İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Irak'tan Kürtlerin olası bir saldırısının engellenmesinde Türkiye'nin etkili bir rol oynadığını söyledi.
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran savaşının ilk aylarında Kürt savaşçıların dahil olma olasılığı en çok konuşulan konulardan biri oldu.
Kuzey Irak'ta sürgünde bulunan İranlı Kürt muhalif gruplar BBC'ye sınırı geçebilmelerinin ancak ABD ile koordinasyon içinde olabileceğini söyledi.
ABD'den ise bu konuda resmi bir doğrulama gelmedi.
Bölge ülkelerinden tepki çeken olası bir girişim geçen dört ayda gerçekleşmedi.
İran'da iktidara yakın gazeteci ve yazar Javad Mogouei ile 20 Temmuz'da yayımlanan video röportajda Arakçi, bu konuya da değindi.
Arakçi neler söyledi?
İran Dışişleri Bakanı, savaşın 4. gününde Trump'ın Irak Kürdistan Bölgesi'ndeki bazı kişileri aradığını ve "her biriyle ayrı ayrı" konuştuğunu söyledi.
Kendisinin de aynı gün, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) lideri Mesud Barzani, Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin (PUK) lideri Bafel Talabani ve... Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüştüğünü belirtti.
Ayrıca bizzat dönemin Irak başbakanı Sudani'yi aradığını ekledi.
"Ve onları, tabiri caizse... Irak Kürdistan Bölgesi'nden bize yönelik en küçük bir tehdit dahi olursa karşılık vereceğimiz konusunda uyardım. Başka bir yerde meşgul olduğumuzu düşünmeyin. Kesinlikle karşılık vereceğiz ve kesinlikle vuracağız" dediğini aktardı.
Bu görüşmelerin etkili olup olmadığı sorusuna Arakçi, Irak'ta Kürdistan Bölgesel Yönetimi yetkilileri ve Sudani'nin şahsen kendisine, "böyle şeylerin asla olmasına izin vermeyecekleri güvencesini" verdiğini söyledi.
Irak Başbakanı'nın "Onları kontrol edeceğiz ve buna izin vermeyeceğiz" dediğini aktardı.
Arakçi'nin anlattığına göre, Türkiye Amerikalılarla görüşüp bu konuda "çok net bir tutum" sergileyerek etkili bir rol oynadı..
"Farklı çabaların birleşimi bu komplonun başarısızlığa uğramasına yol açtı" diye ekledi.
Trump ne söylemişti?
Axios haber sitesi 3 Mart'ta (savaşın 4. gününde) Trump'ın savaşla ilgili Kürt liderler Barzani ve Talabani ile görüştüğünü yazmıştı.
Beyaz Saray bu iddiayla ilgili bir soruya Trump'ın bölgede "birçok müttefik ve ortakla görüşmeler yaptığını" söyleyerek yanıt vermişti.
Reuters haber ajansında 5 Mart'ta yayımlanan röportajında Trump'ın Kürtlerin olası bir saldırısını destekleyeceğini söylediği aktarıldı.
Bunun hemen ardından ABD basınında Kürt güçlerin olası bir kara saldırısı için hazırlandıkları haberleri yer aldı. New York Times savaşçı grupların CIA tarafından silahlandırıldığını iddia etti.
Trump, 8 Mart'ta Air Force One uçağında gazetecilere verdiği demeçte, Kürtlerin savaşa girme olasılığını "elediğini" açıkladı.
"Kürtlerin (bölgeye) girmesi gibi bir durum söz konusu değil, böyle bir şey düşünmüyoruz" dedi ve sözlerinin devamında, "Ben bu ihtimali eledim. Kürtlerin girmesini istemiyorum. Kürtlerin zarar görmesini ya da öldürülmesini istemem; onlarla iyi ilişkilerimiz var. Girmeye istekliler ama ben... onlara girmelerini istemediğimi açıkça söyledim" diye ekledi.
Fox News kanalında nisan başında yayımlanan röportajda ise Trump'ın "Protestoculara, Kürtler aracılığıyla çok sayıda silah gönderdik. Ve sanırım Kürtler bu silahları aldılar" dediği aktarıldı.
Farklı Kürt gruplar bu iddiayı yalanladı.
Trump daha sonra yaptığı farklı açıklamalarda bu iddiasını yineledi. 11 Mayıs'ta Oval Ofis'te düzenlediği basın toplantısında, "Kürtler beni hayal kırıklığına uğrattı" dedi.
Türkiye ve Irak'tan hangi açıklamalar geldi?
Türkiye, ABD ve İran arasında gerilim yükseldiği ilk zamanlardan beri müzakere masasına oturma çağrısı yaptı.
Ülke Kürt grupların olası saldırıları hakkında yüksek sesli yorum yapmadı. Erdoğan, konuşmalarında Türkiye'de iktidarın "barış süreci" adını verdiği süreçten övgüyle bahsetti.
İran savaşının bölgedeki dengeleri etkilediğini ve Türkiye'nin aynı anda birden fazla krizi yönetmek zorunda kaldığını belirtti.
Irak'ta Kürdistan Bölgesel Yönetimi sınırları içindeki ABD üsleri ve Kürt gruplar savaşın erken aşamalarından itibaren hava saldırılarının hedefi oldu.
Irak Ulusal Güvenlik Danışmanı Kasım el-Araci 4 Mart'ta, Kürt güçlerinin Irak'tan İran'a yönelik herhangi bir sızma veya saldırıyı önlemek amacıyla İran sınırı boyunca güvenlik önlemlerini artırdığını açıkladı.
Kasım el-Araci Sudani'nin hiçbir grubun "İran'a sızarak Irak topraklarından terör eylemleri gerçekleştirmesine" izin verilmemesi talimatını verdiğini söyledi.
Araci ayrıca, Irak Kürdistan Bölgesi yetkililerinin Erbil yönünden sınır hattı üzerindeki denetimi tamamen sıkılaştırmak amacıyla "sınır şeridine güvenlik takviyeleri gönderdiğini" ifade etti.
Bu habere BBC Farsça servisinden Armen Nersessian katkıda bulundu.
