Türkiye'yi aylarca meşgul eden hobi bahçeleri tartışması, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen "Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu" ile sonuçlandı. İktidara yakınlığıyla bilinen TGRT Haber Ankara Temsilcisi Fatih Atik'in yasanın çıkmasının ardından paylaştığı bilgilere göre, Meclis'ten geçen düzenleme iddia edildiği gibi mevcut hobi bahçelerinin topluca yıkılmasını öngörmüyor. Mevcut yapıların yıkımına ilişkin yeni bir hüküm içermeyen yasa; konteyner, prefabrik ve tiny house benzeri yapıları da kapsama alarak tarım arazilerindeki izinsiz yapılara elektrik, su ve doğal gaz aboneliği verilmesini kesin olarak yasaklıyor. Bu kurala aykırı hareket ederek kaçak yapılara abonelik tesis eden idare, kamu kurumları, enerji kuruluşları ve belediyeler, gerçekleştirdikleri her bir işlem için abone başına 100 bin lira idari para cezası ödeyecek. Aboneliğin tebliğden itibaren 30 gün içinde iptal edilmemesi halinde, devam eden her ay için kurumlara ayrıca 100 bin lira ceza kesilecek.
Yasa ile birlikte tarımsal amaçlı arazi kullanımına ilişkin plan ve projelere aykırı hareket edenlere 1.000 liradan az olmamak üzere ceza verilecek. Ayrıca zarar verilen arazinin her metrekaresi için 2 bin 500 lira idari para cezası uygulanacak ve projeye uyum sağlanması için kişilere azami 2 ay süre tanınacak. Arazi bölünmesinin önüne geçmek için ise Kooperatifler Kanunu'na tabi kooperatifler, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarındaki tarımsal niteliği korunacak alanlardan ayni hak edinemeyecek ve yeni kooperatiflerin kurulmasına izin verilmeyecek.
MKYK'YI KARIŞTIRAN 'OY' KAVGASI VE SIZDIRILAN TOPLANTI
Düzenlemenin yıkımsız haliyle Meclis'ten geçmesinin arka planında ise Nisan ayında yapılan basına kapalı AKP Merkez Karar ve Yönetim Kurulu (MKYK) toplantısındaki tartışmalar yatıyor. Cezaların 250 kata kadar artırılmasını ve tarım arazilerine yapılan ev, bungalov ve tiny house gibi tüm yapıların yıkılmasını öngören ilk taslak, toplantıda Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile AKP Ankara Milletvekili Osman Gökçek'i karşı karşıya getirdi.
AKP’li Şamil Tayyar'ın sosyal medya hesabından detaylarını sızdırdığı toplantıda Gökçek, mevcut yönetmeliğin uygulanması halinde binlerce kişinin mağdur olacağını belirterek Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı "Oy kaybederiz" diyerek uyardı. Tarım arazileri üzerindeki yapıların yıkılmasını savunan Yumaklı'ya karşı çıkan Gökçek, "Oyumuzu burada kepçeyle vereceğiz, pazarları geziyorum vatandaş bu konudan şikayetçi. Seçime 1.5 yıl kala vatandaşın evinin yıkılması yanlış, benim kişisel kaygım yok. Bu evleri yıkarsak vatandaş bize oy vermez. Siyaseten bu bedeli ödeyemeyiz" ifadelerini kullandı.
Bakan Yumaklı ise Gökçek'e, "Osman sen doğru konuşmuyorsun, ben de pazar geziyorum istikamette şikayet geliyor. Konuşturmayın beni... Akyurt’a neredeyse yerleşmişler. O yüzden bu kadar çabalıyor" şeklinde yanıt verdi.
Gökçek, itirazlarını Meclis aşamasında da sürdürerek yıkımın belediyeler tarafından yapılması gerektiğini savundu ve "Niye biz yıkıyoruz, Mansur Yavaş yıksın. Bahçesi, evi yıkılan beddua eder, bize oy vermez, verdirmez" dedi.
ERDOĞAN'IN MÜDAHALESİ VE 'VİLLA-BAĞ EVİ' AYRIMI
MKYK'daki bu tartışmaların ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan; Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında Çevre Bakanı Murat Kurum, Tarım Bakanı İbrahim Yumaklı ve AKP Grup Başkanı Abdullah Güler’in yeni bir hazırlık yapması talimatını verdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, o dönem yaptığı açıklamada, "Vatandaşımızın hassasiyetlerini biliyoruz. O ihtiyacı da gidereceğiz. Yani vatandaşımızın yeşil alan ihtiyacını da gidereceğiz" diyerek yeni çalışmanın esneyeceğinin sinyalini verdi.
Tüm kaçak yapıların yıkımını öngören düzenleme geçici olarak askıya alınırken, parti içinde yeni formüller tartışılmaya başlandı. Gazeteci Nuray Babacan'ın aktardığı kulis bilgilerine göre, partide "Hobi bahçelerini ikiye ayıralım, bağ evleri dursun, villaları yıkalım" formülü öne çıktı. Yeni uygulamayla yapıların "lüks" ve "tarımsal" kullanım kriterlerine göre sınıflandırılması, çiftçilerin kullandığı küçük ölçekli yapıların ruhsatlandırılıp lüks villaların yıkılması tartışıldı. Ancak parti içindeki hakim anlayış, seçime giderken mevcut hiçbir yapının yıkılmayacağı ve sadece bundan sonrakilere izin verilmemesi yönünde şekillenerek Meclis'e gelen nihai teklifi oluşturdu.
UYGULANMAYAN 2020 YASASI VE GİZLENEN TARIMSAL TAHRİBAT
İktidar partisindeki "oy kaybı" endişeleriyle yumuşatılan krizin diğer boyutunu ise tarımsal üretimin uğradığı tahribat oluşturuyor. AKP'nin basına kapalı toplantılarında en çok tartışılan başlıklardan biri de 2020 yılında çıkarılan mevcut yasaya rağmen neden yıkım yapılmadığı oldu. Kulislere yansıyan bilgilere göre bu eleştiriye, "Valilere görev verildi, yıkım ihalesine giren firma olmamış" yanıtı verilirken, aradan geçen beş yılda hobi bahçelerinin sayısı üç katına çıktı.
Büyük şehirlere yakın tarım arazilerinin yok edilmesi, gıda güvenliği ve iklim krizi açısından risk oluşturuyor. Ankara ve Trakya çevresindeki tarım arazilerinin yapılaşmaya açılması, sebze ve meyvenin başkente ve İstanbul'a daha uzak illerden taşınmasına, dolayısıyla nakliye maliyetlerinin artarak ürün fiyatlarına yansımasına neden oluyor. Artan üretim maliyetleri ve hasat döneminde aracılar nedeniyle zarar eden çiftçiler ise kısa vadede üretime devam etmektense tarlasını parçalayarak hobi bahçesi olarak satmaya yöneliyor. Düzenlemenin yıkım olmaksızın çıkması, tarım arazilerini hobi bahçesine çevirenler için fiilî bir af anlamına gelirken, tarımsal alan kaybının önüne nasıl geçileceği sorusu yanıtsız kalıyor.
