Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, dijital yayıncılığa yönelik denetim alanını genişletmeye hazırlanıyor. RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, TBMM’de yaptığı sunumda YouTube başta olmak üzere internet üzerinden düzenli yayın yapan kanalların lisans kapsamına alınması gerektiğini söyledi.
Daniş, bireysel ve anlık sosyal medya paylaşımlarından ziyade düzenli haber, tartışma programı, analiz ve sokak röportajı yayınlayan kanalların yayıncılık faaliyeti yürüttüğünü belirtti. Mevcut mevzuatın dijital mecralara göre yenilenmesi gerektiğini söyleyen Daniş, “YouTube gibi habercilik, yayıncılık yapan kuruluşları da bizim lisanslamamız gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Yayın gelirlerinden pay alınacak
Habertürk’ün aktardığına göre, lisans kapsamına alınacak dijital yayıncılardan yayın gelirlerinin yüzde 1,5’i oranında pay alınması planlanıyor. RTÜK’ün, sürecin teknik ve hukuki altyapısı için YouTube ve diğer platform temsilcileriyle görüşmeleri sürdürdüğü belirtildi.
Yeni düzenlemenin, geleneksel televizyon yayıncılığında uygulanan lisans ve denetim mekanizmalarının dijital alana uyarlanması anlamına geleceği ifade ediliyor.
Sokak röportajlarına etik standart
RTÜK’ün gündemindeki başlıklardan biri de sokak röportajları. Daniş, kamuoyunu yanıltıcı, dezenformasyon içeren veya hakaret unsuru taşıyan yayınların önüne geçmek için bu tür içeriklere de habercilik etik ilkelerinin uygulanması gerektiğini söyledi.
Buna göre sokak röportajları, yalnızca sosyal medya içeriği olarak değil, kamusal etki yaratan bir yayın formatı olarak değerlendirilecek.
Denetimde yapay zeka kullanılacak
RTÜK, dijital içeriklerin takibinde yapay zeka destekli bir sistem üzerinde de çalışıyor. Daniş, sosyal medya ve dijital mecralardaki gelişmeleri izleyip raporlayabilecek bir yazılımın birkaç ay içinde devreye alınacağını belirtti.
Sistemin nefret söylemi, etik ihlaller, telif sorunları ve belirli anahtar kelimeleri tespit ederek uzman denetçilerin incelemesine sunması planlanıyor. Ciddi ihlallerde içerik kaldırma, erişim engeli veya lisans iptali gibi yaptırımlar gündeme gelebilecek.
Akıllı İşaretler güncelleniyor
RTÜK, çocukları ve gençleri korumaya yönelik Akıllı İşaretler sistemini de güncelliyor. Yeni sistemde 10+ ve 16+ yaş kategorilerinin eklenmesi, zorbalık, kumar, uyuşturucu kullanımı, intihar, ayrımcılık ve uygunsuz dil gibi başlıkların daha açık sembollerle gösterilmesi planlanıyor.
Daniş, amaçlarının çocukları dijital dünyadan uzaklaştırmak değil, dijital mecralardan güvenli ve bilinçli şekilde yararlanmalarını sağlamak olduğunu söyledi.
Gençlerin medya alışkanlığı değişti
RTÜK’ün “Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması”na göre 15-21 yaş grubundaki gençlerin günlük televizyon izleme süresi 40 dakikaya geriledi. Sosyal medya ise günlük ortalama 3,5 saatlik kullanımla ilk sırada yer aldı.
Araştırmada gençlerin dijital okuryazarlık düzeyinde artış olduğu da belirtildi. RTÜK’e göre düşük dijital okuryazarlık oranı 2022’de yüzde 35,6 iken 2025’te yüzde 13,9’a düştü; yüksek dijital okuryazarlık oranı ise yüzde 29,4’ten yüzde 57,2’ye yükseldi.
