İstanbul Büyükşehir Belediyesi, El Niño ve Afrika kaynaklı sıcak hava dalgalarına karşı İstanbulluları uyardı. Özellikle risk gruplarını hedef alan önlemlerle sıcak çarpması ve kalp krizleri gibi tehditlere dikkat çekildi.
Aşırı sıcaklar toplum sağlığı açısından önemli bir tehlike oluşturuyor. Yaşlılar, hamileler, bebekler ve çocuklar ile kalp damar hastalığı, solunum yolu rahatsızlıkları, diyabet ve böbrek hastalıkları gibi kronik rahatsızlıkları bulunan bireyler en fazla etkilenen kesimler arasında yer alıyor. Obez ve fazla kilolu kişilerde vücudun ısıyı atma mekanizmaları daha fazla zorlandığı için olumsuz etkiler daha belirgin hale gelebiliyor.
Araştırmalar yüksek sıcaklıkların kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölüm risklerini artırdığını gösteriyor. Özellikle 35 derece üzerindeki sıcaklıklar, yüksek nem oranı ve 25 derece altına düşmeyen gece sıcaklıkları kalp damar sistemi üzerinde ek yük yaratıyor.
Türkiye’de başlıca ölüm nedenleri arasında öne çıkıyor. İstanbul’da geçmiş sıcak hava dalgalarında yüzlerce ek ölüm vakası tespit edildiği akademik çalışmalarla da ortaya kondu. 65 yaş üstü bireylerde ölüm riski yüzde 20’ye varan oranlarda artabiliyor.
Sıcak havalarda vücut sıcaklığının dengesi bozulduğunda ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabiliyor. Tansiyon dalgalanmaları, sıvı ve elektrolit kaybı, sıcak çarpması ile güneş çarpması gibi tablolar gelişebiliyor. Bulantı, kusma, şiddetli baş ağrısı, baş dönmesi, görme bozukluğu, bilinç bulanıklığı, yüksek ateş, kuru ve kızarık cilt, hızlı nabız ile solunum bu durumların önemli işaretleridir.
Bu belirtiler fark edildiğinde kişi derhal serin bir ortama alınmalı, vücut sıcaklığı ıslak bezler veya serin duşla düşürülmeye çalışılmalı ve vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Güneş ışınlarının en yoğun olduğu 10.00 ile 16.00 saatleri arasında doğrudan güneş altında kalmamaya özen gösterilmelidir. Açık renkli, hafif ve bol kıyafetler tercih edilmeli, geniş kenarlı şapka ile kaliteli güneş gözlüğü kullanılmalıdır. Güneş koruyucu kremler de cildi korumada etkili olur. Doktor tarafından sıvı kısıtlaması önerilmemiş bireylerin günde en az 2 ila 2,5 litre su tüketmesi öneriliyor.
Aşırı yağlı ve ağır yemeklerden uzak durulmalı, mevsim sebzeleri ile meyvelerine ağırlık verilmelidir. Serinletici ayran, taze sıkılmış meyve suları ve maden suyu gibi içecekler de sıvı dengesini destekler. Yoğun fiziksel aktiviteler ile sporlar sabah erken veya akşam serin saatlerde yapılmalı, günün en sıcak zamanlarında ağır egzersizlerden kaçınılmalıdır. Sık duş almak ve serin ortamda dinlenmek vücut ısısını dengede tutmaya yardımcı olur.
Klimalı ortamlarda ani sıcaklık farklarından kaçınılması büyük önem taşır. Cihazların periyodik bakım ve temizliği yapılmalı, filtreler düzenli olarak değiştirilmelidir. Evlerde perdeler kapalı tutularak güneş ışığı engellenebilir. Gece sıcaklıklarının yüksek seyrettiği dönemlerde hafif giysilerle uyumak ve odaları havalandırmak faydalı olur.
Küresel ısınma ile birlikte El Niño olaylarının sıklaşması sıcak hava dalgalarını daha etkili ve uzun süreli hale getirebiliyor. 2026 yazında süper El Niño etkisinin sıcaklık rekorlarını zorlaması bekleniyor. Bu durum orman yangınları, kuraklık riski ve hava kalitesi sorunlarını da beraberinde getirebilir. İstanbul gibi büyük kentlerde kentleşme etkisiyle ada ısı etkisi oluşarak sıcaklıklar daha da artabiliyor.
Uzmanlar, bireysel önlemlerin yanı sıra belediyelerin serinleme merkezleri açması, yaşlı bakım hizmetlerini artırması ve halkı erken uyarma sistemleri ile bilgilendirmesi gerektiğini belirtiyor. İstanbulluların bu uyarıları ciddiye alarak hem kendilerini hem de yakınlarını koruması hayati önem taşıyor.
