Kuzey Kore lideri Kim Jong Un'un kişisel yaşamına ilişkin en büyük bilinmezlerden biri annesi Ko Yong Hui'nin kimliği olmaya devam ediyor. Kim, yaklaşık 15 yıldır ülkenin başında bulunmasına rağmen annesinin adını bugüne kadar kamuoyu önünde hiç anmadı. Devlet medyası da Ko Yong Hui'den neredeyse hiç bahsetmedi.
BBC'ye Uzmanlara göre bunun nedeni yalnızca aile mahremiyeti değil. Kuzey Kore rejiminin meşruiyeti, ülkeyi yöneten Kim hanedanının "Paektu soyu" olarak adlandırdığı kutsal kan bağı anlatısına dayanıyor. Kim Jong Un'un annesinin geçmişi ise bu anlatıyla çelişiyor.
Rejimin dayandığı 'Paektu soyu' anlatısı
Kuzey Kore propagandasına göre Kim ailesi, Kore halkının efsanevi atası Dangun'un doğduğu kabul edilen Paektu Dağı'yla doğrudan bağlantılı özel bir soydan geliyor.
Resmi anlatıda devletin kurucusu Kim Il Sung'un Japon işgaline karşı mücadele sırasında Paektu Dağı'nı üs olarak kullandığı, oğlu Kim Jong Il'in de burada dünyaya geldiği öne sürülüyor. Tarihçiler ise Kim Jong Il'in büyük olasılıkla Sovyetler Birliği'nde doğduğunu belirtiyor.
Bu mit, onlarca yıldır Kim ailesinin iktidarını meşrulaştıran temel propaganda unsurlarından biri olarak kullanılıyor.
Annesi Japonya'da doğdu
Ancak Kim Jong Un'un annesi Ko Yong Hui'nin hikâyesi bu anlatıdan oldukça farklı.
1952 yılında Japonya'nın Osaka kentinde doğan Ko Yong Hui'nin ailesi, Japon sömürgesi döneminde Kore Yarımadası'ndan Japonya'ya göç eden Korelilerden oluşuyordu. Daha sonra ailesiyle birlikte Kuzey Kore'ye yerleşti.
1959-1984 yılları arasında yaklaşık 93 bin etnik Koreli, ücretsiz eğitim, sağlık hizmeti ve iş vaatleriyle Japonya'dan Kuzey Kore'ye göç etti. Ancak bu kişiler zamanla "jjaepo" adı verilen, yabancı etkiler taşıdığı düşünülen ikinci sınıf vatandaşlar olarak görülmeye başlandı.
'Songbun' sistemi içinde alt sınıfta görülüyorlardı
Kuzey Kore'de toplumsal yaşam, "songbun" adı verilen katı bir sosyal sınıflandırma sistemiyle düzenleniyor.
Bu sistemde Japonya'dan gelen Koreliler "kararsız sınıf" içinde değerlendiriliyor. Bu kişiler devlet gözetimine daha fazla maruz kalıyor, iyi üniversitelere kabul edilme ve önemli kamu görevlerine atanma konusunda ciddi engellerle karşılaşıyor.
Araştırmacılar, ülkenin "kutsal kan bağı" söylemiyle Japonya kökenli bir annenin oğlunun ülkeyi yönetmesi arasında ciddi bir çelişki bulunduğunu belirtiyor.
Kim Jong Il'in resmi eşi değildi
Ko Yong Hui, seçkin Mansudae Sanat Topluluğu'nda dansçı olarak görev yaparken Kim Jong Il ile tanıştı.
O dönemde Kim Jong Il'in resmi eşi Kim Young Sook olmasına rağmen Ko Yong Hui ile uzun yıllar süren bir ilişki yaşadığı ve bu birliktelikten üç çocuğu olduğu belirtiliyor.
Çift hiçbir zaman resmen evlenmedi. Kuzey Kore'de evlilik dışı çocuklara yönelik ağır toplumsal damgalama nedeniyle Ko Yong Hui ve çocukları başkent Pyongyang yerine Wonsan kentinde gözlerden uzak büyütüldü.
