Yunanistan, hava ve füze savunma altyapısını İsrail teknolojisi ağırlıklı yeni bir sistemle değiştirmeye hazırlanıyor. Ülkenin en üst düzey güvenlik organı KYSEA’nın, 3,5 milyar euroya kadar çıkabilecek tedarik sözleşmelerine bugün nihai onayı vermesi bekleniyor.
Achilles Shield adı verilen ağ; balistik füzeleri, savaş uçaklarını ve insansız hava araçlarını farklı irtifalarda durduracak katmanlı bir koruma sistemi olarak planlandı. İsrailli Rafael ile Israel Aerospace Industries tarafından geliştirilen radar ve füzeler sistemin merkezinde bulunacak.
Nihai onay bugün bekleniyor
KYSEA, hava savunma projesine yılın ilk aylarında ön onay vermişti. Bugünkü toplantının satın alma sözleşmelerini uygulama aşamasına taşıması bekleniyor.
Parlamento komisyonu mart ayında çok katmanlı hava ve İHA savunma sistemi için hazırlanan çerçeveyi kabul etmişti. Nihai güvenlik konseyi kararı, tarafların fiyat, teslimat, mühimmat ve teknik destek başlıklarında sözleşme imzalamasının önünü açacak.
Toplam tutarın 3,5 milyar euroya kadar çıkması öngörülüyor. Kesin bedel, alınacak batarya sayısına, mühimmat paketine, radar ağına ve bakım koşullarına göre şekillenecek.
Achilles Shield üç tehdidi hedefliyor
Yunanistan, sistemi yalnızca klasik hava savunması için kurmuyor. Achilles Shield; balistik füze, savaş uçağı, seyir füzesi ve İHA tehditlerine karşı farklı menzillerde müdahale edecek biçimde tasarlanıyor.
Katmanlı yapı, tek bir füze sistemine bağlı kalmak yerine radarları, komuta merkezlerini ve farklı menzilli önleyicileri ortak bir ağda birleştirecek. Böylece alçak irtifadaki İHA’lardan yüksek irtifadaki balistik hedeflere kadar geniş bir tehdit grubu izlenebilecek.
Sistemin kritik askerî üsler, enerji altyapısı, limanlar ve büyük kentler çevresinde konuşlandırılması bekleniyor. Yerleşim planı ve batarya sayısı henüz kamuoyuna açıklanmadı.
Rafael ve IAI sistemin merkezinde
Projenin ana radar ve füze bileşenlerini Rafael ile Israel Aerospace Industries sağlayacak. İki şirket, İsrail’in çok katmanlı hava savunma mimarisinde kullanılan farklı menzil sınıflarında sistemler geliştiriyor.
Atina’nın hangi ürünleri, kaç batarya ve ne kadar mühimmatla alacağı nihai sözleşmelerin açıklanmasıyla netleşecek. İlk bilgiler, tek bir sistem yerine farklı önleme kabiliyetlerinin ortak komuta ağı altında birleştirileceğini gösteriyor.
Yunanistan ile İsrail, hava eğitim merkezi, ortak askerî tatbikatlar, İHA savunması ve siber güvenlik alanlarında uzun süredir işbirliği yürütüyor. Yeni sipariş, ilişkinin en büyük savunma projelerinden biri olacak.
Eski S-300 ağı değişecek
Yunanistan hava sahasını halen ABD yapımı Patriot sistemleri ve eski Rus S-300 bataryalarıyla koruyor. Yeni ağ, yaşlanan sistemlerin oluşturduğu bakım ve mühimmat sorunlarını azaltmayı hedefliyor.
S-300 sistemleri farklı teknik standartlara ve tedarik zincirine dayanıyor. Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında yedek parça, modernizasyon ve mühimmat erişimi daha zor hale geldi.
Achilles Shield, mevcut Patriot bataryalarını tamamen devre dışı bırakmak yerine yeni radarlar ve önleyicilerle ortak bir yapıya bağlayabilir. Entegrasyonun kapsamı, sözleşmelerdeki komuta ve kontrol mimarisine göre belirlenecek.
