunmasında belirleyici oldu. Sanayi kuruluşlarının kârları, 2024 yılındaki sert düşüşlerin ardından 2025’te güçlü nominal iyileşmeler kaydetti. Buna rağmen kârlılık göstergeleri tarihsel ortalamaların gerisinde seyretti.
En büyük 500 sanayi şirketinin faaliyet kârı geçen yıl 2024’e göre yüzde 57,1 artarak 1 trilyon liraya yükseldi. Buna paralel olarak faaliyet kârlılığı oranı da yüzde 6,2’den yüzde 7,7’ye çıktı. Ancak bu oran, 2015-2024 ortalaması olan yüzde 10,4’ün altında kaldı.
Söz konusu şirketlerin vergi öncesi kâr ve zarar toplamı da yüzde 64,7 artışla 441 milyar liraya yükseldi. Vergi öncesi dönem kâr ve zarar toplamının net satışlara oranı ise yüzde 2,6’dan yüzde 3,4’e çıktı. Faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr (FAVÖK) toplamı da yüzde 37,5 artarak 1,8 trilyon lira oldu. Bu artış, FAVÖK kârlılığı oranını yüzde 12,8’den yüzde 13,9’a çıkardı. Böylece söz konusu oran, 2015-2024 ortalaması olan yüzde 14’e yakın gerçekleşti.
Zayıf Kârlılık Görünümü
Geçen yıl İSO 500’de kârlılık göstergelerinde nominal toparlanma yaşandı. Ancak yüksek finansman maliyetleri, zayıf talep koşulları nedeniyle tarihsel ortalamaların altında kalan bu göstergeler, sanayi kuruluşlarında kârlılığın halen baskı altında olduğunu gösterdi. Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu içerisinde 2025’te 348 şirket kâr ederken 152 kuruluş zarar açıkladı. Söz konusu rakamlar bir önceki araştırmaya göre değişmedi.
FAVÖK göstergesinde ise zarar eden firma sayısı 1 adet azalarak 18’e geriledi ve görece düşük bir sayıda kaldı.
Kambiyo Zararı 5 Kat Arttı
Şirketlerin 2024’te 35 milyar lira civarında olan net kambiyo zararı, 2025’te 172 milyar liraya yaklaştı. Böylece bir önceki yıl net satışlara oranla yüzde 0,3 seviyesinde olan kambiyo net zararı, 1 puan artarak yüzde 1,3’e yükseldi. Kambiyo zararı dışındaki üretim faaliyeti dışı gelir ve giderlerden elde edilen net kâr ise 2025’te yüzde 43 artarak 484 milyar liraya yükseldi.
