Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK), 2025 yılına ilişkin Küresel Eğilimler Raporu'nu yayımladı. Raporda, dünya genelinde 5,4 milyon kişinin savaş, şiddet ve zulüm nedeniyle ülkelerini terk ederek başka ülkelere sığındığı belirtildi.
BMMYK verilerine göre, küresel zorunlu yer değiştirmeler son 10 yılda ilk kez düşüş gösterdi. Ancak kurum, rakamların hâlâ kabul edilemeyecek seviyelerde olduğuna dikkat çekti.
Raporda, 2024 yılı içerisinde toplam 14,7 milyon yerinden edilmiş kişinin evlerine veya ülkelerine döndüğü kaydedildi. Bu sayının 4,4 milyonunu mülteciler, 10,3 milyonunu ise ülke içinde yerinden edilmiş kişiler oluşturdu. Özellikle Afganistan, Sudan ve Suriye'de geri dönüşlerde dikkat çekici artış yaşandığı vurgulandı.
BMMYK, mülteci geri dönüşlerinin son 60 yılın en yüksek ikinci seviyesine ulaştığını belirtirken, birçok dönüşün baskı altında ve güvenli olmayan koşullarda gerçekleştiğine işaret etti.
Rapora göre, dünya genelindeki mülteci sayısı 2025 yılında yüzde 3 azalarak 41,6 milyona geriledi. Buna karşın sığınma başvurularının sonuçlanmasını bekleyen yaklaşık 9 milyon kişi bulunuyor. Çatışma ve şiddet nedeniyle kendi ülkelerinde yerinden edilmiş kişi sayısı ise 68,7 milyon olarak açıklandı.
70 KİŞİDEN BİRİNİN ZORLA YERİNDEN EDİLMİŞ
Veriler, dünya nüfusunun yüzde 1,4'üne denk gelen her 70 kişiden birinin zorla yerinden edilmiş durumda olduğunu ortaya koydu.
BMMYK Yüksek Komiseri Berhem Salih, raporda yer alan değerlendirmesinde mültecilerin yüzde 70'inin uzun yıllar sürgün hayatı yaşadığını ve önemli bir bölümünün yoksulluk sınırının altında yaşamını sürdürdüğünü belirtti.
Salih, uluslararası topluma çağrıda bulunarak milyonlarca insanı uzun süreli yerinden edilme ve insani yardıma bağımlılıktan kurtaracak yeni girişimlerin desteklenmesi gerektiğini ifade etti.
"MÜLTECİLER İÇİN YERİNDEN EDİLME ÇOĞU ZAMAN BİR CAN SİMİDİ"
"Mülteciler için yerinden edilme çoğu zaman bir can simidi olarak başlıyor ancak birçok kişi için ömür boyu süren bir sürece dönüşüyor" diyen Salih, yalnızca insani yardımın yeterli olmadığını, insanların kendi geleceklerini inşa edebilecekleri fırsatlara ihtiyaç duyduğunu vurguladı.
Önümüzdeki 10 yılda uzun süreli yerinden edilmiş ve insani yardıma bağımlı mülteci sayısını yarıdan fazla azaltmayı hedeflediklerini açıklayan Salih, bu hedefe geri dönüşlerin desteklenmesi, yeniden yerleştirme programlarının artırılması, insani vize imkanlarının genişletilmesi ve mültecilerin kendi kendine yeterli hale gelmesinin sağlanmasıyla ulaşılabileceğini söyledi.
Salih ayrıca hükümetler, uluslararası kuruluşlar, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarını mültecilerin yaşam koşullarını iyileştirmek için daha fazla sorumluluk almaya çağırdı.
Gönüllü geri dönüşlerin öncelikli çözüm olması gerektiğini vurgulayan Salih, büyük çatışmaların sona ermesinin milyonlarca mültecinin güvenli ve onurlu şekilde evlerine dönebilmesinin önünü açacağını belirtti.
BMMYK, küresel ölçekte milyonlarca insanın yaşamını etkileyen uzun süreli yerinden edilme sorununa karşı daha kapsamlı ve kalıcı çözümler geliştirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