İHA alımı da masada
KYSEA’nın hava savunma sözleşmelerinin yanında ABD ve İsrail’den çeşitli insansız hava araçlarının satın alınmasına da onay vermesi bekleniyor.
Alınacak İHA modelleri ve toplam bedel açıklanmadı. Paket içinde keşif, gözetleme, hedef tespiti ve gerektiğinde silahlı görevler üstlenecek farklı sınıflarda araçların bulunması bekleniyor.
Atina, hava savunması ile İHA filosunu aynı anda büyüterek tehditleri daha uzaktan tespit etmeyi ve hedef verisini füze bataryalarına daha hızlı aktarmayı amaçlıyor. Yeni araçların deniz gözetleme görevlerinde de kullanılması gündemde bulunuyor.
28 milyar euroluk takvim işliyor
Hava kalkanı, Yunanistan’ın 2036’ya kadar uygulamayı planladığı yaklaşık 28 milyar euroluk savunma yenileme programının parçasını oluşturuyor.
Program kapsamında ABD’den 40 adede kadar F-35 savaş uçağı alınması, mevcut F-16 filosunun modernize edilmesi ve yeni deniz platformlarının envantere katılması planlanıyor. Fransa ve İtalya’dan alınacak fırkateynler de takvimde bulunuyor.
Yunanistan geçen yıl İsrail yapımı 36 roket topçu sistemi için yaklaşık 650 milyon euroluk satın almaya onay vermişti. Hava savunma paketi tamamlanırsa İsrail kaynaklı sistemlerin ülkenin savunma altyapısındaki ağırlığı daha da artacak.
Savunmaya milli gelirin yüzde 3,5’i gidiyor
Yunanistan, savunmaya milli gelirinin yaklaşık yüzde 3,5’ini ayırıyor. Oran, NATO’nun yüzde 2’lik hedefinin ve birçok Avrupa ülkesinin üzerinde bulunuyor.
Yüksek harcama düzeyinde Ege ve Doğu Akdeniz’de Türkiye ile yaşanan uzun süreli hava sahası, deniz sınırı ve enerji kaynakları anlaşmazlıkları etkili oluyor. İki ülke son dönemde diyalog kanallarını açık tutsa da savunma yatırımları devam ediyor.
Atina’nın yeni sistemi, yalnızca mevcut hava savunma bataryalarını yenilemeyecek. Radar kapsaması, erken uyarı süresi ve farklı kuvvetler arasındaki veri paylaşımı da yeniden düzenlenecek.
Yerli sanayi payı pazarlıkta
Yunanistan, büyük savunma ihalelerinde yerli şirketlerin üretim, bakım ve yazılım süreçlerine katılmasını istiyor. Achilles Shield sözleşmelerinde de teknoloji transferi ve ülkede bakım kapasitesi kurulması bekleniyor.
Yerel katılım oranı, projenin yalnızca güvenlik değil sanayi politikası açısından da sonucunu belirleyecek. Radar parçaları, elektronik sistemler, araçlar ve komuta yazılımları Yunan şirketleri için yeni sipariş alanları yaratabilir.
Buna karşılık sistemin ana füze ve radar teknolojisinin İsrail şirketlerinde kalması, bakım ve mühimmat yenilemesinde uzun süreli dışa bağımlılık yaratabilir. Sözleşmelerdeki üretim payı bu nedenle yakından izlenecek.
Gözler teslimat ve konuşlandırma planında
Nihai onayın ardından üretim ve teslimat takviminin açıklanması bekleniyor. İlk bataryaların ne zaman hizmete gireceği ve hangi bölgelerde konuşlandırılacağı henüz bilinmiyor.
Piyasa açısından Rafael ve IAI’ye verilecek siparişlerin büyüklüğü, alt yüklenici dağılımı ve mühimmat paketinin değeri izlenecek. ABD ile yapılacak İHA sözleşmelerinin ayrı bir takvimle ilerlemesi mümkün görünüyor.
Atina’nın bugünkü kararı, 28 milyar euroluk modernizasyon programının en yüksek tutarlı adımlarından birini uygulama aşamasına taşıyacak. Asıl maliyet, ilk alım bedelinin yanında bakım, eğitim, mühimmat yenileme ve sistem güncellemeleriyle şekillenecek.
