Cambridge Üniversitesi’nden bilim insanları, yapay zeka kullanarak bir aşı geliştirdiklerini duyurdu.
BBC'de yer alan habere göre, aşı, tüm Covid varyantları da dahil olmak üzere tüm koronavirüslere ve ayrıca şu anda hayvanları enfekte eden ancak gelecekte yeni bir pandemiye yol açma potansiyeli taşıyan virüslere karşı etkili olacak şekilde tasarlandı.
Çalışma hâlâ erken aşamalarda, ancak ekip halihazırda grip ve Ebola ile mücadele edebilecek ayrı aşılar üzerinde de çalışıyor.
Cambridge Üniversitesi’nden Prof. Jonathan Heeney, "Biz her zaman geride kalıyoruz. Bizim yapmaya çalıştığımız şey eğrinin önüne geçmek" dedi.
Amaç yeni salgınları veya pandemileri başlamadan önce engelleyebilmek.
NASIL ÇALIŞIYOR?
Normalde aşılar, virüsün mevcut bir türü kullanılarak tasarlanır. Cambridge araştırmacıları ise genetik kodları, potansiyel viral tehditleri izleyen gözetim programlarının kaydettiği çeşitli koronavirüslerden aldı.
Bu genetik kodlar yapay zeka tarafından analiz edildi. Ardından, bağışıklık sistemini eğitebilecek ve virüs ailesinin tamamına karşı koruma sağlayabilecek bir “süper-antijen” tasarladı.
Antijenler, bağışıklık sisteminin saldırmayı öğrendiği temel bileşenler olduğu için aşıların kritik parçalarıdır.
Heeney, yapay zeka tarafından tasarlanan bir antijenin ilk kez insanlarda test edildiğini söyledi.
Teknolojinin “hepimizi şaşırttığını” ve insanlık yararına onunla yapılabileceklerin “inanılmaz” olduğunu belirtti.
GELECEKTEKİ SALGINLARA YOL AÇACAK ETKENLERDEN DE KORUYACAK
Heeney, “Bu, bizi sadece bugünün virüslerinden değil, gelecekteki salgınlara ya da hastalıklara yol açabilecek etkenlerden de koruyacak aşılar yapmakla ilgili. Bu, pandemi hazırlığında temel bir değişim" dedi.
39 kişi üzerinde yapılan denemeler, bu tür aşıların güvenli olup olmadığını değerlendirmek için tasarlandı. Yaklaşık 200 kişinin yer alacağı ikinci bir çalışma ise bağışıklık sistemini ne kadar iyi eğittiğini daha iyi anlamayı amaçlayacak.
Journal of Infection’da yayımlanan bulgular, bağışıklık sistemi üzerindeki etkinin “ılımlı” olduğunu belirtiyor.
Southampton Üniversitesi’nde bazı denemeleri yürüten Prof. Saul Faust, yapay zeka tasarımının “kesinlikle potansiyel taşıdığını” ve “çok heyecan verici” olduğunu söyledi.
Faust, “En ilginç nokta şu; bu teknoloji, virüsler değişirken olası pandemiler için aşı tasarlamada çok daha iyi” dedi.
HER YIL GÜNCELLEME GEREKTİRMEYEN AŞILAR ÜZERİNDE DE ÇALIŞILIYOR
Cambridge ekibi ayrıca her yıl güncellenmesi gerekmeyen evrensel mevsimsel grip aşıları ve H5N1 kuş gribi aşısı üzerinde de hayvan deneyleri yapıyor.
Ayrıca, viral hemorajik ateşler için bir aşı üzerinde çalışıyorlar; buna Ebola türleri de dahil. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki mevcut salgına neden olan tür için henüz bir aşı bulunmuyor.
Oxford Aşı Grubu direktörü Prof. Andy Pollard, çalışmaya dahil değildi ancak yaklaşımın hayvan deneylerinde güçlü kanıtlar ürettiğini söyledi.
Pollard, “Bu veriler büyüleyici ve insanların bu tür bağışıklık yanıtları oluşturulabileceğini öngörmesi zor olurdu” dedi.
Ancak asıl testin insan deneyleri olduğunu belirtti; çünkü insan bağışıklık sistemi, yıllarca maruz kaldığı enfeksiyonlarla şekillenmiş durumda ve laboratuvar farelerinden farklı çalışıyor.
Pollard, daha geniş perspektifte ise yapay zekanın aşı araştırmaları için “oyun değiştirici” olacağını, geliştirmeyi hızlandırarak hayat kurtarma potansiyeli taşıdığını söyledi.
"ÖNEMLİ BİR SIÇRAMA"
Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırmaları Enstitüsü Bilim Direktörü Prof. Marian Knight ise şunları söyledi: “Bu yapay zeka tasarımlı ‘süper-antijen’ denemesinin olağanüstü başarısı, geniş ve kalıcı viral koruma sağlama kapasitemizde önemli bir sıçramayı temsil ediyor.”
Bilim Bakanı Lord Vallance da şu açıklamayı yaptı: “Bir başka Britanya bilim başarısı olan bu çalışma, araştırma uzmanlığımızı yapay zeka ile birleştirerek yeni tedaviler geliştirmemizin harika bir örneği. İlk insan denemelerinin olumlu sonuçlar vermesiyle bu çalışma, aşıların dünya çapında daha hızlı geliştirilmesine ve uzun vadede insanlara fayda sağlamasına yardımcı olabilir.”
