Bakan Yumaklı geçtiğimiz günlerde yaptığı paylaşımda, tarımda tarihi rekor kırıldığını, Türkiye küresel ligde zirvede olduğunu belirterek, “Dünya Bankası 2025 Tarımsal Hasıla Raporu’na göre, tarımsal hasılamız tarihte ilk kez 80 milyar dolar barajını aşarak 83.2 milyar dolara ulaştı. Avrupa’da 1. dünyada 7. sıradayız” dedi.
‘ALGI OPERASYONU’
Yumaklı’ya tepki gösteren CHP Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, TÜİK’in yayımladığı 2025 Bitkisel Üretim İstatistikleri’nin tarımda yaşanan gerçek tabloyu ortaya koyduğunu vurguladı. Bakırlıoğlu, “Üretim düşüyor, çiftçi üretimden kopuyor, vatandaş gıdaya ulaşamıyor; bakan ise hasıla rakamlarıyla algı operasyonu yapıyor” dedi.
Tarımsal hasılanın üretim miktarı ile ürün fiyatlarının çarpımından oluştuğunu anımsatan Bakırlıoğlu, rakamların tek başına başarı göstergesi olarak sunulmasının gerçeği yansıtmadığını söyledi. Bakırlıoğlu, “Geçtiğimiz yıl yaşanan zirai don felaketi nedeniyle üretim ciddi şekilde düştü ve fiyatlar katlandı. Döviz kurunda da önemli bir değişiklik olmayınca, kağıt üzerinde tarımsal hasıla yükselmiş göründü. Bu artış üretim başarısından değil, yüksek fiyatlardan kaynaklanıyor. Tarım Bakanı’nın bunu büyük bir müjde gibi sunması gerçekten abesle iştigaldir” dedi.
TARIMDAKİ DARALMA
TÜİK’in açıkladığı 2025 Bitkisel Üretim İstatistikleri’nin tarımdaki daralmayı net biçimde ortaya koyduğunu belirten Bakırlıoğlu, üretimde hemen her grupta ciddi düşüş yaşandığını ifade etti. Bakırlıoğlu, tarla ürünleri ve tahıllarda üretimin bir önceki yıla göre yüzde 9 azaldığını, sebze üretiminin yüzde 0.9 gerilediğini söyledi. Meyve, içecek ve baharat bitkilerinde de üretimin yüzde 30.9 gibi tarihi bir oranda düştüğüne dikkat çekti. Tahıl üretimindeki kayıpların daha da dikkat çekici olduğunu kaydeden Bakırlıoğlu şu değerlendirmeyi yaptı:
“Türkiye’nin temel gıda ürünlerinde alarm veren bir tablo var. Buğday üretimi yüzde 13.7, arpa yüzde 25.9, çavdar yüzde 20.9, yulaf yüzde 26.3 geriledi. Patates üretimi yüzde 7.2, ayçiçeği yüzde 11.8, soya yüzde 17.4, şeker pancarı ise yüzde 2 düştü. Mısır üretimindeki sınırlı artış dışında neredeyse bütün temel ürünlerde gerileme yaşanıyor.”
ÜRETİM AZALDI
Bakırlıoğlu, TÜİK verilerine dikkat çekerek; elmada üretimin yüzde 48.3, şeftalide yüzde 46.1, nektarinde yüzde 44.1, kirazda yüzde 70.6, üzümde yüzde 27.5 ve narda yüzde 10.2 oranında azaldığını söyledi. Turunçgil ürünlerinde de tablonun değişmediğine işaret eden Bakırlıoğlu, “Portakal üretimi yüzde 17.5, limon üretimi ise yüzde 34.4 gerilerken, yalnızca mandalina üretiminde yüzde 5.8’lik sınırlı bir artış yaşandı. Sert kabuklu meyvelerde fındık üretimi yüzde 38.5, ceviz üretimi yüzde 38.2, Antep fıstığı üretimi ise yüzde 61.5 oranında düştü. Muz üretimi yüzde 1.2 artarken, zeytin üretimi yüzde 34.7 azaldı” dedi.
Bu verilerin özellikle ihracatta önemli paya sahip ürünlerde ciddi kayıplara işaret ettiğini dile getiren Bakırlıoğlu, “Manisa’nın en önemli tarımsal ürünlerinden biri olan üzümde yaşanan yüzde 27.5’lik üretim kaybı bile üreticimizin nasıl ağır bir sezon geçirdiğini göstermeye yetiyor. Yaşanan zirai donun etkileri, üretim planlamasındaki eksiklikler ve üreticinin yeterince desteklenmemesi bu tabloyu daha da ağırlaştırdı” değerlendirmesini yaptı.
Sebze grubunda ise karpuz, kuru soğan ve sivri biber üretiminde sınırlı artış yaşanırken, domates, salçalık kapya biber ve salatalık üretiminde düşüş görüldüğüne dikkat çeken Bakırlıoğlu, bitkisel üretimdeki genel gerilemenin tarım sektörünün karşı karşıya olduğu yapısal sorunları bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti.
Bakırlıoğlu, uzun süredir yanlış tarım politikalarının üreticiyi üretimden uzaklaştırdığını belirterek şunları söyledi:
“Tarım-ÜFE yıllık yüzde 36 artarken, meyvede üretici fiyatları yüzde 125.68 gibi olağanüstü bir seviyeye yükseldi. Sebze grubunda ise aylık artış yüzde 22.27 oldu. Bu rakamlar ciddi bir maliyet krizini işaret ediyor. Üretici para kazanamıyor, tüketici ise yüksek fiyat nedeniyle gıdaya ulaşamıyor. Kazanan ne çiftçi ne de vatandaş.”
YURTTAŞIN GERÇEKLERİ FARKLI
Tarımsal hasıla üzerinden “başarı hikayesi” yazılmaya çalışıldığını ifade eden Bakırlıoğlu, yurttaşın yaşadığı gerçeklerin çok farklı olduğunu söyledi. Bakırlıoğlu, şöyle devam etti:
“Tarım ÜFE patlamış, tüketici fiyat endeksi yükselmiş. Türkiye 2025 yılında gıda enflasyonunda dünyanın en yüksek enflasyona sahip dördüncü ülkesi konumunda. Yurttaş pazarda, markette her gün bunun bedelini ödüyor. İnsanlar artık temel gıda ürünlerine ulaşmakta zorlanıyor. Böyle bir tabloda çıkıp ‘Avrupa’da tarımsal hasılada birinci olduk’ demek başarı değil, algı yönetimidir. Gıda enflasyonun bu halde olduğu bir ülkede Tarım Bakanı’nın bunu söylemesi trajikomiktir..”
Bakırlıoğlu, eleştirilerini şöyle sürdürdü:
“Bakan belki bu rakamlara bakıp kendi kendisini kandırabilir. Ama milleti kandıramaz. Yurttaş cebinden çıkan parayı biliyor. Çiftçi tarlasındaki verimi biliyor, kazandığını biliyor. Üretim gerilemiş, maliyetler artmış, gıda enflasyonu dünyada zirveye çıkmış. Böyle bir ortamda hasıla rakamlarını başarı diye sunmak gerçekleri değiştirmiyor, üstünü örtmüyor. Tarımda övünülmesi gereken yüksek fiyatlar değil; artan üretim, kazanan çiftçi ve uygun fiyata gıdaya ulaşabilen yurttaş olmalıdır.”
