ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa ülkelerine yönelik yeni bir gümrük vergisi tehdidinde bulundu. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, dijital hizmet vergisini uygulayan herhangi bir Avrupa ülkesinin ABD'ye gönderdiği tüm ürünlere yüzde 100 gümrük vergisi uygulanacağını söyledi.
Trump ayrıca bu uygulamanın mevcut ticaret anlaşmalarının da önüne geçeceğini savundu. Ancak bu açıklama, geçen yıl benzer tehditlerin yarattığı küresel sarsıntının aksine bu kez piyasalarda büyük bir etki oluşturmadı.
DİJİTAL HİZMET VERGİSİ NEDEN TARTIŞILIYOR?
Dijital hizmet vergisi; Google'ın reklam gelirlerinden Spotify'ın dijital yayın hizmetlerine kadar çevrim içi faaliyet gösteren büyük teknoloji şirketlerinden vergi alınmasını amaçlıyor. Bu sistem sayesinde hükümetler, kendi ülkelerinde faaliyet gösteren ancak fiziksel varlığı sınırlı olan büyük dijital şirketlerden gelir elde edebiliyor. Dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin önemli bölümünün ABD merkezli olması nedeniyle Trump, bu vergilerin Amerikan şirketlerini orantısız şekilde hedef aldığını uzun süredir savunuyor. Tarafsız bir kurum olan ABD Kongresi Araştırma Servisi de bazı örneklerde bu değerlendirmeye katılıyor.
YÜKSEK MAHKEME TRUMP'IN ELİNİ ZAYIFLATTI
Geçmişte Trump, benzer tarife kararlarını 1974 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'na (IEEPA) dayandırmıştı. Yönetim, bu yasanın başkana hızlı şekilde gümrük vergisi uygulama yetkisi verdiğini öne sürüyordu. Ancak şubat ayında ABD Yüksek Mahkemesi bu yorumu reddetti. Mahkeme, Kongre'nin başkana gümrük vergisi koyma yetkisini açık ve belirli sınırlar içinde verdiğini, söz konusu yasanın ise bu kapsamda değerlendirilemeyeceğine hükmetti.
Kararı kaleme alan Baş Yargıç John Roberts, "Kongre, gümrük vergisi koyma yetkisini verdiğinde bunu açık hükümler ve dikkatle belirlenmiş sınırlar çerçevesinde yapar. Bu durumda ise böyle bir yetki verilmedi." ifadelerini kullandı. Davayı açan Liberty Justice Center'ın kıdemli hukuk müşaviri Jeffrey Schwab da Trump'ın istediği zaman tek taraflı olarak gümrük vergisi uygulayamayacağını belirterek, gerekli yasal süreçler tamamlanmadan bu tür kararların yürürlüğe konulamayacağını söyledi.
YÖNETİM ALTERNATİF YOLLAR ARIYOR
Yüksek Mahkeme kararının ardından Trump yönetimi farklı seçeneklere yöneldi. Bunlardan biri, gelecek ay sona erecek geçici yüzde 10'luk genel gümrük vergisi uygulaması oldu. Bunun yanında yönetim, ABD ticaret yasasında yer alan ve "Section 301" olarak bilinen düzenleme kapsamında yeni soruşturmalar başlattı. Bu süreç ileride daha yüksek tarifelerin önünü açabilecek olsa da tamamlanmasının aylar sürebileceği belirtiliyor. Trump, ilk başkanlık döneminde de Avrupa ülkelerinin dijital hizmet vergilerine ilişkin benzer Section 301 soruşturmaları başlatmıştı. Ancak bu süreç sonunda ek gümrük vergileri uygulanmamış, soruşturmalar daha çok müzakere aracı olarak kullanılmıştı.
