Disco Elysium'un yaratıcısı Estonya merkezli ZA/UM, tüm departmanları kapsayan bir işten çıkarma sürecine gitti. Şirketin 17 Temmuz'da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamaya göre, son oyunları Zero Parades: For Dead Spies'ın ticari performansı stüdyonun mevcut büyüklüğüyle faaliyetini sürdürmesine yetmedi. Bu nedenle 32'ye kadar çalışana işten çıkarma bildirimi gönderildi.
Şirket açıklamasında, sanatsal duruşlarından ödün vermeyeceklerini "ZA/UM'un şeklini değiştiriyor, ama amacını değil" sözleriyle vurguladı. Sürecin, ZA/UM İşçi İttifakı temsilcileriyle görüşülerek yürütüldüğü de belirtildi.
Beklentiyi karşılamayan satışlar
Stüdyonun 21 Mayıs'ta PC için yayımlanan son oyunu Zero Parades: For Dead Spies, Metacritic'te 83 puan alarak eleştirmenlerden olumlu not aldı. Ancak bu başarı satış rakamlarına yansımadı. Oyunun Steam'deki eşzamanlı oyuncu sayısı 3 bin 177'de kaldı.
Sendikanın geçen yıl paylaştığı verilere göre ZA/UM'un dünya genelinde yaklaşık 100 çalışanı bulunuyor. İşten çıkarılması planlanan 32 kişi, çalışanların yaklaşık üçte birine denk geliyor.
Disco Elysium'un ardından gelen kriz
ZA/UM'u dünya çapında tanınır hale getiren yapım, 2019'da çıkan Disco Elysium oldu. Robert Kurvitz'in yönetmenliğini ve senaryosunu üstlendiği, Aleksander Rostov'un sanat yönetmenliğini yaptığı oyun, geleneksel çatışma sistemleri yerine diyalog ve beceri kontrollerine dayanan yapısıyla rol yapma oyunları arasında öne çıktı.
Yapım, Aralık 2019'da düzenlenen The Game Awards'ta en iyi senaryo, en iyi bağımsız yapım, en iyi rol yapma oyunu ve en iyi yeni bağımsız yapım olmak üzere dört ödül kazanarak gecenin en çok ödül alan oyunu oldu. Bugüne kadar 5 milyonun üzerinde satan Disco Elysium, birçok eleştirmen tarafından gelmiş geçmiş en iyi video oyunları arasında gösteriliyor.
Ancak bu başarının ardından stüdyoda sular durulmadı. Yaklaşık 2021'de yaşanan anlaşmazlıkların ardından Kurvitz, Rostov ve bazı kurucu isimler ZA/UM'dan ayrılarak Darkmath Games, Longdue Games ve Summer Eternal adlı yeni stüdyoları kurdu.
ZA/UM CEO'su Ilmar Kompus, ayrılan isimleri iş yerinde sorun çıkarmakla suçlarken, Kurvitz ve Rostov ise ticari kaygıları öne çıkaran yöneticiler tarafından işten çıkarıldıklarını savundu. Bu ayrılık, oyuncu topluluğunda kalıcı bir güvensizlik yarattı. Çok sayıda Disco Elysium hayranı da yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle Zero Parades'i boykot edeceğini açıkladı.
Geçen yıl da küçülmeye gitmişti
ZA/UM, 2024'te de Disco Elysium devam oyunu ve bir genişleme paketinin de aralarında bulunduğu üç projeyi iptal ettikten sonra yaklaşık 20 çalışanıyla yollarını ayırmıştı.
ZA/UM Başkanı Ed Tomaszewski, bağımsız bir stüdyo olmanın mali gerçekleri nedeniyle bu kararı almak zorunda kaldıklarını belirtmiş, Disco Elysium'un başarısının ardından ekibin kapasitesinin üzerinde bir iş yükü üstlendiğini kabul ederek bunu stüdyo açısından "acı bir ders" olarak nitelendirmişti.
Çalışanlar sendikalaşmıştı
ZA/UM'un İngiltere'deki çalışanları geçen yıl Büyük Britanya Bağımsız İşçiler Sendikası'na (IWGB) bağlı olarak örgütlenip ZA/UM İşçi İttifakı'nı kurmuştu.
Pazarlama Müdürü Poppy Ingham, dönemin basınına yaptığı açıklamada sendikanın amacının yalnızca yasal hakları güvence altına almak değil, yönetimle çalışanlar arasında ortak bir zemin oluşturmak olduğunu söylemiş, stüdyoya bağlılıklarını ise "Burada olmayı seviyoruz" sözleriyle ifade etmişti.
ZA/UM'daki son işten çıkarmalar, 2026'nın oyun sektörü açısından da zorlu geçtiğinin son örneklerinden biri oldu. Yıl boyunca çok sayıda stüdyo kapanma ya da küçülme kararı alırken, eleştirmenlerden olumlu yorum alan yapımların bile stüdyoları ayakta tutmaya yetmemesi sektördeki güvencesizliğin derinleştiğine işaret ediyor.
