Küresel endeks sağlayıcısı MSCI’dan Türkiye piyasalarına yönelik son bir ayda üçüncü uyarı geldi. Kuruluş, bazı Türk hisselerinde fiili dolaşım oranlarını şirket bazında yeniden değerlendirebileceğini ve belirli fonların elindeki paylar dahil bazı hissedarları “fiili dolaşım dışı” olarak sınıflandırabileceğini bildirdi.
MSCI’ın uyarısı, Türkiye piyasasında şeffaflık, açığa satış düzenlemeleri ve fiili dolaşım oranlarına ilişkin son haftalarda art arda yaptığı değerlendirmelerin ardından geldi.
Üç uyarı hangi başlıklarda geldi?
MSCI’ın Türkiye’ye yönelik ilk uyarısı, yıllık Küresel Piyasa Erişilebilirlik Değerlendirmesi’nde geldi. Kuruluş, Türkiye’nin “bilgi akışı” kriterindeki notunu düşürürken hissedar yapılarında şeffaflık sorunları, açığa satış yasağı ve piyasa kurallarında sık değişiklik yapılmasını eleştirdi.
İkinci uyarıda MSCI, Türkiye piyasasında bazı küçük ölçekli şirketlerle bağlantılı fon varlıkları üzerinden koordineli işlem ve bozulmuş fiili dolaşım hesaplamalarına ilişkin endişeleri gündeme taşıdı. Kuruluş, Kasım 2026’ya kadar yeterli, somut ve güvenilir ilerleme görülmezse Türkiye ve uygun Türk varlıkları için yeni bir istişare süreci başlatabileceğini duyurdu.
Son uyarıda ise MSCI, yatırım yapılabilirliğe ilişkin endişelerin bulunduğu durumlarda Türk hisselerini şirket bazında değerlendirmeye devam edeceğini bildirdi. Kuruluş, bireysel hisselerin serbest dolaşımdaki pay oranını gözden geçirebileceğini ve belirli fonların elindeki paylar dahil bazı hissedarları “fiili dolaşım dışı” olarak yeniden sınıflandırabileceğini belirtti.
Takasbank’tan TEFAS hamlesi
MSCI’ın uyarıları sonrası sermaye piyasalarında düzenleyici adımlar da hızlandı. SPK’nın fiili dolaşım payı hesabına ilişkin düzenlemesinin ardından Takasbank da Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda takas, teminat ve alacak dağıtım süreçlerine yönelik değişikliğe gitti.
Yeni düzenlemeyle üyelerin nakit borç ve alacak durumları fon bazında takip edilebilecek. Fon alım talimatlarında uygulanan otomatik kredi sistemi kaldırılırken, bunun yerine TEFAS limiti ve teminat bulundurma şartı getirildi.
Buna göre TEFAS limiti dahilindeki fon alım talimatları için yüzde 25 teminat aranacak. Limiti aşan işlemlerde ise talimatın tamamı kadar teminat bulundurulması gerekecek.
Neden önemli?
MSCI endeksleri, küresel fonlar ve kurumsal yatırımcılar tarafından referans olarak kullanılıyor. Bir ülkenin veya hissenin endekslerdeki ağırlığı, yabancı yatırımcı giriş-çıkışları açısından önem taşıyor.
Bu nedenle MSCI’ın Türkiye piyasasına ilişkin uyarıları, yalnızca teknik bir endeks hesaplaması meselesi değil; Borsa İstanbul’a yönelik yabancı yatırımcı algısı ve fon akımları açısından da yakından izleniyor.
Ne olmuştu?
MSCI, 24 Haziran’da Türkiye piyasası için “kasım” uyarısı yapmıştı. Kuruluş, Türkiye hisse senedi piyasasında ortaklık yapılarının şeffaflığı ve olası koordineli işlemler konusunda daha fazla ilerleme beklediğini açıklamıştı.
MSCI, bazı küçük halka açık şirketlerle yakından bağlantılı fonların elindeki paylarda tekrarlanan koordineli işlem ihtimallerine dikkat çekmişti. Kuruluşa göre bu tür işlemler, şirketlerin fiili dolaşımdaki pay oranlarının yapay biçimde yüksek görünmesine yol açabiliyor.
Sermaye Piyasası Kurulu’nun fonların elindeki bazı payların fiili dolaşım hesaplamalarından çıkarılmasına yönelik düzenlemesi MSCI tarafından olumlu bir adım olarak değerlendirilmişti. Ancak kuruluş, piyasa katılımcılarının yeni hesaplama yönteminin uygulamadaki etkilerini görmek istediğini belirtmişti.
MSCI, Kasım 2026 Endeks Değerlendirmesi’ne kadar yeterli, somut ve güvenilir ilerleme sağlanmaması halinde Türkiye ve endekslere dahil edilebilecek menkul kıymetlerin nasıl ele alınacağına ilişkin istişare süreci başlatabileceğini duyurmuştu.
