Hürmüz Boğazı trafiği perşembe günü durma noktasına yaklaştı. ABD’nin İran’a ikinci gün üst üste saldırı düzenlemesi, kırılgan ateşkes görünümünü zayıflattı. Gemi takip verileri, dünyanın en kritik enerji geçişlerinden birinde hareketin belirgin biçimde daraldığını ortaya koydu.
Hürmüz Boğazı üzerindeki görünür hareket, ağırlıklı olarak su yolunun kuzeyindeki İran onaylı hatta yoğunlaştı. ABD destekli Umman koridoru ise aynı saatlerde sessiz kaldı. Büyük gemiler tarafında yalnızca Basra Körfezi’nden çıkan ABD yaptırımlı bir süper tanker ve İran bayraklı bir konteyner gemisi öne çıktı.
Bazı gemiler transponder cihazlarını kapatarak geçiş yapmış olabilir. Elektronik izleme verileri, güvenlik gerekçesiyle tam tabloyu yansıtmayabilir. Hürmüz Boğazı trafiğindeki zayıflama, petrol ve LNG piyasalarının risk primini yeniden artırdı.
Gemi geçişleri üç haftalık ortalamanın altına indi
Kpler verilerine göre çarşamba günü Hürmüz Boğazı üzerinden iki yönde yalnızca 14 emtia taşıyıcısı geçti. Haziran ortasındaki geçici barış anlaşmasından bu yana en düşük seviye kayıtlara geçti. ABD ve İran, üç hafta önce Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için geçici mutabakata varmıştı.
Geçici anlaşmadan sonraki üç haftada günlük emtia gemisi geçiş ortalaması 34 oldu. Trafik 24 Haziran’da 59 gemiyle zirve yaptı. Savaş döneminde günlük geçiş sayısı çoğu gün 20’nin altında kaldı.
Hürmüz Boğazı için son veriler, geçici normalleşmenin hız kaybettiğini gösteriyor. Armatörler güvenlik riskini yeniden fiyatlarken, emtia taşıyıcıları bekleme veya rota değiştirme seçeneklerini değerlendiriyor. Reuters’ın aktardığı verilere göre en az dört petrol ve gaz tankeri, son saldırıların ardından Hürmüz Boğazı geçişinden döndü.
LNG trafiği durdu, boş gemiler Umman Körfezi’ne yöneldi
Sıvılaştırılmış doğal gaz tankerleri Hürmüz Boğazı geçişinde durgunluğu sürdürdü. İki boş gemi son dönemde Umman Körfezi’ne girdi. Gemiler Hürmüz Boğazı’nın doğu girişine doğru ilerledi.
LNG tarafındaki tıkanma, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri çıkışlı akışlar açısından önem taşıyor. EIA verileri, 2024’te küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin Hürmüz Boğazı üzerinden geçtiğini gösteriyor. Aynı geçiş, petrol tarafında da 2024’te günlük ortalama 20 milyon varil akışa karşılık geldi.
Petrol piyasası askeri risklere hızlı tepki verdi. Reuters’a göre Brent petrol perşembe günü yüzde 1,1 artışla 78,88 dolara çıktı. ABD tipi ham petrol WTI yüzde 1,2 yükselerek 74,37 dolara ulaştı.
Elektronik parazit izleme verilerini zayıflattı
Umman’ın Limah bölgesinin güneydoğusunda elektronik parazit işaretleri yeniden arttı. Gemi takip sistemleri, bazı araçların perşembe sabahı en az 30 knot hızla ilerlediğini gösterdi. Olağan dışı hız okumaları, transponder sinyallerindeki bozulmaya işaret etti.
Bölgedeki ülkeler, altyapı tesislerine yönelik drone saldırılarını engellemek için savunma sistemlerini devreye almış olabilir. Savunma sistemleri, gemilerin sinyal verilerini ve rota okumalarını etkileyebilir. Elektronik parazit, Hürmüz Boğazı trafiğine ilişkin verilerin güvenilirliğini sınırlıyor.
Trump, İran ile ateşkesin sona erdiğini söyledi. İran kaynaklı gemi saldırıları ise ABD’nin yeni saldırılarını tetikleyen ana gerekçe olarak öne çıktı. Piyasa açısından Hürmüz Boğazı, yalnızca askeri risk değil, enerji arzı ve navlun maliyetleri üzerinden de fiyatlanıyor.
Enerji arz riski Asya piyasalarına daha fazla yansıyor
Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol ve LNG akışının büyük bölümü Asya’ya yöneliyor. EIA, 2024’te boğazdan geçen ham petrol ve kondensatın yüzde 84’ünün, LNG’nin ise yüzde 83’ünün Asya piyasalarına gittiğini hesapladı. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore, petrol akışında ana alıcılar arasında yer aldı. ([Enerji Bilgi İdaresi][2])
Alternatif güzergah kapasitesi sınırlı kalıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri bazı boru hatlarıyla Hürmüz Boğazı’nı kısmen baypas edebiliyor. EIA, olası kesintide Suudi ve BAE hatlarının yaklaşık 2,6 milyon varil günlük kapasite sağlayabileceğini belirtiyor.
Piyasa aktörleri için ana soru, geçici ateşkesin enerji akışını yeniden güvenli hale getirip getiremeyeceği. Hürmüz Boğazı trafiği 14 gemilik düşük seviyede kalırsa petrol, LNG ve navlun tarafında risk primi korunabilir. Aksi yönde toparlanma için gemi geçişlerinde 34 gemilik son üç haftalık ortalamanın yeniden yakalanması gerekir.