Uzmanlara göre Kim Il Sung da Ko Yong Hui'yi hiçbir zaman gelini olarak kabul etmedi. Bu nedenle Kim Jong Un çocukluğunda büyükbabasıyla kamuoyuna açık hiçbir etkinlikte yer almadı.
Adı geçen belgesel geri çekildi
Kim Jong Il'in iktidarı döneminde Ko Yong Hui fiilen ülkenin birinci hanımı gibi hareket etti. Askeri gezilere katıldı, üst düzey yetkililerle görüştü ve bazı kaynaklara göre Kim Jong Il siyasi kararlar öncesinde onun görüşünü aldı.
2011 yılında hazırlanan resmi bir belgeselde Ko Yong Hui'nin görüntülerine yer verilmesine rağmen ismi hiç anılmadı.
Belgesel yalnızca parti yöneticilerine gösterildi. Daha sonra USB belleklerle halka sızınca Ko Yong Hui'nin kimliği merak konusu oldu. Bunun üzerine belgesel hızla dolaşımdan kaldırıldı.
Ko Yong Hui, 2004 yılında Fransa'nın başkenti Paris'te gördüğü meme kanseri tedavisi sırasında hayatını kaybetti. Ölümü Kuzey Kore devlet medyasında haber yapılmadı.
Veliahtlık yarışını nasıl kazandı?
Kim Jong Il'in farklı kadınlardan çok sayıda çocuğu bulunuyordu.
İlk oğlu Kim Jong Nam uzun süre veliaht olarak görülse de reform yanlısı görüşleri ve lüks yaşam tarzı nedeniyle gözden düştü. Kim Jong Nam, 2017 yılında Malezya'da VX sinir gazıyla düzenlenen suikast sonucu öldürüldü.
Kim Jong Un'un ağabeyi Kim Jong Chul ise yönetim için uygun görülmedi.
Bunun üzerine Ko Yong Hui'nin ikinci oğlu Kim Jong Un öne çıktı. Analistlere göre Ko Yong Hui de oğlunun veliaht olması için yoğun çaba gösterdi. Kim Jong Un'un liderlik özellikleri ve babasıyla kurduğu yakın ilişki sayesinde kısa sürede Kim Jong Il'in favorisi haline geldi.
Kim Jong Il'in 2011'de ölmesinin ardından henüz 27 yaşındaki Kim Jong Un ülkenin yeni lideri oldu.
Doğum günü bile resmi tatil değil
Uzmanlar, Kim Jong Un'un annesine ilişkin tartışmalar nedeniyle doğum gününün hâlâ Kuzey Kore'de ulusal bayram ilan edilmediğine dikkat çekiyor.
Büyükbabası Kim Il Sung ve babası Kim Jong Il'in doğum günleri ülkenin en önemli resmi bayramları arasında yer alırken, Kim Jong Un için aynı uygulama yapılmıyor.
Analistlere göre bunun nedeni, doğum tarihinin ve çocukluğunun gündeme gelmesinin annesinin kökenine ilişkin soruları yeniden gündeme taşıyabilecek olması.
Eşi ve kızını özellikle öne çıkarıyor
Araştırmacılar, Kim Jong Un'un son yıllarda eşi Ri Sol Ju ve kızı Ju Ae'yi sık sık kamuoyu önüne çıkarmasını da annesinin geçmişiyle ilişkilendiriyor.
Ri Sol Ju'nun Pyongyang'da üst düzey bir aileden geldiği ve rejim açısından "uygun" bir geçmişe sahip olduğu belirtiliyor.
Uzmanlara göre Kim Jong Un, kendi annesinin gizli tutulan geçmişinin yarattığı meşruiyet tartışmalarını, yeni kuşağı kamuoyu önünde daha görünür kılarak dengelemeye çalışıyor.
Kuzey Kore üzerine çalışan araştırmacılar ise Ko Yong Hui'nin Japonya doğumlu geçmişinin ülke içinde resmen kabul edilmesi halinde bunun yalnızca Kim Jong Un'un kişisel meşruiyetini değil, Kim hanedanının onlarca yıldır üzerine inşa edildiği kalıtsal yönetim anlayışını da ciddi biçimde sarsabileceğini değerlendiriyor.
