The Guardian tarafından elde edilen bilgilere göre, Hindistan gibi ülkelerde fabrikalarda çalışan işçiler, kendiyerlerini alacak robotları eğitmek için kullanılıyor. Üstelik bunun farkında bile değiller.
İşçilere GoPro Kameralar Takılıyor, Hareketleri Tek Tek Kaydediliyor
The Guardian'ın haberine göre Hindistan başta olmak üzere bazı üretim tesislerinde çalışan işçiler, vardiya boyunca başlarına GoPro benzeri kameralar takmaya başladı. Delhi yakınlarında faaliyet gösteren bir tekstil fabrikasında çalışan Lalita isimli işçi, fabrikanın bir süre önce tüm çalışanlardan bu kameraları takmasını istediğini söylüyor. Asıl dikkat çekici olan ise çalışanlara bu görüntülerin gerçekte ne amaçla kullanılacağının söylenmemiş olması. Araştırmaya göre toplanan görüntüler, insansı robotları eğitmek için geliştirilen yapay zekâ sistemlerine aktarılıyor.
Burada kullanılan yöntem "egocentric video" (birinci şahıs bakış açısından çekilmiş görüntüler) olarak adlandırılıyor. İşçinin başına yerleştirilen kamera sayesinde robot geliştiricileri, bir insanın yaptığı işi tam olarak onun gözünden görebiliyor. Düğme dikmek, kumaşı katlamak, bir parçayı hassas şekilde yerleştirmek ya da üretim sırasında yapılan küçük el hareketleri gibi binlerce farklı işlem kayıt altına alınıyor.
Daha sonra bu görüntüler, "vision-language-action" olarak adlandırılan yeni nesil yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılıyor. Büyük dil modelleri metinler üzerinden öğrendikleri gibi, bu sistemler de binlerce saatlik insan hareketini analiz ederek belirli görevlerin hangi sırayla ve hangi hareketlerle gerçekleştirildiğini öğreniyor. Amaç ise gelecekte aynı görevleri insansı robotların kendi başına yerine getirebilmesi.
Bu yüzden robot şirketleri açısından yalnızca görüntünün kendisi değil, el hareketlerinin hassasiyeti, nesnelerin nasıl tutulduğu, hata yapıldığında nasıl düzeltildiği ve insanın çevresiyle nasıl etkileşime geçtiği de son derece değerli veriler olarak görülüyor.
"Karanlık Fabrikalar" Dönemi Giderek Yaklaşıyor
Çinli otomobil üreticisi Zeekr, bu alandaki en dikkat çekici örneklerden biri olarak gösteriliyor. Şirketin yüksek otomasyon seviyesine sahip fabrikalarında araçların önemli bir bölümü artık insan eli değmeden üretilebiliyor. Uluslararası Robot Federasyonu'nun verilerine göre yalnızca 2024 yılında Çin'de yaklaşık 295 bin yeni endüstriyel robot kurulumu gerçekleştirildi. Bu sayı, üretimde otomasyon yarışının ne kadar hızlandığını gözler önüne seriyor.
Uzmanlara göre bugün işçilerin hareketlerini kaydeden sistemler de uzun vadede bu dönüşümün önemli bir parçasını oluşturuyor. Çünkü insansı robotların insanlar kadar esnek çalışabilmesi için önce insanların nasıl çalıştığını öğrenmeleri gerekiyor.
Meta'nın da Benzer Bir Programı Olduğu Biliniyor
Üstelik bu tarz skandal uygulamalar sadece Hindistan ya da Çin gibi ülkelerle de sınırlı değil. Hatta benzer bir tartışma birkaç ay önce Meta'da da gündeme gelmişti. Şirketin dahili olarak test ettiği "Model Capability Initiative (MCI)" isimli sistemin, çalışanların fare hareketlerini, klavye girişlerini ve ekran görüntülerini toplayarak gelecekte bilgisayar başında görev yapabilecek yapay zekâ ajanlarını eğitmek için kullanacağı ortaya çıkmıştı.
Hem Meta örneği hem de üretim tesislerinde ortaya çıkan son uygulamalar, yapay zekâ yarışının yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor. Şirketler artık yalnızca internetten toplanan verilerle yetinmiyor; insanların günlük çalışma biçimlerini de doğrudan kayıt altına alarak geleceğin yapay zek+a sistemlerini eğitmeye çalışıyor. Bu sırada işçiler ise, yerlerini alacak robotları eğiten gönülsüz ve habersiz araçlar olarak kullanılıyor.
