Düzenli fiziksel aktivitenin sağlıklı yaşamın temel taşlarından biri olduğu uzun süredir biliniyor. Ancak dünya genelinde hem yetişkinler hem de çocuklar önerilen hareket düzeylerinin altında kalmaya devam ediyor. Bilim insanları tarafından yürütülen yeni bir çalışma ise ailece yapılan kısa süreli egzersizin yalnızca fiziksel sağlığı değil, bilişsel performansı da olumlu yönde etkileyebileceğini gösterdi.
Araştırmacılar, ebeveynler ve çocukların birlikte katıldığı 45 dakikalık bir egzersiz seansının ardından hafıza, dikkat ve bilgi işleme becerilerinde dikkat çekici iyileşmeler gözlemledi.
DÜNYADA HAREKETSİZLİK ALARMI
Araştırmaya göre her üç yetişkinden biri önerilen fiziksel aktivite seviyesine ulaşamıyor. Çocuklarda tablo daha da dikkat çekici. Veriler, 11 ila 17 yaş arasındaki çocukların yaklaşık yüzde 80'inin günde önerilen ortalama 60 dakikalık fiziksel aktiviteyi gerçekleştiremediğini ortaya koyuyor.
Uzmanlar, hareketsiz yaşamın yalnızca obezite ve tip 2 diyabet gibi sağlık sorunlarıyla ilişkili olmadığını, aynı zamanda öğrenme, odaklanma, hatırlama ve karar verme gibi bilişsel süreçleri de olumsuz etkileyebildiğini vurguluyor.
Özellikle çocuklarda bilişsel performansın eğitim başarısı ve gelecekteki yaşam fırsatlarıyla doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekiliyor.
AİLELERİ HAREKETTEN UZAKLAŞTIRAN NEDENLER
Araştırma kapsamında 24 aileyle görüşen bilim insanları, fiziksel aktiviteyi teşvik eden ve engelleyen faktörleri mercek altına aldı. Ailelerin en sık dile getirdiği sorunların başında zaman yetersizliği ve spor etkinliklerinin maliyeti geldi. Düşük gelirli aileler yaşadıkları bölgelerde spor tesislerine erişimin sınırlı olduğunu belirtirken, daha yüksek gelir grubundaki aileler yerel spor olanaklarının aktif yaşamı desteklediğini ifade etti.
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri ise aile içindeki karşılıklı motivasyon oldu. Çocuklar, ebeveynlerini spor yaparken görmenin kendilerini harekete geçirdiğini söylerken; birçok ebeveyn de çocuklarının enerjisi ve isteğinin kendilerini daha aktif olmaya teşvik ettiğini anlattı. Araştırmacılar, fiziksel aktivitenin aile içinde tek yönlü bir etki yaratmadığını, ebeveynler ve çocukların birbirlerini olumlu yönde etkileyebildiğini belirtiyor.
45 DAKİKALIK EGZERSİZİN ETKİSİ ÖLÇÜLDÜ
Elde edilen bulguların ardından araştırmacılar, ebeveynler ve çocukların birlikte katılabileceği aile temelli bir egzersiz programı geliştirdi. Çalışmada, farklı yaş gruplarının birlikte oynayabileceği, temassız ve eğlenceli bir spor olan tag rugby tercih edildi. Araştırmaya 16 aile katıldı.
Katılımcılar bir gün 45 dakikalık tag rugby etkinliğine katılırken, başka bir gün aynı süre boyunca dinlenme seansında yer aldı. Her iki uygulamanın öncesinde ve sonrasında bilişsel performansı ölçen bilgisayar tabanlı testler gerçekleştirildi. Ayrıca standart bir öğle yemeğinin ardından katılımcıların kan şekeri ve insülin düzeyleri takip edildi.
VÜCUT AYNI YEMEĞİ DAHA AZ İNSÜLİNLE YÖNETTİ
Araştırmanın sonuçları, egzersiz sonrasında ebeveynlerin yemek sonrası insülin seviyelerinin belirgin şekilde düştüğünü ortaya koydu. Kan şekeri değerlerinde önemli bir farklılık görülmezken, vücudun aynı öğünü daha az insülin kullanarak dengeleyebildiği belirlendi. Bilim insanları bu sonucun, kısa süreli fiziksel aktivitenin metabolik sağlık üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğine işaret ettiğini belirtti.
HAFIZA VE DİKKAT PERFORMANSINDA ARTIŞ GÖZLENDİ
Bilişsel testlerde elde edilen sonuçlar da dikkat çekti. Çocukların egzersizin hemen ardından çalışma hafızası testlerinde daha başarılı performans gösterdiği görüldü. Ebeveynlerde ise bilgi işleme hızında ve dikkat düzeyinde belirgin iyileşme tespit edildi. Araştırmacılar, yetişkinlerde gözlenen bu olumlu etkinin egzersiz sonrasındaki 45 dakikalık süreç boyunca devam ettiğini kaydetti.
