Elon Musk'ın uzay şirketi SpaceX'in halka arzında ulaştığı 1,78 trilyon dolarlık değerlemenin önemli bir bölümü, henüz gerçekleşmemiş iddialı projelere dayanıyor.
Şirkete biçilen tarihi değerlemenin yaklaşık 1 trilyon dolarlık kısmının, henüz hayata geçmemiş "Mars misyonu" ve "uzay tabanlı veri merkezleri" gibi yüksek riskli projelere dayandırılması eleştiri ve soru işaretlerini de beraberinde getirdi.
Ayrıca Starlink'in küresel iletişim ağında baskın konuma ulaşacağına ve yeniden kullanılabilir roket teknolojisinin Dünya dışındaki yeni ekonomik faaliyetlerin önünü açacağına yönelik beklentiler de fiyatlamaya dahil ediyor.
YATIRIMCILAR MUSK'A İNANIYOR
Şirketin değeri son bir yıldan kısa sürede yaklaşık 400 milyar dolardan 1,78 trilyon dolara yükselirken, bazı yatırımcılar bu seviyenin oldukça iddialı olduğu görüşünde. Normalde zarar eden SpaceX'in değerlemesi de gelirlerinin bir hayli üzerinde.
Milyarlarca dolarlık SpaceX hissesi bulunan bir girişim sermayesi yatırımcısı Financial Times'a verdiği demeçte, "Bir şirketin değerlemesi her zaman geleceğe yönelik beklentiler içerir. Yörüngedeki veri merkezleri projesi olmasa bile SpaceX'in yaklaşık 1 trilyon dolar değerinde olabileceğini düşünüyorum" değerlendirmesinde bulundu.
ŞİRKETİN ADİL DEĞERİ, MEVCUT DEĞERİNİN ÇOK ALTINDA
Araştırma kuruluşu Morningstar'a göre şirketin bugün ortaya koyduğu operasyonel performans dikkate alındığında adil değeri yaklaşık 780 milyar dolar seviyesinde. Bu da halka arz değerlemesinin yarısından daha azına işaret ediyor.
Eleştirilerin merkezinde ise Mars'a insan göndermek, uzayda veri merkezleri kurmak ve yapay zeka sektöründe baskın oyuncu haline gelmek gibi hedeflerin büyük ölçüde varsayımlara dayanması yer alıyor. Şirketin bugünkü değerlemesinin önemli bölümü, bu projelerin başarıya ulaşacağı beklentisi üzerine kurulmuş durumda.
Morningstar analisti Nicolas Owens, halka arzın yatırım bankalarının güçlü desteği, yapay zeka altyapısı yatırımlarına yönelik yüksek yatırımcı ilgisi ve Nasdaq'a erken dahil edilmesinin etkisiyle desteklendiği görüşünde.
ELON MUSK FAKTÖRÜ GERÇEKÇİ ANALİZİN ÖNÜNE GEÇİYOR
Tartışmanın bir diğer boyutu ise şirketin gerçekçi finansal verilerle değil, kurucusu Elon Musk’ın spekülatif kişisel popülaritesiyle fiyatlandığı yönündeki eleştiriler oluşturuyor.
Şirketi destekleyen yatırımcı grupları, SpaceX'in fırlatma pazarındaki tekel konumunu ve rakiplerine karşı sahip olduğu en az 10 yıllık teknolojik üstünlüğü gerekçe göstererek fiyatın makul olduğunu savunuyor. Ancak muhalif analistler, Anthropic ve Google ile yapılan yıllık 24 milyar dolarlık mevcut yer tabanlı iş birliklerinin değerli olduğunu, buna karşın "yörüngede veri merkezi kurmak" gibi maliyetli finansal kumar tasarılarının fiyata dahil edilmesinin yüksek risk barındırdığının altını çiziyor.
