Anayasa Mahkemesi, Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin, Türk Medeni Kanunu'nun cinsiyet değişikliğine ilişkin 40. maddesinin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu karara bağladı. Resmi Gazete'de yayımlanan kararda, itiraz konusu düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar verildi.
Yerel mahkeme başvurusunda, cinsiyet değişikliğine izin verilmesinin biyolojik cinsiyet farklılığının hukuki sonuçlarını ortadan kaldırdığı, askerlik hizmeti ve bazı mesleklerde cinsiyete dayalı düzenlemeleri işlevsiz hale getirdiği ileri sürülerek, söz konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu savunuldu.
Başvuruyu değerlendiren Yüksek Mahkeme ise özel hayata saygı hakkının, bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını da kapsadığını hatırlattı. Kararda, cinsiyet değişikliğinin mahkeme iznine bağlanmasının bu hakka yönelik bir sınırlama oluşturduğu ancak bunun kanunla düzenlendiği ve belirli kurallara bağlandığı vurgulandı.
AYM, Türk Medeni Kanunu'nun cinsiyet değişikliği sürecini aşamalı şekilde düzenlediğine dikkat çekerek, ilk aşamada mahkemenin kişinin cinsiyet değişikliği için gerekli şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirdiğini belirtti. Bu uygulamanın, kişilerin gereksiz tıbbi müdahalelerden korunmasını ve kamu düzeninin sağlanmasını amaçladığı ifade edildi.
Kararda, cinsiyet değişikliği talebine ilişkin düzenlemenin açık, net ve öngörülebilir olduğu, bu yönüyle kanunilik şartını karşıladığı belirtildi. Mahkeme izni şartının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü bir sınırlama olduğu değerlendirilirken, bu konudaki yargı kararlarının da denetime açık olduğu kaydedildi.
KARAR OY ÇOKLUĞUYLA ALINDI
AYM ayrıca, cinsiyet değişikliğinin herkes için sınırsız bir hak olarak düzenlenmediğini, yalnızca kanunda öngörülen şartları taşıyan ve cinsiyet değiştirmenin tıbben zorunlu olduğu sağlık kurulu raporuyla ortaya konulan kişiler bakımından mümkün olduğunu vurguladı.
Yüksek Mahkeme, tüm bu gerekçeler doğrultusunda Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmederek iptal istemini oy çokluğuyla reddetti. (AA, DHA)
