ABD yönetimi, yapay zekâ veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu yeni elektrik üretimi ve şebeke yatırımlarının maliyetini teknoloji şirketlerine yüklemeye hazırlanıyor. Gönüllü taahhüdün enerji şirketleri ve eyalet yönetimlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanıyor.
Beyaz Saray, yapay zekâ yatırımlarının elektrik şebekesi üzerindeki hızla büyüyen yüküne karşı yeni bir adım atmaya hazırlanıyor.
Elektrik şirketleri, veri merkezi işletmecileri ve eyalet yönetimlerinin önümüzdeki haftalarda düzenlenmesi planlanan bir etkinlikte bir araya getirilmesi bekleniyor. Taraflardan, yapay zekâ veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu enerji altyapısının maliyetini mevcut elektrik abonelerine aktarmamaları istenecek.
Plan, teknoloji şirketlerinin elektrik üretimi, iletim hatları ve şebeke güçlendirme yatırımlarında daha büyük mali sorumluluk üstlenmesini öngörüyor.
Teknoloji devlerinin taahhüdü genişletilecek
Amazon, Google, Meta, Microsoft, OpenAI, Oracle ve xAI, yılın önceki döneminde Beyaz Saray’da düzenlenen toplantıda elektrik maliyetlerinin korunmasına yönelik gönüllü taahhüde katılmıştı.
Şirketler, yeni yapay zekâ veri merkezlerinin ihtiyaç duyacağı elektrik üretim kapasitesini kurmayı, satın almayı veya finanse etmeyi kabul etmişti.
Taahhüt kapsamında veri merkezlerine hizmet verecek iletim hatları, trafolar ve diğer şebeke yatırımlarının maliyetlerinin de teknoloji şirketleri tarafından karşılanması planlanıyor.
Şirketlerin ayrıca kendileri için ayrılan enerji kapasitesini tamamen kullanmamaları halinde dahi bu kapasitenin maliyetini ödemesi öngörülüyor.
Beyaz Saray’ın yeni girişimiyle taahhüdün yalnızca teknoloji şirketleriyle sınırlı kalmaması; elektrik üreticileri, şebeke işletmecileri, bağımsız veri merkezi şirketleri ve eyalet yönetimlerinin de sürece katılması hedefleniyor.
Yapay zekâ yatırımlarının maliyeti büyüyor
Yapay zekâ modellerini çalıştıran veri merkezleri, geleneksel veri merkezlerine göre çok daha yüksek miktarda elektrik tüketiyor.
Yeni tesislerin devreye alınabilmesi için yalnızca sunucu ve çip yatırımı yeterli olmuyor. Yeni enerji santralleri, yüksek kapasiteli iletim hatları, trafolar, soğutma sistemleri ve yedek enerji kaynakları da gerekiyor.
Bu durum yapay zekâ yarışını aynı zamanda büyük bir enerji ve altyapı yarışına dönüştürüyor.
Teknoloji şirketleri bugüne kadar ağırlıklı olarak çip, sunucu ve veri merkezi binalarına yaptıkları harcamalarla gündeme geliyordu. Yeni modelde elektrik üretimi ve şebeke altyapısı için yapılacak yatırımlar da şirketlerin maliyet hesaplarına daha doğrudan girecek.
ABD’nin elektrik tüketimi rekor kıracak
ABD Enerji Enformasyon İdaresi, ülkenin elektrik tüketiminin 2026 ve 2027 yıllarında yeni rekor seviyelere çıkmasını bekliyor.
ABD’de 2025 yılında 4 trilyon 195 milyar kilovatsaat olan elektrik tüketiminin 2026’da 4 trilyon 269 milyar kilovatsaate, 2027’de ise 4 trilyon 399 milyar kilovatsaate yükselmesi öngörülüyor.
Artışta yapay zekâ ve kripto para işlemlerine hizmet veren veri merkezleri önemli rol oynuyor.
Ticari işletmelerin elektrik tüketiminin 2026 yılında ilk kez konut tüketimini aşması bekleniyor. Bu değişim, büyük veri merkezlerinin ABD elektrik piyasasındaki ağırlığının ne kadar hızlı büyüdüğünü gösteriyor.
Küresel tüketim 2030’a kadar ikiye katlanabilir
Veri merkezlerinin enerji ihtiyacındaki artış yalnızca ABD ile sınırlı değil.
Uluslararası Enerji Ajansının tahminlerine göre veri merkezlerinin küresel elektrik tüketimi 2025’te yaklaşık 485 teravatsaat düzeyinde bulunuyor. Bu miktarın 2030 yılında yaklaşık 950 teravatsaate ulaşması bekleniyor.
Böylece veri merkezlerinin elektrik tüketimi beş yıl içerisinde yaklaşık ikiye katlanacak.
Aynı dönemde özellikle yapay zekâ odaklı veri merkezlerinin elektrik tüketiminin üç katına çıkabileceği hesaplanıyor. ABD ve Çin’in, küresel veri merkezi elektrik talebindeki büyümenin büyük bölümünü oluşturacağı tahmin ediliyor.
Enerji üretim ve iletim yatırımlarının veri merkezi inşaatlarıyla aynı hızda tamamlanamaması ise yeni projelerin önündeki en büyük engellerden biri haline geliyor.
Taahhüdün bağlayıcılığı tartışılıyor
Beyaz Saray’ın hazırladığı model yasal bir zorunluluktan çok gönüllü şirket taahhüdüne dayanıyor.
Bu nedenle şirketlerin üstlendikleri maliyetlerin nasıl hesaplanacağı ve taahhütlerin uygulanıp uygulanmadığının nasıl denetleneceği henüz net değil.
Elektrik piyasası düzenleyicileri ve tüketici kuruluşları, veri merkezi yatırımlarının gerektirdiği milyarlarca dolarlık altyapı maliyetinin elektrik tarifelerine aktarılabileceği uyarısında bulunuyor.
Yeni girişimin etkili olabilmesi için teknoloji şirketleri, elektrik üreticileri ve eyalet yönetimleri arasında ayrı tarife ve yatırım modellerinin oluşturulması gerekecek.
Yapay zekâ rekabetinin yeni cephesi enerji
Elektrik maliyetlerinin teknoloji şirketlerine daha fazla yüklenmesi, büyük yapay zekâ yatırımlarının toplam maliyetini yükseltebilir.
Bu durum güçlü nakit akışına sahip teknoloji devleriyle daha küçük yapay zekâ şirketleri arasındaki farkın açılmasına yol açabilir. Enerji altyapısını doğrudan finanse edebilen şirketler yeni veri merkezlerini daha hızlı devreye alabilirken diğer şirketler elektrik bağlantısı ve finansman bulmakta zorlanabilir.
Enerjiye erişim, çip tedariki kadar önemli bir rekabet unsuru haline geliyor. Veri merkezlerinin nerede kurulacağına ilişkin kararlar da elektrik fiyatı, şebeke kapasitesi ve yeni santral yatırımlarının tamamlanma süresine göre şekilleniyor.
