Amerika Birleşik Devletleri (ABD), 2025 sonlarında duyurduğu ‘Pax Silica’ girişimini geliştirmeye başladı. ‘Pax’ Latince ‘barış, istikrar ve düzen’ anlamına gelirken ‘Silica’ da silikonun temel hammaddesi olan silisyum dioksiti, yani çip endüstrisinin temelini ifade ediyor. Böylece ‘Pax Silica’ girişimi; yarı iletken üretimi, yapay zekâ altyapısı, kritik mineraller, veri merkezleri, enerji kaynakları ve lojistik ağlarını “güvenilir ülkeler” arasında koordine etmeyi hedefliyor. ABD bunu Çin’in teknoloji ve tedarik zincirlerindeki ağırlığına karşı bir alternatif olarak sunuyor.
Washington’daki yetkiler ise söz konusu girişimi ‘teknolojik NATO’ olarak niteliyor. Pax Americana’nın deniz yollarını kontrol ederek küresel bir düzen kurduğunu vurgulayan yetkililer; Pax Silica’nın da çip yollarını, veri akışlarını ve yapay zekâ altyapılarını kontrol ederek yeni bir düzen kurmayı hedeflediğini belirtiyor.
Bu kavram, son dönemde ABD’nin Çin’e karşı teknoloji bloklaşmasının en önemli jeopolitik projelerinden biri olarak görülüyor.
24 ÜLKE VAR TÜRKİYE YOK
Pax Silica’nın üyeliği iki aşamada gelişti; önce Aralık 2025’te çekirdek bir grup kuruldu, ardından 2026 boyunca yeni ülkeler katıldı. Kurucu çekirdek üyeler arasında ABD, Japonya, Güney Kore, Singapur, Birleşik Krallık, Avustralya ve İsrail yer alıyor. 2026 başında katılanlar ise Hollanda, BAE, Katar, Hindistan, İsveç, Finlandiya, Filipinler ve Norveç. Geçen aylarda Almanya, Arjantin, Şili, Kosta Rika, Kazakistan, Panama ve kurumsal olarak Avrupa Birliği de sürece dahil oldu. Son olarak da Yunanistan girişime resmen katıldığını duyurdu.
YUNANİSTAN DA KATILDI
Yunanistan’ın ABD Büyükelçisi Antonis Alexandridis ile ABD Dışişleri Bakanlığı Ekonomik Büyüme, Enerji ve Çevre Müsteşarı Jacob Helberg tarafından önceki gün imzalan bildirge ile Atina resmen ‘Pax Silica’ girişimine dahil oldu.
Yunan Ekathimerini’nin haberine göre Atina için Pax Silica’ya katılım, sıradan bir diplomatik anlaşmanın çok ötesinde bir öneme sahip. Haberde Yunanistan’ın bölgesel bir enerji merkezinden veri altyapısı, dijital hizmetler ve yapay zeka için bölgesel bir merkeze dönüşmeyi hedeflediği belirtiliyor. Bu girişime üyeliğin ise Yunanistan’ı Washington’un yeni teknolojilere yönelik stratejik vizyonuna yaklaştırdığı ve onu önümüzdeki yıllarda önemi giderek artması beklenen bir ortaklık ve yatırım ağına dahil ettiği vurgulanıyor.
AMAÇ ÇİN’İ DEVRE DIŞI BIRAKMAK
Diğer yandan katılımcı ülkelerin, ekonomik rekabet gücü ve jeopolitik etki açısından giderek daha merkezi bir öneme sahip görülen kritik sektörlerde yatırımları koordine etmeleri, uzmanlıklarını paylaşmaları, tedarik zincirlerini güçlendirmeleri ve işbirliğini derinleştirmeleri bekleniyor.
Söz konusu girişim, özünde Çin’e olan bağımlılığı azaltmak ve Pekin’in kritik tedarik zincirleri aracılığıyla teknolojik ve ekonomik etki yaratma yeteneğini sınırlamak amacıyla yürütülen daha geniş kapsamlı bir Amerikan çabasını yansıtıyor. Çin ile teknolojik rekabeti önümüzdeki on yılların belirleyici jeopolitik zorluklarından biri olarak gören Trump yönetimi; ortak güvenlik, yatırım ve teknolojik işbirliği standartları çerçevesinde faaliyet gösteren bir ülkeler topluluğu oluşturmaya çalışıyor.
İLK ZİRVE BUGÜN BAŞLIYOR
Bugün ve yarın Washington, katılımcı ülkelerin temsilcilerini önde gelen yapay zeka, yarı iletken, enerji ve teknoloji şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle bir araya getirecek ilk Pax Silica Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak. Zirveyle ilgili ABD Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada şöyle denildi: “Pax Silica, güvenilir teknoloji ortaklıkları yoluyla ekonomik güvenliği güçlendirmeye yönelik Dışişleri Bakanlığı’nın amiral gemisi niteliğindeki girişimidir.”
