Herculaneum kentindeki lüks bir Roma villasından çıkarılan ve "PHerc 1667" olarak adlandırılan papirüs, yaklaşık 2 bin yıl sonra dijital ortamda çözüldü. Bilim insanları, dokunulduğunda dağılma riski bulunan hassas ruloyu açmak yerine yüksek çözünürlüklü X-ışını görüntüleri ve gelişmiş yapay zeka algoritmaları kullandı.
VEZÜV'ÜN KÜLLERİ ALTINDAN ÇIKAN PARŞÖMEN
Bu yöntemle, tamamen kararmış papirüsün iç katmanlarındaki mürekkep izleri tespit edildi. Çalışma sonucunda bir metreden uzun alana yayılan 20 sütunluk antik metin gün yüzüne çıkarıldı.
Milattan önce ikinci veya üçüncü yüzyıla tarihlendirilen PHerc 1667, Herculaneum kütüphanesindeki en eski belgelerden biri olarak değerlendiriliyor.
STOACI FİLOZOFUN KAYIP ESERİ OLABİLİR
Napoli II. Federico Üniversitesinden papirolog Dr. Federica Nicolardi ve ekibinin ilk incelemelerine göre metin, Stoacı felsefeye ait önemli bir risale niteliği taşıyor.
Uzmanlar, eserin Stoacı okulun üçüncü lideri olan Yunan filozof Hrisippos tarafından kaleme alınmış olabileceğini düşünüyor. Metinde Hrisippos'un yeğeni ve öğrencisi Aristocreon'a yapılan atıflar da bu ihtimali güçlendiriyor.
Antik metinde ahlak, sanat, insan davranışı ve Stoacı felsefenin temel kavramları ele alınıyor. Yapay zeka ile çözülen bölümlerde, insanın rasyonel dürtülerle ve akıl çerçevesinde hareket etmesinin önemi vurgulanıyor. Metinde, mantıktan uzaklaşmanın yıkıcı tutkulara ve insanın kendi doğasından sapmasına yol açabileceği uyarısı yapılıyor.
Bu başarı, 2023 yılında başlatılan "Vesuvius Challenge" kapsamında elde edildi. Kentucky Üniversitesinden bilgisayar bilimci Prof. Brent Seales'ın temellerini attığı projede, yapay zeka algoritmalarına X-ışını görüntülerinde papirüs lifleri ile mürekkep arasındaki çok küçük farkları ayırt etme yeteneği kazandırıldı.
Dr. Nicolardi, açılmamış bu antik ruloların dışarıdan bakıldığında ölü kitaplar gibi göründüğünü ancak yapay zeka sayesinde yeniden konuşmaya başladığını belirtti.
Prof. Seales ise teknik zorlukların büyük ölçüde aşıldığını, bundan sonraki asıl heyecan verici aşamanın metinlerin felsefi anlamlarını akademisyenlerle birlikte çözmek olduğunu ifade etti.
