Başkan Donald Trump, yaptığı açıklamada ABD ile İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini yeniden açacak bir barış anlaşmasını bu hafta sonuna kadar imzalayabileceğini söyledi.
Nihai hale gelmesi durumunda söz konusu anlaşma, üç aydır süren savaşı sona erdirmeye yönelik şimdiye kadarki en önemli diplomatik atılım olacak. Çatışmalarda binlerce kişi hayatını kaybederken, küresel enerji fiyatları da sert şekilde yükseldi.
İran'ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, Tahran yönetiminin anlaşmayı onaylamasının muhtemel olduğunu ancak henüz resmi bir yanıt verilmediğini bildirdi.
"Büyük bir uzlaşmaya vardık. İran ile savaşa ilişkin harika bir anlaşma yaptık" diyen Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere açıklamalarda bulundu.
Trump, "İmza atar atmaz boğaz resmen açılacak. Bu da yakında olabilir, çok yakında olabilir, belki hafta sonu Avrupa'da" ifadelerini kullandı.
Trump, ABD adına anlaşmayı Başkan Yardımcısı JD Vance'in imzalayabileceğini söyledi.
Trump'ın açıklaması, görüşmelerde ilerleme sağlandığını gerekçe göstererek İran'a yönelik planlanan askeri saldırıları iptal ettiğini duyurmasının ardından geldi.
Mart ayının ortasından bu yana Trump, İran ile savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın yakın olduğunu defalarca dile getirdi. Taraflar hafta boyunca karşılıklı saldırılar düzenledi ve bu durum, nisan ayında ilan edilen ateşkesi zorladı.
Bununla birlikte, İranlı ve Batılı kaynaklar perşembe günü daha önce yaptıkları açıklamalarda, çatışmaları sona erdirecek geçici bir anlaşmaya ulaşma çabalarının yoğunlaştığını belirtti.
Üç İranlı kaynak, siyasi düzeyde bir mutabakata varıldığını ancak yabancı bankalarda dondurulan on milyarlarca dolarlık İran petrol gelirlerinin serbest bırakılmasına yönelik mekanizma da dahil olmak üzere bazı konuların ayrıntılı biçimde ele alınması gerektiğini söyledi.
Anlaşmaya ilişkin detaylar
Kaynaklara göre anlaşma, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü geçici olarak gevşetmesini ve ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasını sona erdirmesini öngörüyor.
Tahran'ın nükleer programı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarına ilişkin çözülemeyen başlıkların ise gelecekte yapılacak görüşmelere bırakılacağı ifade edildi.
Böyle bir anlaşmanın, İran'ın nükleer silah geliştirme yolunun tamamen kapatılması gerektiğini savunan Trump'ın Cumhuriyetçi Parti içindeki eleştirmenlerini tatmin edip etmeyeceği ise belirsizliğini koruyor. İran'a karşı sert tutum benimseyen çevrelerin muhalefeti, daha önce boğazın açılmasına yönelik bir anlaşma girişiminin başarısız olmasına yol açmıştı.
Analistler, Trump'ın yapılacak herhangi bir anlaşmanın, kendisinin fazla yumuşak olmakla eleştirdiği 2015 tarihli nükleer anlaşmayla kıyaslanmasından endişe duyduğunu belirtiyor. Trump, başkanlığının ilk döneminde 2018 yılında ABD'yi bu anlaşmadan çekmişti.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, anlaşmanın İran yönetiminin "en üst düzeyi" tarafından onaylandığını ve Türkiye, İsrail, Suudi Arabistan, Katar ile Birleşik Arap Emirlikleri dahil olmak üzere bölgedeki diğer ülkelerin de mutabakata destek verdiğini öne sürdü.
Söz konusu gelişmenin ardından ABD borsaları yükselirken, petrol fiyatları geriledi.
Savaşta çoğunluğu İran ve Lübnan'da olmak üzere binlerce kişi yaşamını yitirirken, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik hava saldırıları başlatmasının ardından küresel petrol fiyatları da yükselişe geçmişti.
