Sosyal medya platformları son dönemde dünya genelinde ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya kalıyor. Birçok ülkede hükümetler, gençlerin ruh sağlığı, mahremiyet ve güvenlik endişeleri nedeniyle özellikle çocuklara yönelik erişim sınırlamaları getiriyor. Bu küresel eğilimin önemli bir parçası olarak ABD’de Ohio eyaleti, 16 yaş altı kullanıcılar için ebeveyn onayı zorunluluğu getiren yasasını mahkeme onayıyla uygulayabilecek.
MAHKEME KARARININ DETAYLARI
Cincinnati merkezli 6. Temyiz Mahkemesi’nin 2’ye 1 oyla aldığı kararla, alt mahkemenin yasayı durduran kararı bozuldu. Mahkeme, yasanın ABD Anayasası’nın İlk Ek Maddesi’ndeki ifade özgürlüğünü ihlal etmediğine hükmetti.
Yasa, sosyal medya şirketlerinden 16 yaş altı kullanıcılar için yaş doğrulaması ve ebeveyn onayı talep ediyor. Mahkeme heyeti, yasanın dar kapsamlı olduğunu ve Ohio’nun çocukları korumak adına “zorlayıcı devlet çıkarı” bulunduğunu belirtti.
Teknoloji endüstrisi lobisi NetChoice, yasanın anayasaya aykırı, belirsiz ve çocukların korunaklı içeriğe erişimini engellediğini savunmuştu. Kararın ardından NetChoice, Ohio sakinlerinin çevrimiçi mahremiyet ve anayasal haklarının tehdit altında olduğunu iddia ederek kararın nihai olarak bozulacağından emin olduklarını açıkladı.
Ohio Başsavcısı Andy Wilson ise kararı memnuniyetle karşılayarak, “Bu karar ebeveynlere çocukları üzerinde denetim ve katılım imkanı sunuyor” dedi.
“Social Media Parental Notification Act” (Sosyal Medya Ebeveyn Bildirim Yasası) olarak bilinen düzenleme, 2023’te eyalet yasama organınca kabul edilmiş ve Ocak 2024’te yürürlüğe girmişti. Ancak yasa, kısa süre sonra federal mahkeme tarafından askıya alınmıştı.Yasa, çocuklara yönelik olduğu makul ölçüde öngörülebilen web siteleri ve uygulamalar için yaş doğrulama zorunluluğu getiriyor. Hangi platformların kapsama gireceğini belirleyen 11 faktörlü bir liste ile bazı istisnalar da tanımlanıyor.
TÜRKİYE’DE DE BENZER UYGULAMA
Türkiye’de de çocukları korumaya yönelik önemli bir adım atılmıştı. TBMM’de kabul edilen ve 2026’da Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle 15 yaş altı çocuklara sosyal medya yasağı getirildi. Yasaya göre sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaş altındaki kullanıcılara hizmet sunamayacak, yaş doğrulama sistemleri kurmak ve ebeveyn kontrol araçları sağlamak zorunda kalacak.
Bu uygulamalar, Avustralya başta olmak üzere birçok ülkede çocuklara sosyal medya erişimini sınırlama yönündeki adımlarla uyumlu. Yasama organları, platformların gençlerde yarattığı mental sağlık sorunları, bağımlılık ve güvenlik risklerine karşı harekete geçiyor. Ohio davası, NetChoice’ın benzer eyalet yasalarına karşı açtığı davalardan yalnızca birini oluşturuyor.
ABD'deki mahkeme kararında, yasanın ebeveyn onayı gerekliliğinin çocukları korumaya yönelik “marjinal bir yük” getirdiği ve Ohio’nun belirlediği çok boyutlu sorunu hedef aldığı vurgulandı. Kararın, diğer eyaletlerdeki benzer düzenlemelere de emsal teşkil etmesi bekleniyor.
