ABD ve İran arasında imzalanan mutabakata rağmen, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan yeni kriz ve gerçekleşen karşılıklı saldırılar sonrası yine tehlikeli bir dönemece girildi. İki taraftan da yapılan açıklamalarda, sert tehditlere yer verilirken, ateşkesin geleceğiyle ilgili endişeler artıyor. Körfez’deki karşılıklı saldırılar, iki hafta önce imzalanan mutabakat kapsamında yürütülen barış görüşmelerinin askıya alınmasına neden oldu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı’nda İran’ın “ticari taşımacılığa yönelik saldırılarını” gerekçe göstererek ülkedeki bazı hedeflere saldırılar düzenlediğini bildirdi. CENTCOM, Amerikan güçlerinin Hürmüz Boğazı ve çevresinde İran’a ait 10 askeri hedefi vurduğunu bildirdi. Sirik kenti ve Keşm adası yakınlarında patlama sesleri duyuldu. ABD ordusu, İran’daki askeri gözetleme altyapısı, iletişim sistemleri, hava savunma noktaları, İHA depoları ve mayın döşeme kabiliyetlerinin hedef alındığını duyurdu.
Trump: İran kalmaz
ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan uçaklarının, “ateşkesi yeniden ihlal ettiği” gerekçesiyle İran’a ait füze ve insansız hava araçlarını depolama ve kıyı radar tesislerini vurduğunu belirterek, İran’ın “ders çıkarmayacağını” savundu. İran’ı tehdit eden Trump, “Artık makul olamayacağımız bir nokta gelebilir ve başarıyla başlattığımız işi askeri olarak tamamlamak zorunda kalabiliriz. Bu olursa artık İran İslam Cumhuriyeti diye bir şey kalmaz” ifadelerini kullandı. Trump İran’ı, Hürmüz Boğazı’nda bir yük gemisine düzenlenen saldırının ardından ateşkesi “akılsızca ihlal etmekle” suçlamıştı.
Kuveyt ve Bahreyn’i vurdu
İran’ın yanıtı da benzer oldu. İran Devrim Muhafızları, Kuveyt’teki Ali es-Salim Hava Üssü ile Bahreyn’deki Selman Limanı’nda bulunan ABD Beşinci Filosu dahil toplam 8 önemli ABD askeri tesisinin vurulduğunu açıkladı. Kuveyt’te füze ve İHA saldırılarına karşı hava savunma sistemleri devreye girerken, Bahreyn’de sirenler çaldı, bir konut binasının gece saatlerinde İran’ın düzenlediği saldırıda ağır hasar gördüğü bildirildi. Bahreyn Dışişleri Bakanlığı, İran’ın saldırılarını kınayarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ni acil toplantıya çağırdı.
İran Dışişleri Bakanlığı, ABD saldırılarını kınarken, İran’ın ulusal egemenliği ile ulusal çıkarlarını koruma hakkı olduğu ve ABD unsurlarına yönelik karşı saldırıların meşru müdafaa hakkı doğrultusunda gerçekleştirildiği kaydedildi. Devrim Muhafızları Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Muhibbi, “düşmanın” daha önce de “tecrübe edildiği üzere hilekar ve güvenilmez” olduğunu ve müzakere sürecinde dahi harekete geçtiğini belirterek, “Düşmanın tüm girişimlerine cevap verdik” ifadelerini kullandı.
Çatışmalar engel oluyor
Washington ve Tahran, karşılıklı saldırılar nedeniyle birbirini geçici ateşkesi ihlal etmekle suçluyor. İki ülke arasında yaklaşık iki hafta önce imzalanan 14 maddelik anlaşma, çatışmaların durdurulmasını ve Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin yeniden açılmasını amaçlıyordu. Wall Street Journal’ın haberine göre, görüşmelerin yaşanan çatışmalar nedeniyle askıya alındığı iddia edildi. Haberde, iki ülke arasındaki saldırıların, “İsviçre’de yeniden başlaması beklenen görüşmelerin durdurulmasına” yol açtığı ileri sürülürken, İran heyetinin de görüşmelere katılmadığı bildirildi.
İsrail yine Lübnan’ı vurdu
İsrail ordusu, Lübnan ile imzalanan çerçeve anlaşması, ateşkes ve ABD-İran mutabakatına rağmen Lübnan’ın güneyinde Hizbullah’a yönelik hava saldırıları düzenledi. İsrail’e ait İHA, Nebatiye vilayetine bağlı Yukarı Nebatiye beldesini hedef alırken, İsrail savaş uçakları da Deyr Suryan beldesi çevresine hava saldırısı düzenledi. İran Dışişleri Bakanı Arakçi, ABD’yi İsrail’e baskı yaparak Lübnan’daki saldırılarını durdurmaya çağırdı.
Masa Katar’a taşındı iddiası
ABD merkezli Axios haber sitesinin ismi açıklanmayan üst düzey ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD ve İran’ın birbirlerine yönelik saldırıları durdurma konusunda anlaşarak, Hürmüz Boğazı konusundaki anlaşmazlıkları çözmek için 30 Haziran’da Katar’da görüşme planladığını öne sürdü. Bir başka yetkili ise her iki tarafın da “şimdilik” saldırılardan el çekeceğini ve İsviçre’de yapılan teknik görüşmelerde “gemilerin serbestçe hareket edebileceğini” söylediği iddia edildi.
