Jeoloji uzmanı Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, kendi YouTube kanalında yayımladığı videoda Malatya’nın Battalgazi, Kale ve Yeşilyurt ilçelerinde yaşanan depremlerin kaynağına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Üşümezsoy, bölgedeki depremlerin doğrudan tek ve büyük bir fayın kırılmasından değil, Pütürge fayının kuzeyindeki Malatya bloğunda oluşan gerilim ve makaslama hareketlerinden kaynaklandığını savundu.
“SİVRİCE DEPREMİNDEKİ KIRILMA PÜTÜRGE’YE DOĞRU ZAYIFLADI”
24 Ocak 2020’de meydana gelen Elazığ-Sivrice depreminde Doğu Anadolu Fayı’nın önemli bir bölümünün kırıldığını hatırlatan Üşümezsoy, kırılmanın Doğanyol’dan Pütürge yönüne ilerledikçe zayıfladığını söyledi.
Sivrice ve Doğanyol çevresinde yaklaşık iki metreye ulaşan yer değiştirmeye karşılık, Pütürge tarafındaki hareketin 50 santimetrenin altına düştüğünü belirten Üşümezsoy, fayın bu kesiminin tam anlamıyla kırılamadığını ifade etti.
Üşümezsoy’a göre bu durum, fayın çevresindeki alanlarda gerilimin artmasına ve Battalgazi ile Kale çevresinde çok sayıda daha küçük depremin meydana gelmesine neden oluyor.
“PÜTÜRGE FAYI SIKIŞTIĞI İÇİN HAREKET EDEMİYOR”
Üşümezsoy, Pütürge ile Çelikhan arasındaki Doğu Anadolu Fayı parçasının güneyinde bulunan Sincik ters fay kuşağına dikkat çekti.
Adıyaman bloğunun kuzeye doğru hareket ederek Pütürge bloğunun altına daldığını öne süren Üşümezsoy, bu sıkışmanın Pütürge fayını kilitlediğini söyledi.
Üşümezsoy, süreci şöyle anlattı:
“Adıyaman bloğu Pütürge’nin altına doğru dalıyor ve Pütürge’deki fayı sıkıştırıyor. Fay sıkışınca kilitleniyor ve hareket edemiyor. Bunun üzerine fayın kuzeyindeki blokta parçalı hareketler ve makaslama türündeki depremler oluşuyor.”
MALATYA BLOĞU İLE PÜTÜRGE BLOĞU HAREKET EDEMİYOR
Üşümezsoy’un değerlendirmesine göre normal koşullarda Malatya bloğunun batıya, Pütürge bloğunun ise doğuya doğru hareket etmesi gerekiyor.
Ancak güneyden gelen sıkışma nedeniyle Pütürge bloğunun doğuya doğru hareket edemediğini savunan Üşümezsoy, bu durumun kuzeydeki Battalgazi, Kale ve Yeşilyurt çevresine stres aktardığını söyledi.
Bölgede tek ve belirgin bir fay yerine birbirini kesen çok sayıda küçük fay ve makaslama sistemi bulunduğunu belirten Üşümezsoy, depremlerin bu parçalı yapı üzerinde meydana geldiğini ifade etti.
6 ŞUBAT DEPREMLERİNİN ARDINDAN STRES YEŞİLYURT’A YÖNELDİ
Üşümezsoy, 6 Şubat depremlerinde Doğanşehir çevresinde kırılan fayın Malatya yönüne döndüğünü, ancak Beydağları’nın güneyindeki Sürgü-Çelikhan arasındaki kesimde belirgin bir kırılma gerçekleşmediğini söyledi.
Bu nedenle stresin Yeşilyurt ve çevresindeki küçük fay sistemlerine aktarıldığını savunan Üşümezsoy, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Yeşilyurt’tan Kale’ye ve Battalgazi’ye kadar uzanan kesimdeki depremlerin sebebi, Pütürge fayı boyunca kırılmanın gerçekleşmemesi ve bunun kuzeyindeki bölgede stres oluşturmasıdır.”
“KUZEY BLOKTA BÜYÜK DEPREM OLUŞTURACAK BELİRGİN BİR FAY YOK”
Üşümezsoy, Pütürge fayının kırılması halinde 6,5’in üzerinde bir deprem üretme potansiyeli bulunduğunu ancak Sincik fay kuşağının bu hareketi frenlediğini öne sürdü.
Pütürge fayının kuzeyindeki Battalgazi-Kale bloğunda ise büyük bir deprem oluşturabilecek uzun ve bütünlüklü bir fay bulunmadığını savunan Üşümezsoy, bölgede 5, 5,5 ve bazı durumlarda 6 büyüklüğüne yaklaşabilecek depremlerin görülebileceğini belirtti.
Bazı haritalarda “Kale Fayı” olarak adlandırılan yapıların gösterildiğini hatırlatan Üşümezsoy, son depremlerin doğrudan bu faylardan kaynaklanmadığı görüşünü dile getirdi.
Üşümezsoy, “Bu depremler, Pütürge fayının kuzeyindeki bloğun batıya doğru hareket etme çabası sırasında kendi içinde oluşan makaslama hareketlerinin sonucudur” dedi.
Prof. Dr. Şener Üşümezsoy’un açıklamaları kendi jeolojik yorum ve değerlendirmelerini yansıtıyor. Bölgedeki deprem tehlikesine ilişkin farklı bilim insanları ve kurumların farklı fay modelleri ve değerlendirmeleri bulunabiliyor.
