Üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye Cumhuriyeti'nin denizcilik sektöründeki en büyük dönüm noktası olan 1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı, deniz yetki alanlarımızdaki egemenlik haklarımızın tescillendiği tarihi bir gün olarak idrak ediliyor. Arama motorlarında günün erken saatlerinden itibaren "Kabotaj Bayramı nedir, ne zaman ortaya çıktı?" soruları trend olurken, deniz taşıma (maritime transport), liman işletmeciliği ve Mavi Vatan doktrini gibi stratejik kavramlar milyonlarca vatandaş tarafından yeniden araştırılıyor.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde yabancı devletlere verilen kapitülasyonların 24 Temmuz 1923 Lozan Barış Antlaşması ile kaldırılmasının ardından, 1 Temmuz 1926 tarihinde yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu, Türk denizciliğinde millileşme hamlesinin en büyük adımı olmuştur. Bu yıl 100. yaşını kutlayan bu tarihi karar, denizcilerimiz ve tüm Türk milleti için bağımsızlığın sulara yansıyan simgesidir.
KABOTAJ NE DEMEK? KABOTAJ BAYRAMI NEDİR?
Sözlük anlamıyla Fransızca kökenli bir kelime olan "kabotaj" (cabotage), bir devletin kendi limanları arasında deniz ticareti yapma, gemi işletme ve yolcu taşıma hakkını yalnızca kendi yurttaşlarına ve kendi bandırasını taşıyan gemilere tanıması anlamına gelir. Denizcilik ve Kabotaj Bayramı ise, bu stratejik ve ekonomik bağımsızlığın kazanıldığı 1 Temmuz tarihini anmak amacıyla her yıl kutlanan ulusal bir bayramdır.
1 TEMMUZ KABOTAJ BAYRAMI NASIL ÇIKTI?
Türkiye'nin denizlerdeki prangalarından kurtuluşu Lozan Antlaşması ile hukuki bir zemine oturtulmuştur. Lozan'da kapitülasyonların kesin olarak kaldırılmasının ardından, denizcilik faaliyetlerinin millileştirilmesi için 19 Nisan 1926 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) 815 sayılı Kabotaj Kanunu kabul edildi. Yasa, 1 Temmuz 1926'da resmi olarak yürürlüğe girerek Türk karasularındaki tüm liman hizmetlerini, deniz taşımacılığını ve balıkçılık haklarını münhasıran Türk vatandaşlarına devretti.
1 TEMMUZ KABOTAJ BAYRAMI TATİL Mİ?
Arama motorlarında günün anlamı kadar yoğun şekilde araştırılan bir diğer konu ise "1 Temmuz Kabotaj Bayramı resmi tatil mi, bankalar ve kargolar açık mı?" sorusu oldu. Denizcilik ve Kabotaj Bayramı, Türkiye'de ulusal bayram ve genel tatiller kanunu kapsamında resmi tatil (kırmızı gün) olarak değerlendirilmemektedir.
Bu nedenle 1 Temmuz tarihinde kamu kurumları, bankalar, kargolar ve özel sektör normal mesai saatlerinde çalışmaya devam etmektedir. Ancak bayram coşkusu, başta İzmir, İstanbul, Antalya ve Trabzon gibi denizci kentlerimizde; liman başkanlıkları ve valilikler koordinesinde düzenlenen gemi kornası çalma törenleri, denize çelenk bırakma etkinlikleri, yelken yarışları ve yağlı direk bayrak kapma müsabakaları ile Mavi Vatan'a yaraşır bir şekilde gün boyu kutlanmaktadır.
