İngiliz Christian Today gazetesinde din, toplum ve tarih alanlarında kaleme aldığı yazılarla tanınan Duncan Williams'a göre Anadolu'da gün yüzüne çıkarılan yeni bulgular, Hristiyanlığın küçük ve baskı altındaki bir inanç hareketinden küresel bir dine dönüşme sürecinin önemli bölümünün bugünkü Türkiye topraklarında şekillendiğini gösteriyor.
İZNİK'TE BULUNAN HZ İSA TASVİRİ DİKKAT ÇEKİYOR: "İYİ ÇOBAN"
Christian Today'in aktardığı en önemli keşiflerden biri, antik İznik yakınlarında bulunan ve araştırmacıların şimdiye kadar keşfedilen en iyi korunmuş erken dönem Hz İsa tasvirlerinden biri olarak değerlendirdiği fresk. MS 3. yüzyıla tarihlenen eserde Hz İsa, omzunda bir koç taşıyan "İyi Çoban" olarak betimleniyor. Freskin yaklaşık 1800 yıl boyunca kapalı bir mezarda korunmuş olması sayesinde, renkler ve detaylar büyük ölçüde günümüze ulaşmış durumda.
ANADOLU'DA YENİ KİLİSELER ORTAYA ÇIKARILIYOR
Makalede, Türkiye'nin farklı bölgelerinde son iki yılda en az 10 tane yeni erken dönem kilisesinin tespit edildiği belirtiliyor. Bu yapılar, Hristiyanlığın Roma İmparatorluğu'nda resmiyet kazandığı dönemde ne kadar hızlı yayıldığını gösteren, önemli kanıtlar olarak değerlendiriliyor. Araştırmacılar, bu kiliselerin erken Hristiyan topluluklarının ibadet anlayışına ve örgütlenmesine dair yeni bilgiler sunduğunu ifade ediyor.
LAODİKYA VE İZMİR'DEN GELEN BULGULAR
Duncan Williams'ın aktardığı araştırmalara göre Denizli'deki antik Laodikya kentinde bulunan bir "ev kilisesi", Hristiyanlığın henüz yasal statü kazanmadığı döneme ait nadir örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Aynı şekilde antik Smyrna'da, yani günümüz İzmir'inde bulunan bazı yazıtların da ilk Hristiyan topluluklarının kullandığı gizli mesajlar olabileceği değerlendiriliyor. Özellikle "Logos" gibi ifadelerin yer aldığı yazıtlar, erken Hristiyanların inançlarını gizlice ifade ettiklerine işaret ediyor.
BERGAMA'DA AZİZ GEORGE VE ROMA İMPARATORLARI
Makalede dikkat çekilen bir diğer nokta ise Bergama'daki kazılar. Burada bulunan bir hacı matarası üzerindeki figürün, daha sonra Hristiyan dünyasının en tanınmış azizlerinden biri olacak Aziz George'un bilinen en eski tasvirlerinden biri olabileceği belirtiliyor. Aynı bölgede Roma imparatorlarına adanmış tapınaklar, heykeller ve anıtlar da ortaya çıkarılıyor. Bu bulgular, erken Hristiyanlığın Roma'nın imparatorluk kültüyle yaşadığı çatışmayı daha iyi anlamaya yardımcı oluyor.
VAHİY KİTABI'NIN ŞEHİRLERİ TÜRKİYE'DE
Christian Today'in haberinde, İncil'in son bölümü olan Vahiy Kitabı'nda adı geçen birçok kentin bugünkü Türkiye sınırları içinde bulunduğu da vurgulanıyor. Sardes, Efes ve Bergama gibi merkezlerde sürdürülen kazılar, İncil'de anlatılan erken Hristiyan topluluklarının yaşadığı ortamları daha net ortaya koyuyor.
EFES'TE DONMUŞ BİR HRİSTİYAN DÜNYASI
Makalenin geniş yer ayırdığı yerlerden biri de Efes. Arkeologlar burada Bizans dönemindeki büyük bir yangının ardından kül tabakaları altında kalan mahalleleri ortaya çıkardı. Buluntular arasında günlük kullanım eşyaları, ticari mallar, hacıların kullandığı küçük kutsal yağ ve su şişeleri ile dini objeler bulunuyor. Uzmanlar bu alanı, erken Hristiyan yaşamını anlamak açısından "Doğu'nun Pompeii'si" olarak tanımlıyor.
HRİSTİYANLIĞIN YÜKSELİŞİNİN SIRLARI
Duncan Williams'ın derlediği akademik çalışmalara göre, Hristiyanlığın hızlı yayılmasının ardında yalnızca dini nedenler değil, güçlü sosyal dayanışma ağları da bulunuyordu. İlk Hristiyan topluluklarının yoksullara, hastalara ve kimsesizlere destek sağlaması, salgın dönemlerinde dayanışma göstermesi ve zulüm karşısında geliştirdikleri direnç kültürü, inancın geniş kitlelere ulaşmasında etkili olmuş olabilir.
"HRİSTİYAN UYGARLIĞININ BEŞİĞİ"
Christian Today'de yayımlanan yazının vardığı sonuç ise oldukça net: Anadolu, Hristiyanlık tarihinin kenarında kalmış bir bölge değil, aksine inancın şekillendiği en önemli merkezlerden biriydi. İznik'ten Efes'e, Laodikya'dan Bergama'ya kadar uzanan yeni keşifler, erken Hristiyanlık tarihinin önemli bir bölümünün bugünkü Türkiye topraklarında yazıldığını yeniden ortaya koyuyor.
Odatv.com
