Malatya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü, kuruluşunun 25. yıl dönümünde tarihi bir başarıya imza attı. Enstitüde dünyada benzeri görülmemiş bir koordinasyonla, aynı anda 8 farklı canlı verici ve 8 farklı alıcı arasında eş zamanlı “8’li çapraz karaciğer nakli” operasyonu başarıyla tamamlandı. Bu tarihi operasyonla birlikte Malatya, karaciğer naklinde küresel liderliğini bir kez daha ilan etti. Eş zamanlı yürütülen operasyon, rekor olarak kayıtlara geçti. Bu devasa tıbbi organizasyonun arkasında, dünya çapında bir ekonomi, matematik ve yapay zeka iş birliği yer alıyor. Ağır bir karaciğer hastasının, kendi ailesinden gönüllü canlı vericisi olmasına rağmen kan veya doku uyumsuzluğu nedeniyle organ alamaması, en büyük tıbbi problemlerden biri.
Bu çaresizliğe çözüm üretmek için Boston College’da görev yapan Türk ekonomi profesörleri Prof. Dr. Tayfun Sönmez ile Prof. Dr. Utku Ünver dâhi bir algoritma geliştirdiler. Prof. Dr. Sönmez, geliştirdikleri bu hayat kurtaran sisteme vefat eden eşi Banu Bedestenci Sönmez’in adını verdi. İki profesör, dünyada bu çapta ameliyatları hayata geçirebilecek tek merkez olan Malatya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü’ne bu yazılımı hibe etti. Sistem kendi vericisiyle uyuşmayan yüzlerce hasta ve donör çiftinin kan gruplarını, doku analizlerini ve karaciğer hacimlerini saniyeler içinde tarıyor. Milyonda bir ihtimalleri çözerek, aileleri birbirine hayat verecek şekilde devasa bir zincir halinde eşleştiriyor. Son operasyonda da 8 farklı aile bu sayede birbiriyle eşleşti.
‘AMAÇ HASTALARA UMUT OLABİLMEK’
İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sezai Yılmaz, rekor peşinde olmadıklarını, tek gayelerinin çaresiz hastaları yaşatmak olduğunu vurgulayarak şunları söyledi: “Çoklu çaprazların insanların bir organa ulaşması için ne kadar önemli bir buluş olduğu biliniyordu. Dünyada ikili, üçlü çaprazlar yapılıyor ama dörtlü, beşli, altılı, yedili sadece Malatya’da yapılmıştı. Amaç çoklu çapraz yapmak değil; karaciğer nakli havuzunda çok bekleyen acil durumdaki hastalara ümit ve organ sunabilmek. Sekizli çapraz da dünyada bir ilk; amacı yedili yaptık sekizli yapalım değil, hastaları yaşatmak.”
